diff --git a/P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.ar.md b/P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.ar.md
new file mode 100644
index 0000000..56dbae1
--- /dev/null
+++ b/P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.ar.md
@@ -0,0 +1,132 @@
+> ترجمة مجتمعية (مسودة) — سياسة NTARI رقم P2-002، البث العالمي متعدد اللغات. المصدر: P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md (النص الإنجليزي الأصلي، لقطة بتاريخ 2026-10-05). مسودة مجتمعية بمساعدة آلية، في انتظار مراجعة مشرف المنطقة وفقاً للبند §3.1 من P2-002. تبقى المواصفات التقنية الأساسية باللغة الإنجليزية وفقاً للبند §2.2.
+>
+> **الصكّ النافذ هو النص الإنجليزي، P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md. تُقدَّم هذه الترجمة لتيسير الفهم ولا يترتب عليها أي أثر قانوني؛ وحيث تختلف عن الإنجليزية، فالإنجليزية هي المعتبرة.**
+>
+> تصحيحات الترجمة مساهمات نرحّب بها ونقدّرها كسائر المساهمات، فإذا لاحظت خطأً
+> في هذه الترجمة فيمكنك إصلاحه بنفسك عبر إنشاء fork للمستودع
+> (https://github.com/NTARI-RAND/Janus) وفتح pull request، أو بالكتابة إلينا
+> على info@ntari.org.
+
+# التوجيه لا التفاوض: الركيزة المنزلية في ظلّ قيود شركات الاتصالات
+
+**Network Theory Applied Research Institute**
+معرّف الوثيقة: P1-004 · الإصدار: 0.1 (مسودة) · سبتمبر 2026
+
+*وثيقة مصاحبة للوثيقة الرسمية للعمارة ذات الوجهين (Janus Facing Architecture). هذه الورقة تحلّل، ولا تحكم أبداً. وحيث توصي بقاعدة، فلا تسري تلك القاعدة إلا بتعديل الوثيقة الرسمية بموجب §9.2 من اللوائح، وتعديل سجلّها بموجب §9.16.*
+
+## الملخّص
+
+تضع العمارة ذات الوجهين طبقة الركيزة فيها على عتاد استهلاكي في المنازل والمكاتب والمخازن. وتقف في وجه ذلك ثلاث حقائق مادية تخصّ النطاق العريض الاستهلاكي: فالاتصالات تحمل عناوين ديناميكية خلف ترجمة عناوين الشبكة على مستوى شركة الاتصالات (carrier-grade NAT)، وسياسات الاستخدام المقبول فيها تحظر الخوادم الواردة، وعرض نطاقها الصاعد جزءٌ يسير من عرض نطاقها الهابط. وتقف حقيقة رابعة في وجه نموذج الثقة: فالمضيف الذي يحوز الجهاز حيازةً مادية يستطيع قراءة ذاكرته، وميزات التنفيذ السرّي التي كانت ستمنع ذلك غائبة عن المعالجات الاستهلاكية بقرار من المورّدين.
+
+تحاجّ هذه الورقة بأن الأفضل أن تُعامَل قيود شركات الاتصالات بوصفها بيئة مادية معادية يُلتفّ عليها بالتوجيه في الشيفرة، لا بوصفها شرطاً سياساتياً يُتفاوض عليه قانونياً، وتقدّم الحجّة التجريبية لهذا الاختيار. ثم تبيّن ما يقتضيه الالتفاف عليها فعلاً، وتفصل بين الأجزاء التي تحلّها التقنية والأجزاء التي لا تحلّها، وتسجّل مسألة قانونية واحدة لا يستطيع أي تصميم للبروتوكول أن يجيب عنها.
+
+## 1. اختيار الساحة
+
+ثمة طريقتان للردّ على قيد تفرضه شركة اتصالات: تغيير التزامات شركة الاتصالات عبر القانون والتنظيم، أو بناء برمجيات لا تحتاج إلى أن تتغيّر شركة الاتصالات. وأبحاث العمارة نفسها تقول أيّ الطريقين يُرتجى منه أثر.
+
+يصف عمل NTARI بشأن سرعة المعلومات الديمقراطية عدمَ تطابق بنيوياً: فالمعلومات والبنية التحتية تتحرّكان بسرعة الشبكة، بينما يبقى التوليف الديمقراطي مقيّداً بالدورات الانتخابية (NTARI, 2025a). ويسمّي أثرُ الملكة الحمراء عند أسيموغلو وروبنسون العاقبةَ — فحين يسبق أحد العدّاءَين الآخر، يضيع الممرّ (Acemoglu & Robinson, 2019). وتنظيم النطاق العريض في الولايات المتحدة مثال واضح على ذلك. فعقدان من وضع القواعد المتنازَع عليه بشأن حيادية الشبكة انتهيا في 2 يناير 2025، حين ألغت محكمة الدائرة السادسة أمرَ لجنة الاتصالات الفيدرالية (FCC) الصادر عام 2024 بكامله، وقضت بأن اللجنة تفتقر إلى السلطة القانونية لتصنيف النطاق العريض خدمةَ اتصالات (Ohio Telecom Association v. FCC, 2025). واستناداً إلى قضية Loper Bright، أزالت المحكمة الإذعان القضائي الذي سمح للقاعدة بأن تصمد أمام طعون سابقة. وما بقي على المستوى الفيدرالي هو نظام إفصاح: إذ تستطيع اللجنة أن تُلزم المزوّد بنشر ممارساته في إدارة حركة البيانات، ولا تستطيع أن تحظرها. وتشرّع ثماني ولايات في هذه الفجوة، ما يعني أنه لا يوجد حالياً جواب قانوني موحّد على المستوى الوطني، وأن أذونات أي نشرٍ تتوقّف على موضع عُقَده.
+
+ليس هذا السجلّ حجّةً ضد المشاركة المدنية، بل هو حجّة ضد التبعية. فالبروتوكول الذي تنتظر قابليته للبقاء قاعدةً مؤاتية هو بروتوكول لا يعمل لسنوات متتالية، والأطراف المقابلة في تلك الساحة جهاتٌ راسخة تفوق قدرتها على الضغط قدرةَ هذا المعهد بمراتب عديدة. أما البرمجيات المكتوبة لتعمل في ظل الشروط التي تفرضها شركات الاتصالات أصلاً، فتعمل اليوم وتظلّ تعمل أيّاً كان اتجاه القاعدة.
+
+**الموقف.** قيود شركات الاتصالات قيدٌ مادي ثابت لا يتغيّر لأغراض التصميم. ويجوز أن يمضي الضغط (lobbying) بوصفه شأناً مدنياً، ولا تتّخذ هذه الورقة موقفاً ضده، لكنه لا يكون أبداً تبعيةً للعمارة، ولا يجوز لأي خطة نشر أن تفترض نجاحه.
+
+ثمة تحفّظ واحد مكانه هنا لا في حاشية. فهذا الاختيار متاح للقيود الثلاثة أدناه لأن لكلٍّ منها جواباً تقنياً. وهو ليس متاحاً لكل قيد، ويسمّي القسم الأخير من الورقة قيداً لا يتاح فيه.
+
+## 2. إمكانية الوصول دون خادم
+
+**القيد.** الاتصال المنزلي ليس بيئة استضافة. فعنوانه يتغيّر، وكثيراً ما يقبع خلف ترجمة عناوين الشبكة على مستوى شركة الاتصالات التي لا تتيح أي مسار وارد على الإطلاق، وسياسة الاستخدام المقبول فيه تحظر عموماً تشغيل الخوادم. وسياسة Comcast للمشتركين المنزليين نموذج معبّر: فهي تحظر المعدّات التي تقدّم «محتوى شبكياً أو أي خدمات أخرى لأي شخص خارج الشبكة المحلية لمقرّك، باستثناء استخدامك المنزلي الشخصي وغير التجاري»، وتذكر استضافة المواقع ومشاركة الملفات وخوادم الوكيل (proxy) أمثلةً على ذلك (Comcast, 2021).
+
+**ما تجيب عنه التقنية.** كل ما يتعلق بإمكانية الوصول. فالعقدة التي لا تقبل أبداً اتصالاً وارداً لا تتأثر بالعنونة الديناميكية، ولا بالترجمة على مستوى شركة الاتصالات، ولا بحظر الخوادم الواردة، لأن أيّاً من ذلك لا يقيّد الاتصالات الصادرة. فالعقدة تفتح الاتصال نحو المنسّق، وتُبقيه مفتوحاً أو تعيد فتحه وفق جدول زمني، وتطلب العمل.
+
+وللبروتوكول المرجعي هذا الشكل أصلاً، ولم يحتج إلى تغيير. فعمليّاته من جهة العقدة هي `SubmitListing` و`Heartbeat` و`PollJobs` و`Decline` و`ReportJob` و`Fees` — وكلٌّ منها طلبٌ تبادر به العقدة. ويُنفّذ المنسّق واجهةً قابلة للتوصيل (pluggable) ويجيب؛ ولا يتّصل بالعقدة أبداً. وما كان ناقصاً ليس الآلية بل الالتزام. فالخاصية التي تتحقق مصادفةً في التنفيذ الحالي قد تضيع في إعادة الهيكلة التالية، ولذلك تنصّ عليها الوثيقة الرسمية الآن ويُلزِم بها السجل:
+
+> تنضم العقد إلى تلك السوق عبر شبكات تراكبية مشفّرة (overlays) واستطلاع صادر (outbound polling)، دون الحاجة إلى منافذ واردة مفتوحة أو عنوان ثابت؛ فالاتصال كما يقدّمه مزوّد الخدمة المنزلية يكفي. ويعتمد السطر الحادي عشر (11) على ذلك: فالركيزة التي لا تعمل إلا حيث يسمح المزوّد بالخدمة الواردة تحمل نقطة اختناق عند كل مزوّد.
+
+سُجِّل بوصفه `SUB-no-inbound-requirement`، مرتبطاً بالتنفيذ. ويرتبط به المستودع حين يسلّم اختبارات تستشهد بالمعرّف وتُثبت أن العقدة تُتمّ حلقة التوظيف الكاملة — التسجيل، والنبض (heartbeat)، والاستطلاع، والتشغيل، والإبلاغ — دون مقبس استماع، ودون عنوان ثابت، ومع عنوان مُترجَم ومتغيّر أمامها. وإلى أن توجد مثل هذه الاختبارات، يُبلَّغ عن الثابت بأنه غير مرتبط بموجب §9.15 من اللوائح، وادّعاء هذه الورقة بشأن التنفيذ المرجعي هو بالضبط التصديق الذاتي الذي ترفض §9.6 الاعتراف به.
+
+والاستدلال المتعلق بالسطر الحادي عشر هو الجزء الجوهري، وهو السبب في أن هذا مكانه الوثيقة لا دليل النشر. فالسطر الحادي عشر يحظر أي مضيف أو حساب أو مورّد واحد يمكن أن يؤدي حذفه إلى تعطيل الشبكة. والركيزة التي تقتضي خدمة واردة لا تعمل إلا حيث تسمح بها شركة الاتصالات، فتجعل كل شركة اتصالات صاحبةَ حقّ نقض — نقطة اختناق لكل مزوّد، موزّعة في المظهر ومركزية في الواقع.
+
+**ثلاث ملاحظات على الآلية.** أولاً، في النقل: اتصالات HTTPS وWebSocket العادية على المنفذ 443 هي الناقل الصحيح، لأنها ما يسمح به مسار الشبكة على نحو موثوق، وما يصدره كل عميل ويب أصلاً. ولا تصف هذه الورقة تلك الحركة عمداً بأنها متنكّرة. فهي ليست تمويهاً؛ بل هي البروتوكول القياسي لهذه المهمة، والأمانة هنا مهمّة لأن تأطيرها تمويهاً يغري بالاعتقاد بأن إجراءً تقنياً قد أجاب عن مسألة إذن، وهو ما يبيّن القسم 5 أنه لم يفعله.
+
+ثانياً، في الإصدار السادس من بروتوكول الإنترنت: فهو يزيل الترجمة على مستوى شركة الاتصالات حيث يتوفّر لدى الطرفين كليهما، وقد تجاوز اعتماده نصف حركة Google عالمياً في 28 مارس 2026، مع اقتراب الولايات المتحدة من 57 في المئة (Google, 2026). وهو جدير بالاستخدام وجدير بألّا يُشترط عليه شيء. فقابلية العنونة الشاملة ليست كإمكانية الوصول الشاملة — إذ يظلّ العنوان القابل للتوجيه عالمياً قابعاً خلف جدار حماية يُسقط الحزم الواردة غير المطلوبة، والعقدة التي تفترض خلاف ذلك تفشل في النصف المتبقي من الاتصالات. والإصدار السادس تحسينٌ للوضع الصادر، لا بديلٌ عنه أبداً.
+
+ثالثاً، في الشبكات التراكبية المشفّرة. فالشبكات التراكبية الشبكية (mesh overlays) جوابٌ حقيقي على المسارات بين العقد التي لا ينبغي للمنسّق أن يتوسّط فيها، وتوجد لها تنفيذات مسمّاة. لكنها لا يمكن أن تدخل وحدة البروتوكول. فمبدأ الشيفرة النحيفة يُلزم برمجية البروتوكول بالمكتبة القياسية لِلغتها كي تبقى قابلة للتدقيق بكاملها، والبروتوكول المرجعي يستوفي هذا حالياً بصرامة — إذ لا تعلن وحدته أي اعتماديات على الإطلاق، وهي الخاصية التي تمنع أي منسّق منفرد من أن يصير محوراً. ومكتبة تراكبية كبيرة داخل تلك الوحدة ستُنهي ذلك. ولذا فإن مكان الشبكة التراكبية تحت البروتوكول بوصفها نقلاً على مستوى النشر، يُختار لكل نشر ويمكن استبداله، أو تُنفَّذ في حدّها الأدنى داخل الطرف (leaf). وصياغة الوثيقة عامة عمداً للسبب نفسه الذي من أجله لا تحمل الوثيقة أسماء منتجات.
+
+وثمة توتّر ذو صلة لا ينبغي للمعهد أن يُخفيه. فنشر المنسّق المرجعي يقبع حالياً خلف شبكة تجارية واحدة لتوصيل المحتوى، وتصميم النقل في الحزمة الزراعية يفترض نفق ذلك المورّد. وهذا مريح، لكنه غير مطابق للسطر الحادي عشر من حيث روحه، وهو نقطة اختناق من النوع نفسه الذي يزيله هذا القسم على مستوى شركة الاتصالات بينما يتركه قائماً في طبقة أعلى. وهو خارج نطاق هذه الورقة، ومكانه قائمة المشكلات المفتوحة للركيزة.
+
+## 3. عدم تناظر عرض النطاق
+
+**القيد.** الاتصالات الاستهلاكية غير متناظرة بحكم تصميمها، وكثيراً ما تكون النسبة عشرة إلى واحد أو أسوأ، وهي تخضع على نحو متزايد للقياس والمحاسبة على الاستهلاك. ولا تستطيع العقدة أن تعمل مصدراً عاماً للمحتوى، وعبء العمل الذي يشحن صوراً كبيرة إلى كل مضيف سيقضي وقته في النقل لا في الحوسبة.
+
+**ما تجيب عنه التقنية.** معظمه، بإبقاء الحمولات صغيرة لا بنقلها أسرع. وثلاثة اختيارات تصميمية تؤدي العمل، ويتضاعف أثرها مجتمعةً.
+
+**حركة التنسيق صغيرة بحكم البناء.** يُبقي السطر السابع الروايات والهويّات خارج السجل المشترك — بصمات وأنواع وأوسمة زمنية ومراجع فقط. وحدٌّ أدنى للخصوصية اعتُمد لأسباب تتعلق بالخصوصية له عاقبةٌ على عرض النطاق: فحركة طبقة السجل محدودة بحجم البصمات والترويسات لا بحجم ما جرى تبادله. ويبقى المحتوى لدى الأطراف. ورسائل التنسيق التي تحمل السوق حفنةٌ من البُنى الموقَّعة على ترميز بايتات قانوني (canonical). ولا شيء هنا يُرهق وصلة صاعدة منزلية، وبهذا المعنى تكون الحزم خفيفة: فإرسالات العمارة نفسها خفيفة لأن خطّاً لا يجوز تجاوزه يُجبرها على ذلك.
+
+**يُشحَن العمل وحداتٍ معزولة (sandboxed)، لا صورَ أجهزة.** هذه هي التوصية الوحيدة في هذه الورقة التي تطلب من التنفيذ المرجعي أن يتغيّر بدلاً من أن يحافظ على شكله. فوكيل العقدة الحالي يشغّل المهام عبر منفّذ حاويات، ما يعني أن أول مهمة على عقدة جديدة تسحب طبقات تُقاس بمئات الميغابايتات قبل أن يبدأ أي عمل. أما وحدة WebAssembly للمهمة نفسها فتُقاس بالميغابايتات أو أقل، وتبدأ في أجزاء من الألف من الثانية، وتحمل نموذج قدرات قائماً على الرفض افتراضاً لا على الانسحاب الاختياري، وهي قابلة للنقل عبر العتاد الاستهلاكي المختلط الذي تتوقّعه الركيزة بدلاً من أن تقتضي عمارة معالج مطابقة. وبيئة تشغيل بلا اعتماديات أصلية (native) تُبقي وكيل العقدة قابلاً للتدقيق بالروح نفسها التي تكون بها وحدة البروتوكول كذلك. وينبغي أن تبقى الحاويات متاحة لأعباء العمل التي تحتاج حقاً إلى بيئة تشغيل كاملة، على عقد تستطيع اتصالاتها ومشغّلوها تحمّلها، وينبغي أن تكفّ عن أن تكون الخيار الافتراضي. والمقايضة حقيقية وينبغي التصريح بها: فـ WebAssembly يكلّف شيئاً من الإنتاجية مقارنةً بالتنفيذ الأصلي، ولا يستطيع استضافة برمجيات قائمة عشوائية دون تعديل. أما بالنسبة إلى العمل غير المنتظم والخفيف، عمل المجسّات والتنسيق — وهو النمط الزراعي الذي تخدمه هذه العمارة أولاً — فالمقايضة مؤاتية.
+
+**تُخزَّن المهام محلياً في طابور (spool).** تحتفظ العقدة بطابورها وبتقاريرها المعلّقة في مخزن مضمَّن محلي، وتُفرغها حين يسمح الاتصال. والعاقبة أن الوصلة الصاعدة الضعيفة تؤخّر العمل بدلاً من أن تُضيّعه، وأن الاتصال المتقطّع يكفّ عن أن يكون سبباً للاستبعاد. وهذا مهمّ أبعد من عرض النطاق: فالتجربة الزراعية تخطّط أصلاً لفجوات الاتصال الريفية بالإدخال دون اتصال ثم المزامنة لاحقاً، والخاصية نفسها تجعل العقدة في ذلك السياق مشاركاً لا عبئاً.
+
+ليس أيٌّ من هذه الثلاثة اختراعاً جديداً، ولا أيٌّ منها مسجَّلاً بوصفه ثابتاً. فهي وضعٌ تصميمي، مسجَّل هنا كي يمكن تقييم أي نشر في مقابلها، وكي يبقى الاستدلال بعد رحيل من صاغوه. وقد يرغب المجلس في النظر في ما إذا كان ينبغي أن يصير اعتماد الوحدات بدلاً من الصور افتراضياً ثابتاً مسجَّلاً؛ ولا توصي هذه الورقة بذلك بعد، لأن التنفيذ المرجعي لا يستوفيه اليوم، والسجل الذي يسبق الشيفرة يعلّم درساً خاطئاً عن معنى التسجيل.
+
+## 4. التنفيذ على عتاد يتحكّم فيه المضيف
+
+**القيد.** المنتج-المستهلك الذي يستضيف عقدةً يحوز الجهاز حيازةً مادية. فهو يستطيع قراءة ذاكرته، وفحص قرصه، ومراقبة ما يحسبه. والجواب التقليدي هو التنفيذ السرّي المدعوم بالعتاد، وهو غير متاح في هذه الطبقة لأسباب تتعلق باستراتيجية منتجات المورّدين لا بالكلفة. فقد أوقفت Intel دعم Software Guard Extensions على معالجات أجهزة العملاء بدءاً من الجيل الحادي عشر من سلسلة Core، وأبقته على قطع الخوادم والسحابة (Intel, 2021). أما Secure Encrypted Virtualization من AMD، بما في ذلك جيل الترحيل المتداخل (nested paging)، فهي ميزة في خوادم EPYC وغير موجودة في Ryzen ولا Threadripper (AMD, 2021). واشتراط أيٍّ منهما سيستبعد عملياً كل العتاد الاستهلاكي، ويُعيد إدخال حراسة البوابات التي تمارسها مراكز البيانات، وهي بالضبط ما وُجدت طبقة الركيزة لإزاحته. واشتراط الجيوب الآمنة (enclaves) لن يؤمّن ركيزة المشاع؛ بل سيُلغيها.
+
+**ما تجيب عنه التقنية، وإلى أيّ حدّ.** لا تجيب عن السرّية في مواجهة مضيف عازم. وفي هذا القسم يتغيّر منهج الورقة، والتصريح بذلك بوضوح أنفع من حلّ التفافي يُعرَض بثقة تفوق ما يستحقه.
+
+والجواب المتاح للعمارة ليس الثقة بالمضيف، بل جعل عدم الأمانة ظاهراً ومكلفاً، باستخدام آليات تَدين بها الحزمة لنفسها أصلاً. وذلك في ثلاثة أجزاء:
+
+**التنفيذ المكرَّر مع تقييم الاختلاف.** تُرسَل المهمة ذات الشأن إلى مضيفين مستقلّين اثنين أو أكثر وتُقارَن نتائجهم. فالاتفاق دليل؛ والاختلاف حدثٌ يدخل العهد، حيث تعني أدنى درجات المقياس أصلاً أن طرفاً قد أُضرّ به أو استُغلّ أو قُدِّمت له خدمة بقصد خبيث. وأداة الإنفاذ موجودة: فالشهادة عمل ركيزة مأجور، والركيزة مَدينة بنوع عمل يُعيَّن فيه الشهود عشوائياً كي لا يستطيع أيّ من طرفي التبادل اختيار شاهده. والتنفيذ المكرَّر هو نمط السوق نفسه مطبَّقاً على الحوسبة بدلاً من حفظ السجلات، والتعيين العشوائي هو ما يجعل التواطؤ بين منفّذي المهمة الواحدة مسألة مصادفة لا مسألة اختيار. والكلفة مضاعفٌ للحوسبة، تُدفع عمداً لفئة العمل التي تستحقها، وهي تشتري الكشف لا المنع — وهو الوضع نفسه الذي تتّخذه طبقة السجل أصلاً تجاه العبث.
+
+**تقليل البيانات بوصفه الضابط الأساسي.** لا يستطيع المضيف أن يكشط ما لا يصل إليه أبداً. فالسطر السابع يُبقي أصلاً الهويّات والروايات خارج السجل المشترك؛ والانضباط المقابل على مستوى طبقة الركيزة هو أن تحمل المهمة أقلّ البيانات التي تتيح لها الاكتمال، وأن تُجزَّأ المدخلات الحسّاسة بين المضيفين حيث يسمح العمل بذلك، وأن عبء العمل الذي يقتضي مجموعة كبيرة متماسكة من البيانات الحسّاسة عن أشخاص يمكن التعرّف عليهم هو عبء عمل لعتاد يكون مشغّله مسؤولاً عنه. وهذه العبارة الأخيرة حدٌّ حقيقي لمدى الركيزة، وينبغي التصريح بها بوصفها كذلك لا الالتفاف عليها هندسياً.
+
+**الإثبات (attestation) بوصفه قدرة اختيارية مسعَّرة ومقيَّمة.** حيث يحتاج مشترٍ حقاً إلى سرّية مدعومة بالعتاد، فالجواب سوقٌ لا تفويضٌ إلزامي. فالمضيف الذي يملك مثل هذا العتاد يعلن القدرة ضمن قائمته، والمشترون الذين يحتاجون إليها يدفعون ثمنها، ويخضع الادّعاء لتقييم العهد نفسه الذي يخضع له أي تمثيل آخر يقدّمه المضيف. وهذا يُبقي الحدّ الأدنى مفتوحاً أمام العتاد الاستهلاكي، ويتيح للسقف أن يرتفع حيثما استثمر مضيف، ويضع القرار في يد الطرف الذي يتحمّل المخاطرة.
+
+**الحالة.** هذا هو الجزء غير المحسوم من مراجعة سبتمبر 2026. فالموقف أعلاه مُحتَجٌّ له لا معتمَد: إذ لم يُسجَّل أي ثابت، ودُوِّن معرّفٌ مرشَّح للتنفيذ المكرَّر في سجل الأسئلة المفتوحة بوصفه قراراً للمجلس بموجب §9.16. وتسجيله سيُلزم الركيزة ببناء نوع عمل لم تبنِه. والحال الصادقة أن للعمارة جواباً متماسكاً على مراقبة مشغّل المضيف، ولم تلتزم به بعد.
+
+## 5. ما لا تجيب عنه التقنية
+
+يزيل الاستطلاع الصادر مشكلة الخوادم الواردة تماماً. لكنه لا يزيل مشكلة الاستخدام المقبول، وستضلّل هذه الورقة قرّاءها لو أوحت بخلاف ذلك.
+
+اقرأ السياسة النموذجية مرة أخرى. إنها تحظر المعدّات التي تخدم أي شخص خارج شبكة المقرّ «باستثناء استخدامك المنزلي الشخصي وغير التجاري». فحظر الخوادم الواردة عبارةٌ عن المنافذ، ويُجاب عنه بعدم استخدام أيٍّ منها. أما شقّ عدم التجارية فعبارةٌ عن التعويض، والتعويض هو بيت القصيد: فالمنتج-المستهلك الذي يستضيف الركيزة يُدفع له، بالعملة الإلزامية (fiat) في التنفيذ الحالي وبالائتمان المجتمعي لاحقاً. ولا يغيّر أي اختيار للنقل أو رقم منفذ أو تشفير هذه الحقيقة، والتصميم الذي يدّعي أنه التفّ عليها قد خلط بين آلية وإذن. والسؤال هو ما إذا كانت المشاركة المأجورة على خط منزلي تدخل في نطاق ذلك الشقّ، والجواب قراءةٌ لشروط تعاقدية في اختصاص قضائي، لا خاصيةٌ من خصائص البرمجيات.
+
+ينبغي للمعهد أن يُخضعه لمراجعة المستشار القانوني، والمناسبة الطبيعية حاضرة: فتجربة الحرارة والحوسبة المشتركة لديها أصلاً سؤالان مفتوحان أمام المستشار القانوني حول ما إذا كانت عقدة مدرّة للدخل في منزل تغيّر موقف الأسرة لدى شركة تأمينها بموجب استثناءات الاستخدام التجاري. ومسألة شروط شركة الاتصالات هي المسألة نفسها موجَّهةً إلى عقد مختلف، وينبغي أن تُدرج في الحزمة نفسها بدلاً من أن تنتظر حزمة خاصة بها. وأشكالها العملية جديرة بالتسمية الآن — ما إذا كان الاتصال من فئة الأعمال مطلوباً، وما إذا كان تأطير الحدّ الأدنى غير المعتبر (de minimis) أو تقاسم التكاليف صامداً، وما إذا كان الجواب يتفاوت بين شركات الاتصالات بما يكفي لأن تكون إرشادات مشغّلي العقد إقليمية، وما الذي يخبر به النشرُ المضيفين المحتملين قبل أن يسجّلوا.
+
+والأخير من هذه شأنٌ من شؤون العهد بقدر ما هو شأن قانوني. فمن حقّ المنتج-المستهلك أن يعرف ما قد تعنيه المشاركة لاتفاقية خدمته قبل أن يُقدم عليها، والتزام العمارة نفسها بعلاقة مقيَّمة ومُفصَح عنها بين المشغّل والمنتج-المستهلك يجعل السكوت عن هذه النقطة الخيارَ الافتراضي الخاطئ.
+
+## 6. إلى أين انتهى هذا
+
+| المستوى | ما الذي تغيّر | الإنفاذ |
+|---|---|---|
+| الوثيقة الرسمية | تنصّ مرتبة بروتوكول الركيزة على الوضع الصادر الذي لا يشترط الوارد، وتربطه بالسطر الحادي عشر | تفحص مجموعة الاختبارات النص؛ وتنجح عند 26 ثابتاً |
+| سجل المطابقة | أُضيف `SUB-no-inbound-requirement`، مرتبطاً بالتنفيذ | غير مرتبط حتى تستشهد اختبارات العقد بالمعرّف (§9.15) |
+| سجل الأسئلة المفتوحة | يسجّل البند 9 القيدَ، والحلول، والجزء المفتوح، والمسألة القانونية | §9.3 |
+| هذه الورقة | وضع عرض النطاق والتنفيذ السرّي، مُحتَجٌّ له وغير مرتبط | لا شيء؛ فهي تحلّل ولا تحكم |
+
+يتعلّق بتغيير الوثيقة موجبان إجرائيان لا تَفي بهما هذه الورقة. فتعديل الوثيقة الرسمية وسجلّها يجري بموجب §9.2 و§9.16 من اللوائح، وخلال المرحلة التأسيسية (bootstrap) يمارس مجلس المؤسِّسين تلك الصلاحية، ويُسجَّل كل عمل في سجل الحَكامة بوصفه عملاً تأسيسياً بموجب §16.1، مفتوحاً أمام الأعضاء كأي قرار آخر. وتنجح مجموعة الاختبارات في مقابل النص المعدَّل، وهو ما تشترطه §9.2 قبل الاعتماد، وقد حُدِّثت الصيغ بسبع لغات بموجب P2-002 مع الأصل الإنجليزي.
+
+## المصادر
+
+Acemoglu, D., & Robinson, J. A. (2019). *The Narrow Corridor: States, Societies, and the Fate of Liberty*. Penguin Press.
+
+AMD. (2021، 15 مارس). *AMD EPYC 7003 series processors set new standard*. https://www.amd.com/en/newsroom/press-releases/2021-3-15-amd-epyc-7003-series-cpus-set-new-standard-as-hig.html
+
+Comcast. (2021، 1 فبراير). *Acceptable use policy for Xfinity Internet (residential)*. https://www.xfinity.com/corporate/customers/policies/highspeedinternetaup
+
+Google. (2026). *IPv6 adoption statistics*. https://www.google.com/intl/en/ipv6/statistics.html
+
+Intel. (2021). *Intel SGX deprecation on client processors* [نقاش في Intel Community]. https://community.intel.com/t5/Intel-Software-Guard-Extensions/Intel-SGX-deprecated-in-11th-Gen-processors/m-p/1351848
+
+Internet Society. (2026، أبريل). *18 years later, IPv6 reaches majority*. https://pulse.internetsociety.org/en/blog/2026/04/18-years-later-ipv6-reaches-majority/
+
+Network Theory Applied Research Institute. (2025a، أكتوبر). *Addressing democratic information velocity* (P1-002). https://www.ntari.org/post/ntari-whitepaper-addressing-democratic-information-velocity
+
+Network Theory Applied Research Institute. (2025b، يونيو). *The material culture of democratic deliberation*. https://www.ntari.org/post/the-material-culture-of-democratic-deliberation
+
+*Ohio Telecom Association v. FCC*, Nos. 24-7000 et al. (6th Cir. Jan. 2, 2025). تحليل Congressional Research Service: https://www.congress.gov/crs-product/LSB11264
+
+---
+
+*Network Theory Applied Research Institute, Inc. — 501(c)(3) — EIN 92-3047136 — info@ntari.org*
+
+*المواصفة: CC BY-SA 4.0*
diff --git a/P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.es.md b/P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.es.md
new file mode 100644
index 0000000..ddb9625
--- /dev/null
+++ b/P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.es.md
@@ -0,0 +1,132 @@
+> Traducción comunitaria (borrador) — Política P2-002 de NTARI, Difusión Multilingüe Global. Fuente: P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md (original en inglés, instantánea del 2026-10-05). Borrador comunitario asistido por máquina, pendiente de revisión por el mantenedor regional conforme a P2-002 §3.1. Las especificaciones técnicas centrales permanecen en inglés conforme al §2.2.
+>
+> **El instrumento operativo es el texto en inglés, P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md. Esta traducción se ofrece para facilitar la comprensión y no tiene efecto jurídico alguno; donde difiera del inglés, prevalece el inglés.**
+>
+> ¿Encontraste un error en esta traducción? Tu corrección es una contribución
+> bienvenida y valorada: haz un fork del repositorio del proyecto de NTARI
+> (https://github.com/NTARI-RAND/Janus) y abre un pull request, o escríbenos a
+> info@ntari.org.
+
+# Enrutado, no negociado: el sustrato residencial bajo las restricciones de las operadoras
+
+**Network Theory Applied Research Institute**
+ID del documento: P1-004 · Versión: 0.1 (Borrador) · Septiembre de 2026
+
+*Complemento del documento oficial de la Arquitectura de Doble Faz (Janus Facing Architecture). Este artículo analiza; nunca gobierna. Donde recomienda una regla, la regla entra en vigor únicamente mediante enmienda del documento oficial conforme al §9.2 de los estatutos y de su registro conforme al §9.16.*
+
+## Resumen
+
+La Arquitectura de Doble Faz sitúa su capa de sustrato en hardware de consumo alojado en hogares, oficinas y depósitos. Tres hechos físicos de la banda ancha de consumo se oponen a ello: las conexiones llevan direcciones dinámicas detrás de una traducción de direcciones de red a escala de operadora (CGNAT), sus políticas de uso aceptable prohíben los servidores de entrada, y su ancho de banda de subida es una fracción del de bajada. Un cuarto hecho se opone al modelo de confianza: un host con posesión física de una máquina puede leer su memoria, y las funciones de ejecución confidencial que lo impedirían están ausentes de los procesadores de consumo por decisión de los fabricantes.
+
+Este artículo sostiene que las restricciones de las operadoras se tratan mejor como un entorno físico adverso que se sortea en código, y no como una condición de política que se negocia por la vía jurídica, y expone el argumento empírico a favor de esa elección. Luego establece lo que sortearlas exige en realidad, separa las partes que la técnica resuelve de las que no resuelve, y deja constancia de una cuestión jurídica que ningún diseño de protocolo puede responder.
+
+## 1. La elección del terreno
+
+Hay dos maneras de responder a una restricción impuesta por una operadora de red. Cambiar las obligaciones de la operadora mediante la ley y la regulación, o construir software que no necesite que la operadora cambie. La propia investigación de la arquitectura indica de cuál cabe esperar resultados.
+
+El trabajo de NTARI sobre la velocidad de la información democrática describe un desajuste estructural: la información y la infraestructura se mueven a velocidad de red mientras la síntesis democrática sigue atada a los ciclos electorales (NTARI, 2025a). El efecto de la Reina Roja de Acemoglu y Robinson nombra la consecuencia: cuando un corredor deja atrás al otro, se pierde el corredor (Acemoglu & Robinson, 2019). La regulación de la banda ancha en Estados Unidos es un ejemplo nítido. Dos décadas de reglamentación disputada sobre la neutralidad de la red terminaron el 2 de enero de 2025, cuando el Sexto Circuito anuló en su totalidad la orden de 2024 de la Comisión Federal de Comunicaciones (FCC), al sostener que la Comisión carecía de autoridad legal para clasificar la banda ancha como servicio de telecomunicaciones (Ohio Telecom Association v. FCC, 2025). Apoyándose en Loper Bright, el tribunal eliminó la deferencia que había permitido a la regla sobrevivir a impugnaciones anteriores. Lo que queda a nivel federal es un régimen de divulgación: la Comisión puede exigir a un proveedor que publique sus prácticas de gestión del tráfico y no puede prohibirlas. Ocho estados legislan en ese vacío, lo que significa que actualmente no existe una respuesta jurídica uniforme a nivel nacional y que los permisos de un despliegue dependen de dónde se ubiquen sus nodos.
+
+Ese historial no es un argumento contra la participación cívica. Es un argumento contra la dependencia. Un protocolo cuya viabilidad espera una regla favorable es un protocolo que deja de funcionar durante años, y las contrapartes en ese terreno son empresas establecidas cuya capacidad de cabildeo supera la de este instituto en órdenes de magnitud. El software escrito para funcionar bajo los términos que las operadoras ya imponen funciona hoy y sigue funcionando sea cual sea el rumbo de la regla.
+
+**La posición.** Las restricciones de las operadoras son, a efectos de diseño, una restricción física inmutable. El cabildeo puede continuar como asunto cívico, y este artículo no toma posición en su contra, pero nunca es una dependencia de la arquitectura y ningún plan de despliegue puede dar por sentado su éxito.
+
+Una salvedad corresponde aquí y no en una nota al pie. Esta elección está disponible para las tres restricciones siguientes porque cada una tiene una respuesta técnica. No está disponible para toda restricción, y la última sección del artículo nombra una en la que no lo está.
+
+## 2. Alcanzabilidad sin servidor
+
+**La restricción.** Una conexión residencial no es un entorno de alojamiento. Su dirección cambia, suele estar detrás de una traducción de direcciones de red a escala de operadora que no ofrece ninguna ruta de entrada, y su política de uso aceptable por lo general prohíbe ejecutar servidores. La política residencial de Comcast es representativa: prohíbe el equipo que proporcione «contenido de red o cualquier otro servicio a cualquier persona fuera de la LAN de sus Instalaciones, salvo para su uso residencial personal y no comercial», y menciona como ejemplos el alojamiento web, el intercambio de archivos y los servidores proxy (Comcast, 2021).
+
+**Lo que la técnica responde.** Todo lo relativo a la alcanzabilidad. Un nodo que nunca acepta una conexión entrante no se ve afectado por el direccionamiento dinámico, ni por la traducción a escala de operadora, ni por la prohibición de servidores de entrada, porque nada de eso restringe las conexiones salientes. El nodo abre la conexión hacia el coordinador, la mantiene o la reabre según un calendario, y solicita trabajo.
+
+El protocolo de referencia ya tiene esta forma y no necesitó cambios. Sus operaciones del lado del nodo son `SubmitListing`, `Heartbeat`, `PollJobs`, `Decline`, `ReportJob` y `Fees`, y cada una de ellas es una solicitud que inicia el nodo. El coordinador implementa una interfaz intercambiable y responde; nunca llama al nodo. Lo que faltaba no era el mecanismo sino el compromiso. Una propiedad que se cumple por accidente de la implementación actual puede perderse en la próxima refactorización, de modo que el documento oficial ahora la enuncia y el registro la vincula:
+
+> Los nodos se incorporan a ese mercado mediante superposiciones cifradas (overlays) y sondeo saliente (polling), sin requerir puertos de entrada abiertos ni una dirección estática; basta la conexión tal como la entrega un proveedor residencial. La línea 11 depende de ello: un sustrato que solo funcionara donde un proveedor permite el servicio entrante cargaría con un punto de estrangulamiento en cada proveedor.
+
+Registrada como `SUB-no-inbound-requirement`, vinculada a la implementación. Un repositorio la vincula al publicar pruebas que citen el identificador y demuestren que un nodo completa el ciclo de empleo completo —registro, latido, sondeo, ejecución, informe— sin socket de escucha, sin dirección estática y con una dirección traducida y cambiante delante. Mientras tales pruebas no existan, la invariante se informa como no vinculada conforme al §9.15 de los estatutos, y la afirmación de este artículo sobre la implementación de referencia es exactamente la autodeclaración que el §9.6 se niega a reconocer.
+
+El razonamiento de la línea 11 es la parte sustantiva, y es la razón por la que esto pertenece al documento y no a una guía de despliegue. La línea 11 prohíbe cualquier host, cuenta o proveedor único cuya remoción pudiera detener la red. Un sustrato que requiriera servicio entrante solo funcionaría donde una operadora lo permite, lo que convertiría a cada operadora en un veto: un punto de estrangulamiento por proveedor, distribuido en apariencia y centralizado de hecho.
+
+**Tres notas sobre el mecanismo.** Primero, sobre el transporte: las conexiones HTTPS y WebSocket ordinarias en el puerto 443 son el medio adecuado porque es lo que la ruta de red permite de forma fiable y lo que todo cliente web ya emite. Este artículo deliberadamente no describe ese tráfico como disfrazado. No es camuflaje; es el protocolo estándar para la tarea, y la honestidad importa porque el encuadre del camuflaje invita a creer que una medida técnica ha respondido una cuestión de permiso, y la sección 5 muestra que no lo ha hecho.
+
+Segundo, sobre la versión seis del protocolo de internet: elimina la traducción a escala de operadora allí donde ambos extremos la tienen, y su adopción superó la mitad del tráfico de Google a nivel mundial el 28 de marzo de 2026, con Estados Unidos cerca del 57 por ciento (Google, 2026). Vale la pena usarla y vale la pena no exigir nada de ella. El direccionamiento universal no es lo mismo que la alcanzabilidad universal: una dirección enrutable globalmente sigue estando detrás de un cortafuegos que descarta los paquetes entrantes no solicitados, y un nodo que suponga lo contrario falla en la otra mitad de las conexiones. La versión seis es una optimización de la postura saliente, nunca un reemplazo de ella.
+
+Tercero, sobre las redes superpuestas cifradas. Las superposiciones en malla son una respuesta real para las rutas de nodo a nodo que el coordinador no debería mediar, y existen implementaciones con nombre propio. No pueden entrar en el módulo de protocolo. El principio de código escueto limita el software de protocolo a la biblioteca estándar de su lenguaje para que siga siendo auditable en su totalidad, y el protocolo de referencia cumple actualmente esto de forma estricta: su módulo no declara ninguna dependencia, que es la propiedad que impide que cualquier coordinador único se convierta en un centro. Una biblioteca de superposición de gran tamaño dentro de ese módulo acabaría con ello. Por lo tanto, una superposición pertenece por debajo del protocolo como transporte a nivel de despliegue, elegida para cada despliegue y reemplazable, o se implementa de forma mínima dentro de la hoja. La redacción del documento es deliberadamente genérica por la misma razón por la que el documento no incluye nombres de productos.
+
+Hay una tensión relacionada que el instituto no debería disimular. El despliegue del coordinador de referencia está actualmente detrás de una única red comercial de distribución de contenidos, y el diseño de transporte de la pila agrícola da por sentado el túnel de ese proveedor. Eso es conveniente, no es conforme con el espíritu de la línea 11, y es un punto de estrangulamiento exactamente del tipo que esta sección elimina en la capa de la operadora mientras lo deja en pie una capa más arriba. Queda fuera del alcance de este artículo y corresponde a la lista de problemas abiertos del sustrato.
+
+## 3. Asimetría del ancho de banda
+
+**La restricción.** Las conexiones de consumo son asimétricas por diseño, a menudo de diez a uno o peor, y cada vez más a menudo con tarificación por consumo. Un nodo no puede servir como origen general de contenidos, y una carga de trabajo que envíe imágenes grandes a cada host pasará su tiempo en transferencia en lugar de en cómputo.
+
+**Lo que la técnica responde.** La mayor parte, manteniendo pequeñas las cargas útiles en lugar de moverlas más rápido. Tres decisiones de diseño hacen el trabajo, y sus efectos se multiplican.
+
+**El tráfico de coordinación es pequeño por construcción.** La línea 7 mantiene las narrativas y las identidades fuera del registro compartido: solo hashes, tipos, marcas de tiempo y referencias. Un mínimo de privacidad adoptado por razones de privacidad tiene una consecuencia en el ancho de banda: el tráfico de la capa de Registro está acotado por el tamaño de los hashes y los encabezados y no por el tamaño de lo que se intercambió. El contenido se queda con las partes. Los mensajes de coordinación que sostienen el mercado son un puñado de estructuras firmadas sobre una codificación canónica de bytes. Nada de esto sobrecarga un enlace de subida doméstico, y es en este sentido que los paquetes son ligeros: las transmisiones propias de la arquitectura son ligeras porque una línea que no puede cruzarse las obliga a serlo.
+
+**El trabajo se envía como módulos aislados (sandbox), no como imágenes de máquina.** Esta es la única recomendación de este artículo que pide a la implementación de referencia que cambie en lugar de mantener su forma. El agente de nodo actual ejecuta los trabajos mediante un ejecutor de contenedores, lo que significa que un primer trabajo en un nodo nuevo descarga capas que se miden en cientos de megabytes antes de que empiece cualquier trabajo. Un módulo WebAssembly para la misma tarea se mide en megabytes o menos, arranca en milisegundos, lleva un modelo de capacidades de denegación por defecto en lugar de uno de exclusión voluntaria, y es portable a través del hardware de consumo heterogéneo que el sustrato espera, en lugar de requerir una arquitectura coincidente. Un entorno de ejecución sin dependencias nativas mantiene el agente de nodo auditable con el mismo espíritu que el módulo de protocolo. Los contenedores deberían seguir disponibles para las cargas de trabajo que realmente necesitan un entorno operativo completo, en nodos cuyas conexiones y operadores puedan soportarlos, y deberían dejar de ser la opción por defecto. La contrapartida es real y debe enunciarse: WebAssembly cuesta algo de rendimiento frente a la ejecución nativa y no puede alojar software existente arbitrario sin modificarlo. Para el trabajo irregular, ligero, de sensores y coordinación —el patrón agrícola al que esta arquitectura sirve primero—, esa contrapartida es favorable.
+
+**Los trabajos se encolan localmente.** Un nodo guarda su cola y sus informes pendientes en un almacén local integrado y los vacía cuando la conexión lo permite. La consecuencia es que un enlace de subida deficiente retrasa el trabajo en lugar de perderlo, y una conexión intermitente deja de ser motivo de descalificación. Esto importa más allá del ancho de banda: el piloto agrícola ya prevé las brechas de conectividad rural con captura de datos sin conexión y sincronización posterior, y la misma propiedad hace que un nodo en ese entorno sea un participante y no una carga.
+
+Ninguna de estas tres es una invención novedosa y ninguna está registrada como invariante. Son postura de diseño, consignadas aquí para que un despliegue pueda evaluarse frente a ellas y para que el razonamiento sobreviva a las personas que lo tuvieron. La junta podría considerar si la opción por defecto de módulo en lugar de imagen debería convertirse en una invariante registrada; este artículo todavía no lo recomienda, porque la implementación de referencia no la cumple hoy y un registro que se adelanta al código enseña una lección equivocada sobre lo que significa el registro.
+
+## 4. Ejecución en hardware que controla el host
+
+**La restricción.** Un prosumidor que aloja un nodo tiene la posesión física de la máquina. Puede leer su memoria, inspeccionar su disco y observar lo que calcula. La respuesta convencional es la ejecución confidencial por hardware, y no está disponible en esta capa por una cuestión de estrategia de producto de los fabricantes y no de costo. Intel declaró obsoletas las Software Guard Extensions en los procesadores de cliente a partir de la undécima generación de su línea Core y las conserva en los componentes para servidores y nube (Intel, 2021). La Secure Encrypted Virtualization de AMD, incluida la generación con paginación anidada, es una función de servidor EPYC y no está presente en Ryzen ni en Threadripper (AMD, 2021). Exigir cualquiera de las dos excluiría prácticamente todo el hardware de consumo y volvería a admitir precisamente el control de acceso de los centros de datos que la capa de sustrato existe para desplazar. Exigir enclaves no aseguraría el sustrato común; lo aboliría.
+
+**Lo que la técnica responde, y hasta dónde.** No la confidencialidad frente a un host decidido. En esta sección cambia el método del artículo, y decirlo con claridad es más útil que una solución alternativa presentada con más confianza de la que merece.
+
+La respuesta disponible para la arquitectura no es confiar en el host, sino hacer que la deshonestidad sea visible y costosa, usando la maquinaria que la pila ya se debe a sí misma. Tres partes:
+
+**Ejecución redundante con desacuerdo calificado.** Un trabajo con consecuencias se despacha a dos o más hosts independientes y se comparan sus resultados. El acuerdo es evidencia; el desacuerdo es un evento que entra en el pacto, donde la calificación más baja de la escala ya significa que una parte fue perjudicada, explotada o atendida con intención maliciosa. El mecanismo de cumplimiento existe: la función de testigo es trabajo compensado del sustrato, y el sustrato debe un tipo de trabajo en el que los testigos se asignan al azar para que ninguna de las partes de un intercambio pueda elegir a su testigo. La ejecución redundante es ese mismo patrón de mercado aplicado al cómputo en lugar de al mantenimiento de registros, y la asignación aleatoria es lo que hace que la colusión entre los ejecutores de un trabajo sea cuestión de azar y no de elección. El costo es un múltiplo del cómputo, pagado deliberadamente para la clase de trabajo que lo justifica, y compra detección y no prevención: la misma postura que la capa de Registro ya adopta frente a la manipulación.
+
+**La minimización de datos como control principal.** Un host no puede extraer lo que nunca llega. La línea 7 ya mantiene las identidades y las narrativas fuera del registro compartido; la disciplina correspondiente en la capa de sustrato es que un trabajo lleve los menos datos que le permitan completarse, que las entradas sensibles se repartan entre hosts cuando el trabajo lo permita, y que una carga de trabajo que requiera un gran cuerpo coherente de datos sensibles sobre personas identificables sea una carga de trabajo para hardware cuyo operador rinda cuentas por ella. Esa última cláusula es un límite real del alcance del sustrato y debe enunciarse como tal en lugar de sortearse mediante ingeniería.
+
+**La atestación como capacidad opcional, con precio y calificada.** Cuando un comprador necesita realmente confidencialidad respaldada por hardware, la respuesta es un mercado, no un mandato. Un host con ese hardware anuncia la capacidad como parte de su oferta, los compradores que la necesitan pagan por ella, y la afirmación queda sujeta a la misma calificación del pacto que cualquier otra declaración que haga un host. Esto mantiene el piso abierto al hardware de consumo mientras permite que el techo suba dondequiera que un host haya invertido, y sitúa la decisión en la parte que asume el riesgo.
+
+**Estado.** Esta es la parte de la revisión de septiembre de 2026 que no está resuelta. La posición anterior está argumentada, no adoptada: no hay ninguna invariante registrada, y un identificador candidato para la ejecución redundante consta en el registro de preguntas abiertas como decisión que corresponde a la junta conforme al §9.16. Registrarlo obligaría al sustrato a construir un tipo de trabajo que no ha construido. El estado honesto es que la arquitectura tiene una respuesta coherente a la observación por parte del operador del host y todavía no se ha comprometido con ella.
+
+## 5. Lo que la técnica no responde
+
+El sondeo saliente elimina por completo el problema de los servidores de entrada. No elimina el problema del uso aceptable, y este artículo engañaría a sus lectores si diera a entender lo contrario.
+
+Léase de nuevo la política representativa. Prohíbe el equipo que sirva a cualquier persona fuera de la red de las instalaciones «salvo para su uso residencial personal y no comercial». La prohibición de servidores de entrada es un enunciado sobre puertos y se responde no usando ninguno. La vertiente no comercial es un enunciado sobre la compensación, y la compensación es precisamente lo esencial: un prosumidor que aloja sustrato recibe un pago, en dinero fiat en la implementación actual y en crédito comunitario más adelante. Ninguna elección de transporte, número de puerto ni cifrado cambia ese hecho, y un diseño que afirme haberlo sorteado ha confundido un mecanismo con un permiso. La cuestión es si la participación compensada en una línea residencial activa esa vertiente, y la respuesta es una interpretación de términos contractuales en una jurisdicción, no una propiedad del software.
+
+El instituto debería someterla a revisión de un asesor jurídico, y la ocasión natural está a mano: el piloto combinado de calor y cómputo ya tiene ante el asesor jurídico dos preguntas abiertas sobre si un nodo que genera ingresos en un hogar cambia la posición del hogar frente a su aseguradora bajo las exclusiones por uso comercial. La cuestión de los términos de la operadora es la misma pregunta dirigida a un contrato distinto, y debería ir en el mismo paquete en lugar de esperar uno propio. Vale la pena nombrar ya sus formas prácticas: si se requiere una conexión de categoría empresarial, si se sostiene un planteamiento de minimis o de reparto de costos, si la respuesta varía tanto según la operadora que la orientación para los operadores de nodos deba ser regional, y qué le dice un despliegue a los posibles hosts antes de que se inscriban.
+
+La última de ellas es un asunto del pacto tanto como un asunto jurídico. Un prosumidor tiene derecho a saber qué puede significar la participación para su propio contrato de servicio antes de asumirla, y el propio compromiso de la arquitectura con una relación calificada y divulgada entre operador y prosumidor hace que el silencio sobre este punto sea la opción por defecto equivocada.
+
+## 6. Dónde quedó esto
+
+| Nivel | Qué cambió | Cumplimiento |
+|---|---|---|
+| Documento oficial | El nivel de protocolo del sustrato enuncia la postura saliente, sin requisito de conexiones entrantes, y la vincula a la línea 11 | El conjunto de pruebas (suite) verifica el texto; pasa con 26 invariantes |
+| Registro de conformidad | Se añadió `SUB-no-inbound-requirement`, vinculada a la implementación | No vinculada hasta que las pruebas de nodo citen el identificador (§9.15) |
+| Registro de preguntas abiertas | La entrada 9 consigna la restricción, las resoluciones, la parte abierta y la cuestión jurídica | §9.3 |
+| Este artículo | La postura sobre ancho de banda y ejecución confidencial, argumentada y no vinculada | Ninguno; analiza y no gobierna |
+
+Dos obligaciones de procedimiento acompañan al cambio del documento y no quedan satisfechas por este artículo. Una enmienda del documento oficial y de su registro se tramita conforme a los §9.2 y §9.16 de los estatutos, y durante el arranque (bootstrap) la junta fundadora ejerce esa facultad, con cada acto consignado en el registro de gobernanza como acto de arranque conforme al §16.1, abierto a la membresía como cualquier otra decisión. El conjunto de pruebas pasa con el texto enmendado, como exige el §9.2 antes de la adopción, y las versiones en siete idiomas conforme a P2-002 se actualizaron junto con el original en inglés.
+
+## Fuentes
+
+Acemoglu, D., & Robinson, J. A. (2019). *The Narrow Corridor: States, Societies, and the Fate of Liberty*. Penguin Press.
+
+AMD. (2021, 15 de marzo). *AMD EPYC 7003 series processors set new standard*. https://www.amd.com/en/newsroom/press-releases/2021-3-15-amd-epyc-7003-series-cpus-set-new-standard-as-hig.html
+
+Comcast. (2021, 1 de febrero). *Acceptable use policy for Xfinity Internet (residential)*. https://www.xfinity.com/corporate/customers/policies/highspeedinternetaup
+
+Google. (2026). *IPv6 adoption statistics*. https://www.google.com/intl/en/ipv6/statistics.html
+
+Intel. (2021). *Intel SGX deprecation on client processors* [discusión en Intel Community]. https://community.intel.com/t5/Intel-Software-Guard-Extensions/Intel-SGX-deprecated-in-11th-Gen-processors/m-p/1351848
+
+Internet Society. (2026, abril). *18 years later, IPv6 reaches majority*. https://pulse.internetsociety.org/en/blog/2026/04/18-years-later-ipv6-reaches-majority/
+
+Network Theory Applied Research Institute. (2025a, octubre). *Addressing democratic information velocity* (P1-002). https://www.ntari.org/post/ntari-whitepaper-addressing-democratic-information-velocity
+
+Network Theory Applied Research Institute. (2025b, junio). *The material culture of democratic deliberation*. https://www.ntari.org/post/the-material-culture-of-democratic-deliberation
+
+*Ohio Telecom Association v. FCC*, Nos. 24-7000 et al. (6th Cir. Jan. 2, 2025). Análisis del Congressional Research Service: https://www.congress.gov/crs-product/LSB11264
+
+---
+
+*Network Theory Applied Research Institute, Inc. — 501(c)(3) — EIN 92-3047136 — info@ntari.org*
+
+*Especificación: CC BY-SA 4.0*
diff --git a/P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.fr.md b/P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.fr.md
new file mode 100644
index 0000000..d75d640
--- /dev/null
+++ b/P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.fr.md
@@ -0,0 +1,132 @@
+> Traduction communautaire (version préliminaire) — Politique P2-002 de NTARI, Diffusion mondiale multilingue. Source : P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md (original en anglais, instantané du 2026-10-05). Version préliminaire communautaire assistée par machine, en attente de révision par le mainteneur régional conformément à P2-002 §3.1. Les spécifications techniques centrales demeurent en anglais conformément au §2.2.
+>
+> **L'instrument opérant est le texte anglais, P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md. Cette traduction est fournie à des fins de compréhension et n'a aucun effet juridique ; en cas de divergence avec l'anglais, l'anglais prévaut.**
+>
+> Vous avez repéré une erreur dans cette traduction ? Votre correction est une
+> contribution bienvenue et appréciée : créez un fork du dépôt du projet NTARI
+> (https://github.com/NTARI-RAND/Janus) et ouvrez une pull request, ou
+> écrivez-nous à info@ntari.org.
+
+# Routé, non négocié : le substrat résidentiel sous les contraintes des fournisseurs d'accès
+
+**Network Theory Applied Research Institute**
+Identifiant du document : P1-004 · Version : 0.1 (projet) · Septembre 2026
+
+*Document d'accompagnement du document officiel de l'architecture bifrons. Ce texte analyse ; il ne régit jamais. Lorsqu'il recommande une règle, celle-ci ne prend effet que par amendement du document officiel conformément au §9.2 des statuts et de son registre conformément au §9.16.*
+
+## Résumé
+
+L'architecture bifrons place sa couche substrat sur du matériel grand public situé dans des domiciles, des bureaux et des espaces de stockage. Trois faits physiques du haut débit grand public s'y opposent : les connexions portent des adresses dynamiques derrière une traduction d'adresses réseau de niveau fournisseur d'accès, leurs politiques d'utilisation acceptable interdisent les serveurs entrants, et leur bande passante montante ne représente qu'une fraction de leur bande passante descendante. Un quatrième fait s'oppose au modèle de confiance : un hôte qui a la possession physique d'une machine peut lire sa mémoire, et les fonctions d'exécution confidentielle qui l'empêcheraient sont absentes des processeurs grand public par décision des fabricants.
+
+Ce texte soutient que les contraintes des fournisseurs d'accès sont mieux traitées comme un environnement physique hostile à contourner par le code que comme une condition de politique publique à négocier juridiquement, et il expose les arguments empiriques en faveur de ce choix. Il énonce ensuite ce que leur contournement exige réellement, distingue les aspects que la technique résout de ceux qu'elle ne résout pas, et consigne une question juridique à laquelle aucune conception de protocole ne peut répondre.
+
+## 1. Le choix de l'arène
+
+Il existe deux façons de répondre à une contrainte imposée par un fournisseur d'accès réseau. Modifier les obligations du fournisseur d'accès par la loi et la réglementation, ou construire un logiciel qui n'a pas besoin que le fournisseur d'accès change. Les propres recherches de l'architecture indiquent de laquelle il faut attendre des résultats.
+
+Les travaux de NTARI sur la vitesse de l'information démocratique décrivent un décalage structurel : l'information et l'infrastructure évoluent à la vitesse du réseau tandis que la synthèse démocratique reste arrimée aux cycles électoraux (NTARI, 2025a). L'effet Reine Rouge d'Acemoglu et Robinson en nomme la conséquence — lorsqu'un coureur distance l'autre, le corridor est perdu (Acemoglu & Robinson, 2019). La réglementation du haut débit aux États-Unis en est un exemple net. Deux décennies de réglementation contestée sur la neutralité du réseau ont pris fin le 2 janvier 2025, lorsque la Cour d'appel du sixième circuit a annulé dans son intégralité l'ordonnance de 2024 de la Federal Communications Commission, jugeant que la Commission n'avait pas l'autorité légale de qualifier le haut débit de service de télécommunications (Ohio Telecom Association v. FCC, 2025). S'appuyant sur l'arrêt Loper Bright, la cour a supprimé la déférence qui avait permis à la règle de survivre à des contestations antérieures. Ce qui subsiste au niveau fédéral est un régime de divulgation : la Commission peut exiger d'un fournisseur qu'il publie ses pratiques de gestion du trafic, mais ne peut pas les interdire. Huit États légifèrent dans ce vide, ce qui signifie qu'il n'existe actuellement aucune réponse juridique uniforme à l'échelle nationale et que les autorisations d'un déploiement dépendent de l'emplacement de ses nœuds.
+
+Ce bilan n'est pas un argument contre l'engagement civique. C'est un argument contre la dépendance. Un protocole dont la viabilité attend une règle favorable est un protocole qui ne fonctionne pas pendant des années d'affilée, et les contreparties dans cette arène sont des acteurs historiques dont la capacité de lobbying dépasse celle de cet institut de plusieurs ordres de grandeur. Un logiciel écrit pour fonctionner selon les conditions que les fournisseurs d'accès imposent déjà fonctionne aujourd'hui et continue de fonctionner quel que soit le sens dans lequel la règle évolue.
+
+**La position.** Les contraintes des fournisseurs d'accès constituent une contrainte physique immuable aux fins de la conception. Le lobbying peut se poursuivre en tant qu'affaire civique, et ce texte ne prend pas position contre lui, mais il n'est jamais une dépendance de l'architecture et aucun plan de déploiement ne peut présumer de son succès.
+
+Une réserve a sa place ici plutôt que dans une note de bas de page. Ce choix est possible pour les trois contraintes ci-dessous parce que chacune a une réponse technique. Il n'est pas possible pour toutes les contraintes, et la dernière section du texte en nomme une pour laquelle il ne l'est pas.
+
+## 2. L'accessibilité sans serveur
+
+**La contrainte.** Une connexion résidentielle n'est pas un environnement d'hébergement. Son adresse change, elle se trouve couramment derrière une traduction d'adresses réseau de niveau fournisseur d'accès qui n'offre aucun chemin entrant, et sa politique d'utilisation acceptable interdit généralement l'exploitation de serveurs. La politique résidentielle de Comcast est représentative : elle interdit les équipements qui fournissent « du contenu réseau ou tout autre service à quiconque en dehors du réseau local de vos locaux, sauf pour votre usage résidentiel personnel et non commercial », et cite comme exemples l'hébergement web, le partage de fichiers et les serveurs mandataires (Comcast, 2021).
+
+**Ce à quoi répond la technique.** Tout ce qui concerne l'accessibilité. Un nœud qui n'accepte jamais de connexion entrante n'est affecté ni par l'adressage dynamique, ni par la traduction de niveau fournisseur d'accès, ni par l'interdiction des serveurs entrants, car aucun de ces éléments ne restreint les connexions sortantes. Le nœud ouvre la connexion vers le coordinateur, la maintient ou la rouvre selon un calendrier, et demande du travail.
+
+Le protocole de référence a déjà cette forme et n'a pas eu besoin d'être modifié. Ses opérations côté nœud sont `SubmitListing`, `Heartbeat`, `PollJobs`, `Decline`, `ReportJob` et `Fees` — chacune d'elles étant une requête que le nœud initie. Le coordinateur implémente une interface enfichable et répond ; il ne contacte jamais le nœud. Ce qui manquait n'était pas le mécanisme mais l'engagement. Une propriété qui tient par un hasard de l'implémentation actuelle peut être perdue lors de la prochaine refonte ; le document officiel l'énonce donc désormais et le registre la rattache :
+
+> Les nœuds rejoignent ce marché par des réseaux superposés chiffrés (overlays) et une interrogation sortante (polling), sans exiger de ports entrants ouverts ni d'adresse statique ; la connexion telle qu'un fournisseur résidentiel la livre suffit. La ligne 11 en dépend : un substrat qui ne fonctionnerait que là où un fournisseur autorise le service entrant porterait un point d'étranglement chez chaque fournisseur.
+
+Enregistré sous `SUB-no-inbound-requirement`, rattaché à l'implémentation. Un dépôt le rattache en livrant des tests qui citent l'identifiant et prouvent qu'un nœud accomplit la boucle d'emploi complète — enregistrement, battement de cœur, interrogation, exécution, rapport — sans socket d'écoute, sans adresse statique, et avec une adresse traduite et changeante devant lui. Tant que de tels tests n'existent pas, l'invariant est déclaré non rattaché conformément au §9.15 des statuts, et l'affirmation de ce texte au sujet de l'implémentation de référence est exactement l'auto-attestation que le §9.6 refuse de reconnaître.
+
+Le raisonnement lié à la ligne 11 en est la partie substantielle, et c'est pourquoi cela relève du document plutôt que d'un guide de déploiement. La ligne 11 interdit tout hôte, compte ou fournisseur unique dont le retrait pourrait arrêter le réseau. Un substrat qui exigerait un service entrant ne fonctionnerait que là où un fournisseur d'accès l'autorise, faisant de chaque fournisseur d'accès un droit de veto — un point d'étranglement par fournisseur, distribué en apparence et centralisé en réalité.
+
+**Trois remarques sur le mécanisme.** Premièrement, sur le transport : les connexions HTTPS et WebSocket ordinaires sur le port 443 sont le bon vecteur, car c'est ce que le chemin réseau autorise de manière fiable et ce que tout client web émet déjà. Ce texte s'abstient délibérément de décrire ce trafic comme déguisé. Ce n'est pas du camouflage ; c'est le protocole standard pour cette tâche, et cette honnêteté importe, car présenter les choses comme du camouflage invite à croire qu'une mesure technique a répondu à une question d'autorisation, ce que la section 5 montre ne pas être le cas.
+
+Deuxièmement, sur la version six du protocole internet : elle supprime la traduction de niveau fournisseur d'accès là où les deux extrémités en disposent, et son adoption a dépassé la moitié du trafic de Google à l'échelle mondiale le 28 mars 2026, les États-Unis avoisinant 57 pour cent (Google, 2026). Il vaut la peine de l'utiliser, et de n'en rien exiger. L'adressabilité universelle n'est pas la même chose que l'accessibilité universelle — une adresse routable mondialement se trouve toujours derrière un pare-feu qui rejette les paquets entrants non sollicités, et un nœud qui suppose le contraire échoue sur la moitié restante des connexions. La version six est une optimisation de la posture sortante, jamais un substitut à celle-ci.
+
+Troisièmement, sur les réseaux superposés chiffrés. Les réseaux superposés maillés sont une véritable réponse aux chemins de nœud à nœud dont le coordinateur ne devrait pas être l'intermédiaire, et des implémentations nommées existent. Ils ne peuvent pas entrer dans le module de protocole. Le principe de code sobre limite le logiciel de protocole à la bibliothèque standard de son langage afin qu'il reste auditable dans son intégralité, et le protocole de référence satisfait actuellement ce principe de manière stricte — son module ne déclare aucune dépendance, ce qui est la propriété qui empêche tout coordinateur unique de devenir un pivot. Une volumineuse bibliothèque de réseau superposé à l'intérieur de ce module y mettrait fin. Un réseau superposé a donc sa place sous le protocole, comme transport de niveau déploiement, choisi pour chaque déploiement et remplaçable, ou bien il est implémenté de façon minimale dans la feuille. La formulation du document est délibérément générique pour la même raison que le document ne porte aucun nom de produit.
+
+Il existe une tension connexe que l'institut ne devrait pas masquer. Le déploiement du coordinateur de référence se trouve actuellement derrière un unique réseau commercial de diffusion de contenu, et la conception du transport de la pile agricole suppose le tunnel de ce fournisseur. C'est commode, ce n'est pas conforme à l'esprit de la ligne 11, et c'est un point d'étranglement exactement du type que cette section supprime au niveau du fournisseur d'accès tout en le laissant en place une couche plus haut. Cela sort du champ du présent texte et relève de la liste des problèmes ouverts du substrat.
+
+## 3. L'asymétrie de bande passante
+
+**La contrainte.** Les connexions grand public sont asymétriques par conception, souvent dans un rapport de dix pour un ou pire, et de plus en plus facturées au volume. Un nœud ne peut pas servir d'origine de contenu généraliste, et une charge de travail qui expédie de volumineuses images à chaque hôte passera son temps en transfert plutôt qu'en calcul.
+
+**Ce à quoi répond la technique.** En grande partie, en gardant les charges utiles petites plutôt qu'en les déplaçant plus vite. Trois choix de conception font le travail, et leurs effets se cumulent.
+
+**Le trafic de coordination est petit par construction.** La ligne 7 tient les récits et les identités hors du registre partagé — empreintes, types, horodatages et références uniquement. Un plancher de confidentialité adopté pour des raisons de confidentialité a une conséquence sur la bande passante : le trafic de la couche Registre est borné par la taille des empreintes et des en-têtes plutôt que par la taille de ce qui a été échangé. Le contenu reste chez les parties. Les messages de coordination qui portent le marché sont une poignée de structures signées sur un encodage canonique en octets. Rien ici ne met à l'épreuve une liaison montante domestique, et c'est en ce sens que les paquets sont légers : les propres transmissions de l'architecture sont légères parce qu'une ligne qui ne peut être franchie les y oblige.
+
+**Le travail est expédié sous forme de modules en bac à sable, et non d'images de machine.** C'est la seule recommandation de ce texte qui demande à l'implémentation de référence de changer plutôt que de conserver sa forme. L'agent de nœud actuel exécute les tâches au moyen d'un exécuteur de conteneurs, ce qui signifie qu'une première tâche sur un nœud neuf télécharge des couches se mesurant en centaines de mégaoctets avant que le moindre travail ne commence. Un module WebAssembly pour la même tâche se mesure en mégaoctets ou moins, démarre en quelques millisecondes, porte un modèle de capacités fondé sur le refus par défaut plutôt que sur l'exclusion volontaire, et est portable sur le matériel grand public hétérogène que le substrat prévoit au lieu d'exiger une architecture correspondante. Un environnement d'exécution sans dépendances natives garde l'agent de nœud auditable, dans le même esprit que le module de protocole. Les conteneurs devraient rester disponibles pour les charges de travail qui ont réellement besoin d'un environnement d'exploitation complet, sur les nœuds dont les connexions et les opérateurs peuvent les supporter, et devraient cesser d'être le choix par défaut. Le compromis est réel et doit être énoncé : WebAssembly coûte un certain débit par rapport à l'exécution native et ne peut pas héberger sans modification n'importe quel logiciel existant. Pour un travail irrégulier, léger, de capteurs et de coordination — le schéma agricole que cette architecture sert en premier — ce compromis est favorable.
+
+**Les tâches sont mises en file d'attente localement.** Un nœud conserve sa file d'attente et ses rapports en attente dans un stockage embarqué local et les écoule lorsque la connexion le permet. La conséquence est qu'une liaison montante médiocre retarde le travail au lieu de le perdre, et qu'une connexion intermittente cesse d'être éliminatoire. Cela compte au-delà de la bande passante : le pilote agricole prévoit déjà les lacunes de connectivité rurale avec une saisie hors ligne et une synchronisation ultérieure, et la même propriété fait d'un nœud dans ce contexte un participant plutôt qu'un handicap.
+
+Aucun de ces trois choix n'est une invention nouvelle et aucun n'est enregistré comme invariant. Ils constituent une posture de conception, consignée ici afin qu'un déploiement puisse être évalué à leur aune et que le raisonnement survive aux personnes qui l'ont tenu. Le conseil pourrait souhaiter examiner si le choix par défaut du module plutôt que de l'image devrait devenir un invariant enregistré ; ce texte ne le recommande pas encore, car l'implémentation de référence ne le satisfait pas aujourd'hui et un registre qui devance le code enseigne une mauvaise leçon sur ce que signifie l'enregistrement.
+
+## 4. L'exécution sur du matériel contrôlé par l'hôte
+
+**La contrainte.** Un prosommateur qui héberge un nœud a la possession physique de la machine. Il peut lire sa mémoire, inspecter son disque et observer ce qu'elle calcule. La réponse conventionnelle est l'exécution confidentielle matérielle, et elle n'est pas disponible à cette couche en raison de la stratégie produit des fabricants plutôt que de son coût. Intel a déprécié les Software Guard Extensions sur les processeurs clients à partir de la onzième génération de sa gamme Core et les conserve sur ses composants pour serveurs et pour le cloud (Intel, 2021). La Secure Encrypted Virtualization d'AMD, y compris la génération à pagination imbriquée, est une fonctionnalité des serveurs EPYC et n'est pas présente sur Ryzen ni sur Threadripper (AMD, 2021). Exiger l'une ou l'autre exclurait pratiquement tout le matériel grand public et réadmettrait précisément le contrôle d'accès par les centres de données que la couche substrat existe pour supplanter. Exiger des enclaves ne sécuriserait pas le substrat en tant que bien commun ; cela l'abolirait.
+
+**Ce à quoi répond la technique, et jusqu'où.** Pas à la confidentialité face à un hôte déterminé. C'est dans cette section que la méthode du texte change, et le dire clairement est plus utile qu'un palliatif présenté avec plus d'assurance qu'il n'en mérite.
+
+La réponse dont dispose l'architecture n'est pas de faire confiance à l'hôte, mais de rendre la malhonnêteté visible et coûteuse, à l'aide de mécanismes que la pile se doit déjà de fournir. Trois volets :
+
+**Exécution redondante avec désaccord noté.** Une tâche d'importance est envoyée à deux hôtes indépendants ou plus, et leurs résultats sont comparés. L'accord est une preuve ; le désaccord est un événement qui entre dans le pacte, où la note la plus basse de l'échelle signifie déjà qu'une partie a été lésée, exploitée ou servie avec une intention malveillante. Le point d'ancrage de l'application existe : le témoignage est un travail rémunéré du substrat, et le substrat doit un type de travail dans lequel les témoins sont désignés aléatoirement afin qu'aucune partie à un échange ne puisse choisir son témoin. L'exécution redondante est ce même schéma de marché appliqué au calcul plutôt qu'à la tenue des registres, et la désignation aléatoire est ce qui fait de la collusion entre les exécutants d'une tâche une affaire de hasard plutôt que de choix. Le coût est un multiple du calcul, payé délibérément pour la catégorie de travail qui le justifie, et il achète la détection plutôt que la prévention — la même posture que la couche Registre adopte déjà face à la falsification.
+
+**La minimisation des données comme contrôle principal.** Un hôte ne peut pas récupérer ce qui n'arrive jamais. La ligne 7 tient déjà les identités et les récits hors du registre partagé ; la discipline correspondante à la couche substrat est qu'une tâche porte le moins de données qui lui permettent d'aboutir, que les entrées sensibles soient réparties entre plusieurs hôtes là où le travail le permet, et qu'une charge de travail exigeant un vaste ensemble cohérent de données sensibles sur des personnes identifiables est une charge de travail destinée à du matériel dont l'opérateur en répond. Cette dernière clause est une réelle limite à la portée du substrat et devrait être énoncée comme telle plutôt que contournée par l'ingénierie.
+
+**L'attestation comme capacité facultative, tarifée et notée.** Là où un acheteur a réellement besoin d'une confidentialité garantie par le matériel, la réponse est un marché, non une obligation. Un hôte disposant d'un tel matériel annonce cette capacité dans son offre, les acheteurs qui en ont besoin la paient, et l'allégation est soumise à la même notation du pacte que toute autre déclaration faite par un hôte. Cela garde le plancher ouvert au matériel grand public tout en laissant le plafond s'élever partout où un hôte a investi, et cela place la décision chez la partie qui supporte le risque.
+
+**Statut.** C'est la partie de la revue de septembre 2026 qui n'est pas résolue. La position ci-dessus est argumentée, non adoptée : aucun invariant n'est enregistré, et un identifiant candidat pour l'exécution redondante est noté dans le document des questions ouvertes comme décision revenant au conseil conformément au §9.16. L'enregistrer obligerait le substrat à construire un type de travail qu'il n'a pas construit. L'état honnête est que l'architecture dispose d'une réponse cohérente à l'observation par l'hôte qui exploite la machine et ne s'y est pas encore engagée.
+
+## 5. Ce à quoi la technique ne répond pas
+
+L'interrogation sortante supprime complètement le problème des serveurs entrants. Elle ne supprime pas le problème de l'utilisation acceptable, et ce texte induirait ses lecteurs en erreur s'il laissait entendre le contraire.
+
+Relisez la politique représentative. Elle interdit les équipements servant quiconque en dehors du réseau des locaux « sauf pour votre usage résidentiel personnel et non commercial ». L'interdiction des serveurs entrants est une affirmation sur les ports et trouve sa réponse dans le fait de n'en utiliser aucun. Le volet non commercial est une affirmation sur la rémunération, et la rémunération est précisément l'enjeu : un prosommateur qui héberge du substrat est payé, en monnaie fiduciaire dans l'implémentation actuelle et en crédit communautaire plus tard. Aucun choix de transport, numéro de port ou chiffrement ne change ce fait, et une conception qui prétend l'avoir contourné a confondu un mécanisme avec une autorisation. La question est de savoir si une participation rémunérée sur une ligne résidentielle relève de ce volet, et la réponse est une lecture de clauses contractuelles dans une juridiction, non une propriété du logiciel.
+
+L'institut devrait la soumettre à l'examen d'un conseil juridique, et l'occasion naturelle se présente : le pilote combiné chaleur et calcul a déjà soumis au conseil juridique deux questions ouvertes portant sur le point de savoir si un nœud générant des revenus dans un domicile modifie la situation du foyer vis-à-vis de son assureur au regard des exclusions pour usage professionnel. La question des conditions du fournisseur d'accès est la même question adressée à un autre contrat, et elle devrait figurer dans le même dossier plutôt que d'attendre le sien. Ses formes pratiques méritent d'être nommées dès maintenant — si une connexion de niveau professionnel est requise, si un cadrage de minimis ou de partage des coûts tient, si la réponse varie suffisamment selon le fournisseur d'accès pour que les consignes aux opérateurs de nœuds doivent être régionales, et ce qu'un déploiement dit aux hôtes potentiels avant leur inscription.
+
+La dernière d'entre elles relève autant du pacte que du droit. Un prosommateur a le droit de savoir ce que la participation peut signifier pour son propre contrat de service avant de s'y engager, et l'engagement propre de l'architecture envers une relation notée et divulguée entre opérateur et prosommateur fait du silence sur ce point le mauvais choix par défaut.
+
+## 6. Où cela a abouti
+
+| Niveau | Ce qui a changé | Application |
+|---|---|---|
+| Document officiel | Le niveau protocole du substrat énonce la posture sortante, sans exigence d'entrée, et la rattache à la ligne 11 | La suite vérifie le texte ; elle passe à 26 invariants |
+| Registre de conformité | `SUB-no-inbound-requirement` ajouté, rattaché à l'implémentation | Non rattaché tant que des tests de nœud ne citent pas l'identifiant (§9.15) |
+| Document des questions ouvertes | L'entrée 9 consigne la contrainte, les résolutions, la partie ouverte et la question juridique | §9.3 |
+| Ce texte | La posture en matière de bande passante et d'exécution confidentielle, argumentée et non rattachée | Aucune ; il analyse et ne régit pas |
+
+Deux obligations procédurales s'attachent à la modification du document et ne sont pas acquittées par ce texte. Un amendement du document officiel et de son registre se fait conformément aux §9.2 et §9.16 des statuts, et pendant l'amorçage le conseil fondateur exerce ce pouvoir, chaque acte étant consigné au registre de gouvernance comme acte d'amorçage conformément au §16.1, ouvert au sociétariat comme toute autre décision. La suite passe au regard du texte amendé, ce que le §9.2 exige avant l'adoption, et les versions en sept langues prévues par P2-002 ont été mises à jour en même temps que l'original anglais.
+
+## Sources
+
+Acemoglu, D., & Robinson, J. A. (2019). *The Narrow Corridor: States, Societies, and the Fate of Liberty*. Penguin Press.
+
+AMD. (2021, 15 mars). *AMD EPYC 7003 series processors set new standard*. https://www.amd.com/en/newsroom/press-releases/2021-3-15-amd-epyc-7003-series-cpus-set-new-standard-as-hig.html
+
+Comcast. (2021, 1er février). *Acceptable use policy for Xfinity Internet (residential)*. https://www.xfinity.com/corporate/customers/policies/highspeedinternetaup
+
+Google. (2026). *IPv6 adoption statistics*. https://www.google.com/intl/en/ipv6/statistics.html
+
+Intel. (2021). *Intel SGX deprecation on client processors* [discussion sur Intel Community]. https://community.intel.com/t5/Intel-Software-Guard-Extensions/Intel-SGX-deprecated-in-11th-Gen-processors/m-p/1351848
+
+Internet Society. (2026, avril). *18 years later, IPv6 reaches majority*. https://pulse.internetsociety.org/en/blog/2026/04/18-years-later-ipv6-reaches-majority/
+
+Network Theory Applied Research Institute. (2025a, octobre). *Addressing democratic information velocity* (P1-002). https://www.ntari.org/post/ntari-whitepaper-addressing-democratic-information-velocity
+
+Network Theory Applied Research Institute. (2025b, juin). *The material culture of democratic deliberation*. https://www.ntari.org/post/the-material-culture-of-democratic-deliberation
+
+*Ohio Telecom Association v. FCC*, Nos. 24-7000 et al. (6th Cir. Jan. 2, 2025). Analyse du Congressional Research Service : https://www.congress.gov/crs-product/LSB11264
+
+---
+
+*Network Theory Applied Research Institute, Inc. — 501(c)(3) — EIN 92-3047136 — info@ntari.org*
+
+*Spécification : CC BY-SA 4.0*
diff --git a/P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.hi.md b/P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.hi.md
new file mode 100644
index 0000000..530f315
--- /dev/null
+++ b/P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.hi.md
@@ -0,0 +1,131 @@
+> सामुदायिक अनुवाद (प्रारूप) — NTARI नीति P2-002, वैश्विक बहुभाषी प्रसारण। स्रोत: P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md (मूल अंग्रेज़ी पाठ, 2026-10-05 का स्नैपशॉट)। मशीन-सहायित सामुदायिक प्रारूप, P2-002 §3.1 के अनुसार क्षेत्रीय अनुरक्षक की समीक्षा हेतु लंबित। मूल तकनीकी विनिर्देश §2.2 के अनुसार अंग्रेज़ी में ही रहते हैं।
+>
+> **प्रवर्तनीय लेख अंग्रेज़ी पाठ P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md है। यह अनुवाद केवल समझ की सुविधा के लिए है और इसका कोई विधिक प्रभाव नहीं है; जहाँ यह अंग्रेज़ी से भिन्न हो, वहाँ अंग्रेज़ी ही मान्य होगी।**
+>
+> इस अनुवाद में कोई त्रुटि दिखी? आपका सुधार किसी भी अन्य योगदान की तरह स्वागत-योग्य और
+> मूल्यवान है: NTARI परियोजना के रिपॉज़िटरी (https://github.com/NTARI-RAND/Janus) का fork बनाकर pull request खोलें, या
+> info@ntari.org पर लिखें।
+
+# मार्ग निकालें, वार्ता नहीं: वाहक बाधाओं के अधीन आवासीय आधार
+
+**Network Theory Applied Research Institute**
+दस्तावेज़ आईडी: P1-004 · संस्करण: 0.1 (प्रारूप) · सितंबर 2026
+
+*द्विमुखी संरचना के आधिकारिक दस्तावेज़ का सहचर। यह पत्र विश्लेषण करता है; यह कभी शासन नहीं करता। जहाँ यह किसी नियम की अनुशंसा करता है, वहाँ वह नियम केवल अधिनियमों के §9.2 के अंतर्गत आधिकारिक दस्तावेज़ के संशोधन और §9.16 के अंतर्गत उसकी पंजी के संशोधन द्वारा ही प्रभावी होता है।*
+
+## सार
+
+द्विमुखी संरचना अपने आधार स्तर को घरों, कार्यालयों और भंडार-गृहों में रखे उपभोक्ता हार्डवेयर पर स्थापित करती है। उपभोक्ता ब्रॉडबैंड के तीन भौतिक तथ्य इसके विरुद्ध खड़े हैं: कनेक्शन वाहक-श्रेणी नेटवर्क पता अनुवाद (carrier-grade NAT) के पीछे गतिशील पते रखते हैं, उनकी स्वीकार्य-उपयोग नीतियाँ इनबाउंड सर्वरों का निषेध करती हैं, और उनकी अपस्ट्रीम बैंडविड्थ उनकी डाउनस्ट्रीम का एक अंश मात्र होती है। एक चौथा तथ्य विश्वास-प्रतिरूप के विरुद्ध खड़ा है: जिस होस्ट के भौतिक कब्ज़े में कोई मशीन है, वह उसकी मेमोरी पढ़ सकता है, और जो गोपनीय-निष्पादन सुविधाएँ इसे रोकतीं, वे विक्रेता के निर्णय से उपभोक्ता प्रोसेसरों में अनुपस्थित हैं।
+
+यह पत्र तर्क देता है कि वाहक बाधाओं को सबसे अच्छी तरह एक प्रतिकूल भौतिक परिवेश के रूप में बरता जाना चाहिए, जिसके चारों ओर कोड में मार्ग निकाला जाए, न कि एक नीतिगत शर्त के रूप में जिस पर विधिक रूप से वार्ता की जाए, और यह उस चुनाव के पक्ष में अनुभवजन्य आधार प्रस्तुत करता है। फिर यह बताता है कि उनके चारों ओर मार्ग निकालने के लिए वास्तव में क्या आवश्यक है, उन भागों को जिन्हें तकनीक सुलझाती है उन भागों से अलग करता है जिन्हें वह नहीं सुलझाती, और एक ऐसा विधिक प्रश्न अभिलिखित करता है जिसका उत्तर कोई प्रोटोकॉल अभिकल्पना नहीं दे सकती।
+
+## 1. मंच का चुनाव
+
+किसी नेटवर्क वाहक द्वारा थोपी गई बाधा का उत्तर देने के दो तरीके हैं। विधि और विनियमन के माध्यम से वाहक के दायित्व बदलिए, या ऐसा सॉफ़्टवेयर बनाइए जिसे वाहक के बदलने की आवश्यकता न हो। संरचना का अपना अनुसंधान बताता है कि परिणाम किससे अपेक्षित हों।
+
+लोकतांत्रिक सूचना-गति पर NTARI का कार्य एक संरचनात्मक असंगति का वर्णन करता है: सूचना और अधोसंरचना नेटवर्क की गति से चलती हैं, जबकि लोकतांत्रिक संश्लेषण चुनाव-चक्रों में बंधा रहता है (NTARI, 2025a)। Acemoglu और Robinson का रेड क्वीन प्रभाव इसके परिणाम को नाम देता है — जब एक धावक दूसरे से आगे निकल जाता है, तो गलियारा खो जाता है (Acemoglu & Robinson, 2019)। संयुक्त राज्य अमेरिका का ब्रॉडबैंड विनियमन इसका एक स्पष्ट उदाहरण है। नेटवर्क तटस्थता पर दो दशकों का विवादित नियम-निर्माण 2 जनवरी 2025 को समाप्त हुआ, जब छठे सर्किट ने संघीय संचार आयोग (Federal Communications Commission) के 2024 के आदेश को पूर्णतः निरस्त कर दिया, यह मानते हुए कि आयोग के पास ब्रॉडबैंड को दूरसंचार सेवा के रूप में वर्गीकृत करने का वैधानिक प्राधिकार नहीं था (Ohio Telecom Association v. FCC, 2025)। Loper Bright पर निर्भर करते हुए, न्यायालय ने वह आदर-भाव (deference) हटा दिया जिसने इस नियम को पूर्ववर्ती चुनौतियों से बचे रहने दिया था। संघीय स्तर पर जो बचा है वह एक प्रकटीकरण व्यवस्था है: आयोग किसी प्रदाता से उसकी यातायात-प्रबंधन प्रथाएँ प्रकाशित करने की अपेक्षा कर सकता है, पर उनका निषेध नहीं कर सकता। आठ राज्य इस रिक्ति में विधान बनाते हैं, जिसका अर्थ है कि राष्ट्रीय स्तर पर एकरूप विधिक उत्तर वर्तमान में मौजूद नहीं है और किसी परिनियोजन की अनुमतियाँ इस पर निर्भर करती हैं कि उसके नोड कहाँ स्थित हैं।
+
+वह अभिलेख नागरिक सहभागिता के विरुद्ध तर्क नहीं है। वह निर्भरता के विरुद्ध तर्क है। जिस प्रोटोकॉल की व्यवहार्यता किसी अनुकूल नियम की प्रतीक्षा करती है, वह ऐसा प्रोटोकॉल है जो वर्षों तक नहीं चलता, और उस मंच पर प्रतिपक्ष वे स्थापित कंपनियाँ हैं जिनकी लॉबिंग-क्षमता इस संस्थान की क्षमता से परिमाण के कई क्रमों (orders of magnitude) अधिक है। जो सॉफ़्टवेयर वाहकों द्वारा पहले से थोपी गई शर्तों के अधीन काम करने के लिए लिखा गया है, वह आज चलता है और नियम चाहे जिस ओर मुड़े, चलता रहता है।
+
+**स्थिति।** अभिकल्पना के प्रयोजनों के लिए वाहक बाधाएँ एक अटल भौतिक बाधा हैं। लॉबिंग एक नागरिक विषय के रूप में चल सकती है, और यह पत्र उसके विरुद्ध कोई स्थिति नहीं लेता, किंतु वह कभी संरचना की निर्भरता नहीं होती और कोई परिनियोजन-योजना उसकी सफलता को मानकर नहीं चल सकती।
+
+एक चेतावनी पाद-टिप्पणी के बजाय यहीं उचित है। यह चुनाव नीचे दी गई तीन बाधाओं के लिए इसलिए उपलब्ध है क्योंकि प्रत्येक का एक तकनीकी उत्तर है। यह हर बाधा के लिए उपलब्ध नहीं है, और पत्र का अंतिम खंड एक ऐसी बाधा का नाम लेता है जहाँ यह उपलब्ध नहीं है।
+
+## 2. सर्वर के बिना पहुँच-योग्यता
+
+**बाधा।** आवासीय कनेक्शन होस्टिंग परिवेश नहीं है। उसका पता बदलता रहता है, वह सामान्यतः वाहक-श्रेणी नेटवर्क पता अनुवाद के पीछे होता है जो कोई भी इनबाउंड मार्ग नहीं देता, और उसकी स्वीकार्य-उपयोग नीति प्रायः सर्वर चलाने का निषेध करती है। Comcast की आवासीय नीति प्रतिनिधि उदाहरण है: वह ऐसे उपकरण का निषेध करती है जो "आपके परिसर LAN के बाहर किसी को भी नेटवर्क सामग्री या कोई अन्य सेवा प्रदान करे, सिवाय आपके निजी और गैर-व्यावसायिक आवासीय उपयोग के," और उदाहरण के रूप में वेब होस्टिंग, फ़ाइल साझाकरण और प्रॉक्सी सर्वरों का नाम लेती है (Comcast, 2021)।
+
+**तकनीक किसका उत्तर देती है।** पहुँच-योग्यता से जुड़ी हर बात का। जो नोड कभी इनबाउंड कनेक्शन स्वीकार नहीं करता, वह गतिशील पतों से, वाहक-श्रेणी अनुवाद से, और इनबाउंड-सर्वर निषेध से अप्रभावित रहता है, क्योंकि इनमें से कोई भी आउटबाउंड कनेक्शनों को बाधित नहीं करता। नोड समन्वयक की ओर कनेक्शन खोलता है, उसे बनाए रखता है या किसी समय-सारणी पर पुनः खोलता है, और कार्य माँगता है।
+
+संदर्भ प्रोटोकॉल का स्वरूप पहले से यही है और उसे बदलने की आवश्यकता नहीं पड़ी। उसकी नोड-पक्षीय संक्रियाएँ `SubmitListing`, `Heartbeat`, `PollJobs`, `Decline`, `ReportJob` और `Fees` हैं — इनमें से प्रत्येक एक ऐसा अनुरोध है जिसे नोड आरंभ करता है। समन्वयक एक प्लग-योग्य अंतरापृष्ठ कार्यान्वित करता है और उत्तर देता है; वह कभी नोड को डायल नहीं करता। जो अनुपस्थित था वह तंत्र नहीं बल्कि प्रतिबद्धता थी। जो गुण वर्तमान कार्यान्वयन के संयोग से टिका है, वह अगले रीफ़ैक्टर में खो सकता है, इसलिए आधिकारिक दस्तावेज़ अब इसे कथित करता है और पंजी इसे आबद्ध करती है:
+
+> नोड उस बाज़ार में एन्क्रिप्टेड ओवरले (overlay) और आउटबाउंड पोलिंग (outbound polling) के माध्यम से शामिल होते हैं, जिसके लिए न खुले इनबाउंड पोर्ट चाहिए, न स्थिर पता; आवासीय प्रदाता जैसा कनेक्शन देता है, वही पर्याप्त है। रेखा 11 इसी पर निर्भर है: जो आधार केवल वहीं चल सके जहाँ प्रदाता इनबाउंड सेवा की अनुमति देता है, वह हर प्रदाता पर एक अवरोध-बिंदु (chokepoint) ढोएगा।
+
+`SUB-no-inbound-requirement` के रूप में पंजीकृत, कार्यान्वयन से आबद्ध। कोई रिपॉज़िटरी इसे ऐसे परीक्षण उपलब्ध कराकर आबद्ध करती है जो पहचानकर्ता का उल्लेख करें और सिद्ध करें कि कोई नोड पूरा नियोजन-चक्र — पंजीकरण, हार्टबीट, पोल, चलाना, प्रतिवेदन — बिना किसी सुनने वाले सॉकेट के, बिना स्थिर पते के, और अपने सामने एक अनूदित, बदलते पते के साथ पूरा करता है। जब तक ऐसे परीक्षण मौजूद नहीं हैं, अधिनियमों के §9.15 के अंतर्गत यह अपरिवर्तनीय अनाबद्ध प्रतिवेदित होता है, और संदर्भ कार्यान्वयन के बारे में इस पत्र का दावा ठीक वही स्व-अभिकथन है जिसे §9.6 मान्यता देने से इनकार करता है।
+
+रेखा-11 का तर्क ही सारभूत भाग है, और यही कारण है कि यह किसी परिनियोजन-मार्गदर्शिका के बजाय दस्तावेज़ में होना चाहिए। रेखा 11 किसी भी ऐसे एकल होस्ट, खाते अथवा विक्रेता का निषेध करती है जिसका हटना नेटवर्क को रोक सके। जिस आधार को इनबाउंड सेवा की आवश्यकता हो, वह केवल वहीं चलेगा जहाँ वाहक उसकी अनुमति दे, जिससे हर वाहक एक वीटो बन जाएगा — प्रति प्रदाता एक अवरोध-बिंदु, दिखने में वितरित और वास्तव में केंद्रीकृत।
+
+**तंत्र पर तीन टिप्पणियाँ।** पहली, परिवहन पर: पोर्ट 443 पर साधारण HTTPS और WebSocket कनेक्शन सही वाहक हैं, क्योंकि नेटवर्क मार्ग विश्वसनीय रूप से यही अनुमति देता है और हर वेब क्लाइंट पहले से यही उत्सर्जित करता है। यह पत्र जान-बूझकर उस यातायात को छद्मवेशी नहीं कहता। यह छलावरण नहीं है; यह इस कार्य के लिए मानक प्रोटोकॉल है, और यह ईमानदारी इसलिए मायने रखती है क्योंकि छलावरण की प्रस्तुति इस विश्वास को आमंत्रित करती है कि किसी तकनीकी उपाय ने अनुमति के प्रश्न का उत्तर दे दिया है, जबकि खंड 5 दिखाता है कि ऐसा नहीं हुआ है।
+
+दूसरी, इंटरनेट प्रोटोकॉल संस्करण छह पर: जहाँ दोनों छोरों पर यह उपलब्ध हो, वहाँ यह वाहक-श्रेणी अनुवाद को हटा देता है, और 28 मार्च 2026 को इसका अंगीकरण वैश्विक स्तर पर Google के आधे यातायात को पार कर गया, जिसमें संयुक्त राज्य अमेरिका लगभग 57 प्रतिशत पर था (Google, 2026)। इसका उपयोग करना सार्थक है और इससे कुछ भी अपेक्षित न करना भी सार्थक है। सार्वभौमिक पता-योग्यता सार्वभौमिक पहुँच-योग्यता के समान नहीं है — विश्व स्तर पर मार्ग-योग्य पता भी एक फ़ायरवॉल के पीछे रहता है जो बिना माँगे आए इनबाउंड पैकेट गिरा देता है, और जो नोड इसके विपरीत मान लेता है वह शेष आधे कनेक्शनों पर विफल हो जाता है। संस्करण छह आउटबाउंड रुख का एक अनुकूलन है, उसका प्रतिस्थापन कभी नहीं।
+
+तीसरी, एन्क्रिप्टेड ओवरले नेटवर्कों पर। मेश ओवरले उन नोड-से-नोड मार्गों का वास्तविक उत्तर हैं जिनकी मध्यस्थता समन्वयक को नहीं करनी चाहिए, और नामित कार्यान्वयन मौजूद हैं। वे प्रोटोकॉल मॉड्यूल में प्रवेश नहीं कर सकते। दुबले-कोड का सिद्धांत प्रोटोकॉल सॉफ़्टवेयर को उसकी भाषा की मानक लाइब्रेरी तक सीमित रखता है ताकि वह सम्पूर्ण रूप में अंकेक्षणीय रहे, और संदर्भ प्रोटोकॉल वर्तमान में इसे कठोरता से संतुष्ट करता है — उसका मॉड्यूल कोई भी निर्भरता घोषित नहीं करता, और यही वह गुण है जो किसी एकल समन्वयक को केंद्र बनने से रोकता है। उस मॉड्यूल के भीतर एक बड़ी ओवरले लाइब्रेरी इसे समाप्त कर देगी। इसलिए ओवरले का स्थान प्रोटोकॉल के नीचे परिनियोजन-स्तरीय परिवहन के रूप में है, जो प्रति परिनियोजन चुना जाए और प्रतिस्थापनीय हो, अथवा उसे लीफ़ के भीतर न्यूनतम रूप से कार्यान्वित किया जाए। दस्तावेज़ की शब्दावली जान-बूझकर सामान्य है, उसी कारण से जिससे दस्तावेज़ में किसी उत्पाद का नाम नहीं है।
+
+एक संबंधित तनाव है जिसे संस्थान को ढकना नहीं चाहिए। संदर्भ समन्वयक परिनियोजन वर्तमान में एक एकल वाणिज्यिक सामग्री-वितरण नेटवर्क के पीछे स्थित है, और कृषि स्टैक की परिवहन अभिकल्पना उसी विक्रेता की टनल की कल्पना करती है। यह सुविधाजनक है, यह भावना में रेखा 11 के अनुरूप नहीं है, और यह ठीक उसी प्रकार का अवरोध-बिंदु है जिसे यह खंड वाहक स्तर पर हटाता है जबकि एक स्तर ऊपर उसे यथावत छोड़ देता है। यह यहाँ के दायरे से बाहर है और आधार स्तर की खुली-समस्याओं की सूची में होना चाहिए।
+
+## 3. बैंडविड्थ विषमता
+
+**बाधा।** उपभोक्ता कनेक्शन अभिकल्पना से ही विषम होते हैं, प्रायः दस-से-एक के अनुपात में या उससे भी बदतर, और उत्तरोत्तर मीटर-आधारित होते जा रहे हैं। कोई नोड सामान्य सामग्री-उद्गम के रूप में सेवा नहीं दे सकता, और जो कार्यभार हर होस्ट को बड़ी इमेज भेजता है, वह अपना समय संगणन के बजाय स्थानांतरण में बिताएगा।
+
+**तकनीक किसका उत्तर देती है।** इसके अधिकांश भाग का, पेलोड को तेज़ी से भेजकर नहीं बल्कि उन्हें छोटा रखकर। तीन अभिकल्पना-चुनाव यह कार्य करते हैं, और उनका प्रभाव संचयी होता है।
+
+**समन्वय यातायात रचना से ही छोटा है।** रेखा 7 वृत्तांतों और पहचानों को साझा अभिलेख से बाहर रखती है — केवल हैश, प्रकार, समय-चिह्न और संदर्भ। निजता के कारणों से अपनाई गई निजता की न्यूनतम सीमा का एक बैंडविड्थ परिणाम है: अभिलेख स्तर का यातायात इस बात से सीमित होता है कि हैश और हेडर कितने बड़े हैं, न कि इससे कि जो विनिमित हुआ वह कितना बड़ा है। सामग्री पक्षों के पास रहती है। जो समन्वय संदेश बाज़ार को वहन करते हैं, वे एक मानक बाइट एन्कोडिंग पर कुछ हस्ताक्षरित संरचनाएँ मात्र हैं। यहाँ कुछ भी घरेलू अपलिंक पर दबाव नहीं डालता, और यही वह अर्थ है जिसमें पैकेज हल्के हैं: संरचना के अपने प्रेषण हल्के हैं क्योंकि एक ऐसी रेखा जिसे पार नहीं किया जा सकता, उन्हें हल्का होने के लिए बाध्य करती है।
+
+**कार्य सैंडबॉक्स्ड मॉड्यूल के रूप में भेजा जाता है, मशीन इमेज के रूप में नहीं।** इस पत्र में यही एक अनुशंसा है जो संदर्भ कार्यान्वयन से अपना स्वरूप बनाए रखने के बजाय बदलने को कहती है। वर्तमान नोड एजेंट कार्यों को एक कंटेनर निष्पादक के माध्यम से चलाता है, जिसका अर्थ है कि किसी नए नोड पर पहला कार्य कोई भी काम शुरू होने से पहले सैकड़ों मेगाबाइट में मापी जाने वाली परतें खींचता है। उसी कार्य के लिए एक WebAssembly मॉड्यूल मेगाबाइट या उससे कम में मापा जाता है, मिलीसेकंडों में आरंभ होता है, ऑप्ट-आउट के बजाय डिफ़ॉल्ट-रूप-से-अस्वीकार क्षमता-प्रतिरूप रखता है, और किसी मेल खाती संरचना की अपेक्षा करने के बजाय उस मिश्रित उपभोक्ता हार्डवेयर पर सुवाह्य है जिसकी आधार स्तर अपेक्षा करता है। बिना देशी (native) निर्भरताओं वाला रनटाइम नोड एजेंट को उसी भावना से अंकेक्षणीय रखता है जिसमें प्रोटोकॉल मॉड्यूल है। कंटेनर उन कार्यभारों के लिए उपलब्ध रहने चाहिए जिन्हें वास्तव में पूर्ण ऑपरेटिंग परिवेश चाहिए, उन नोडों पर जिनके कनेक्शन और संचालक उन्हें वहन कर सकें, और उन्हें डिफ़ॉल्ट होना बंद कर देना चाहिए। यह समझौता वास्तविक है और कथित किया जाना चाहिए: WebAssembly देशी निष्पादन की तुलना में कुछ थ्रूपुट की कीमत लेता है और मनमाने मौजूदा सॉफ़्टवेयर को बिना संशोधन के होस्ट नहीं कर सकता। अनियमित, हल्के, संवेदक-और-समन्वय कार्य के लिए — वह कृषि प्रतिरूप जिसकी सेवा यह संरचना सबसे पहले करती है — यह समझौता अनुकूल है।
+
+**कार्य स्थानीय रूप से स्पूल होते हैं।** नोड अपनी कतार और अपने लंबित प्रतिवेदनों को एक स्थानीय अंतःस्थापित भंडार में रखता है और जब कनेक्शन अनुमति दे तब उन्हें खाली करता है। परिणाम यह है कि कमज़ोर अपलिंक कार्य को खोने के बजाय विलंबित करता है, और रुक-रुक कर चलने वाला कनेक्शन अयोग्यता का कारण नहीं रहता। इसका महत्व बैंडविड्थ से आगे है: कृषि पायलट पहले से ही ग्रामीण कनेक्टिविटी की कमियों के लिए ऑफ़लाइन प्रविष्टि और बाद में समकालीकरण की योजना बनाता है, और यही गुण उस परिवेश में किसी नोड को बोझ के बजाय प्रतिभागी बनाता है।
+
+इन तीनों में से कोई भी नया आविष्कार नहीं है और कोई भी अपरिवर्तनीय के रूप में पंजीकृत नहीं है। ये अभिकल्पना-रुख हैं, जो यहाँ इसलिए अभिलिखित हैं ताकि किसी परिनियोजन का उनके सापेक्ष आकलन किया जा सके और ताकि तर्क उन लोगों के बाद भी बचा रहे जिन्होंने उसे सोचा था। बोर्ड यह विचार करना चाह सकता है कि क्या इमेज-के-बजाय-मॉड्यूल डिफ़ॉल्ट को पंजीकृत अपरिवर्तनीय बनना चाहिए; यह पत्र अभी इसकी अनुशंसा नहीं करता, क्योंकि संदर्भ कार्यान्वयन आज इसे संतुष्ट नहीं करता और जो पंजी कोड से आगे निकल जाती है, वह पंजीकरण के अर्थ के बारे में ग़लत सबक सिखाती है।
+
+## 4. होस्ट द्वारा नियंत्रित हार्डवेयर पर निष्पादन
+
+**बाधा।** नोड होस्ट करने वाले प्रोज़्यूमर के भौतिक कब्ज़े में मशीन होती है। वे उसकी मेमोरी पढ़ सकते हैं, उसकी डिस्क का निरीक्षण कर सकते हैं, और देख सकते हैं कि वह क्या संगणित करती है। पारंपरिक उत्तर हार्डवेयर गोपनीय निष्पादन है, और यह इस स्तर पर लागत के कारण नहीं बल्कि विक्रेता की उत्पाद-रणनीति के विषय के रूप में अनुपलब्ध है। Intel ने अपनी Core श्रृंखला की ग्यारहवीं पीढ़ी से क्लाइंट प्रोसेसरों पर Software Guard Extensions को अप्रचलित कर दिया और इसे सर्वर तथा क्लाउड पुर्ज़ों पर बनाए रखा है (Intel, 2021)। AMD का Secure Encrypted Virtualization, नेस्टेड-पेजिंग पीढ़ी सहित, एक EPYC सर्वर सुविधा है और Ryzen या Threadripper पर मौजूद नहीं है (AMD, 2021)। इनमें से किसी की भी अपेक्षा व्यावहारिक रूप से सारे उपभोक्ता हार्डवेयर को बाहर कर देगी और ठीक उसी डेटा-सेंटर द्वारपालन को पुनः प्रवेश देगी जिसे विस्थापित करने के लिए आधार स्तर मौजूद है। एन्क्लेव की अपेक्षा करना साझा आधार को सुरक्षित नहीं करेगा; यह उसे समाप्त कर देगा।
+
+**तकनीक किसका उत्तर देती है, और कितनी दूर तक।** किसी दृढ़निश्चयी होस्ट के विरुद्ध गोपनीयता का नहीं। यही वह खंड है जहाँ पत्र की पद्धति बदलती है, और इसे स्पष्ट रूप से कहना किसी ऐसे उपाय से अधिक उपयोगी है जिसे उससे अधिक आत्मविश्वास के साथ प्रस्तुत किया जाए जितना वह अर्जित करता है।
+
+संरचना का उपलब्ध उत्तर होस्ट पर विश्वास करना नहीं, बल्कि बेईमानी को दृश्यमान और महँगा बनाना है, उस तंत्र का उपयोग करते हुए जिसे बनाने का दायित्व स्टैक पर स्वयं के प्रति पहले से ही है। तीन भाग:
+
+**मूल्यांकित असहमति के साथ अतिरेकी निष्पादन।** किसी महत्वपूर्ण कार्य को दो या अधिक स्वतंत्र होस्टों को प्रेषित किया जाता है और उनके परिणामों की तुलना की जाती है। सहमति साक्ष्य है; असहमति एक घटना है जो प्रतिज्ञा में प्रवेश करती है, जहाँ पैमाने की न्यूनतम रेटिंग का पहले से ही अर्थ है कि किसी पक्ष को हानि पहुँचाई गई, उसका शोषण किया गया, या उसके साथ दुर्भावनापूर्ण आशय से व्यवहार किया गया। प्रवर्तन का आधार मौजूद है: साक्षी बनना प्रतिपूरित आधार-कार्य है, और आधार स्तर पर एक ऐसा कार्य-प्रकार प्रदान करने का दायित्व है जिसमें साक्षी यादृच्छिक रूप से नियत किए जाते हैं ताकि किसी विनिमय का कोई भी पक्ष अपना साक्षी न चुन सके। अतिरेकी निष्पादन वही बाज़ार-प्रतिरूप है जिसे अभिलेख-रक्षण के बजाय संगणन पर लागू किया गया है, और यादृच्छिक नियतन ही किसी कार्य के निष्पादकों के बीच मिलीभगत को चुनाव के बजाय संयोग का विषय बनाता है। इसकी लागत संगणन का एक गुणज है, जो उस वर्ग के कार्य के लिए जान-बूझकर चुकाई जाती है जो इसके योग्य है, और इससे रोकथाम के बजाय पहचान प्राप्त होती है — वही रुख जो अभिलेख स्तर छेड़छाड़ के प्रति पहले से अपनाता है।
+
+**प्राथमिक नियंत्रण के रूप में डेटा न्यूनीकरण।** होस्ट वह नहीं खुरच सकता जो कभी पहुँचता ही नहीं। रेखा 7 पहले से पहचानों और वृत्तांतों को साझा अभिलेख से बाहर रखती है; आधार स्तर पर इसका संगत अनुशासन यह है कि कोई कार्य उतना ही न्यूनतम डेटा लेकर चले जितने से वह पूरा हो सके, कि जहाँ कार्य अनुमति दे वहाँ संवेदनशील इनपुट होस्टों में विभाजित किए जाएँ, और कि जिस कार्यभार को पहचाने जा सकने वाले लोगों के बारे में संवेदनशील डेटा का एक बड़ा सुसंगत समूह चाहिए, वह ऐसे हार्डवेयर का कार्यभार है जिसका संचालक उसके लिए उत्तरदायी हो। वह अंतिम उपवाक्य आधार स्तर की पहुँच पर एक वास्तविक सीमा है और उसे इसी रूप में कथित किया जाना चाहिए, न कि उसके चारों ओर कोई इंजीनियरिंग की जाए।
+
+**एक वैकल्पिक, मूल्य-निर्धारित, मूल्यांकित क्षमता के रूप में सत्यापन (attestation)।** जहाँ किसी क्रेता को वास्तव में हार्डवेयर-समर्थित गोपनीयता चाहिए, वहाँ उत्तर एक बाज़ार है, अधिदेश नहीं। ऐसे हार्डवेयर वाला होस्ट अपने सूचीकरण के भाग के रूप में इस क्षमता का विज्ञापन करता है, जिन क्रेताओं को इसकी आवश्यकता है वे इसके लिए भुगतान करते हैं, और यह दावा उसी प्रतिज्ञा-मूल्यांकन के अधीन है जिसके अधीन होस्ट द्वारा किया गया कोई अन्य निरूपण है। इससे न्यूनतम स्तर उपभोक्ता हार्डवेयर के लिए खुला रहता है, जबकि जहाँ भी किसी होस्ट ने निवेश किया हो वहाँ ऊपरी सीमा ऊँची उठ सकती है, और यह निर्णय को उस पक्ष के पास स्थित करता है जो जोखिम वहन करता है।
+
+**स्थिति।** यह सितंबर 2026 की समीक्षा का वह भाग है जो अनसुलझा है। ऊपर की स्थिति तर्कित है, अंगीकृत नहीं: कोई अपरिवर्तनीय पंजीकृत नहीं है, और अतिरेकी निष्पादन के लिए एक प्रत्याशी पहचानकर्ता खुले-प्रश्न अभिलेख में §9.16 के अंतर्गत बोर्ड के निर्णय के रूप में अंकित है। इसे पंजीकृत करना आधार स्तर को एक ऐसा कार्य-प्रकार बनाने के लिए बाध्य करेगा जो उसने नहीं बनाया है। ईमानदार स्थिति यह है कि संरचना के पास होस्ट-संचालक के अवलोकन का एक सुसंगत उत्तर है और उसने अभी तक उसके प्रति प्रतिबद्धता नहीं की है।
+
+## 5. तकनीक किसका उत्तर नहीं देती
+
+आउटबाउंड पोलिंग इनबाउंड-सर्वर समस्या को पूरी तरह हटा देती है। यह स्वीकार्य-उपयोग समस्या को नहीं हटाती, और यदि यह पत्र इसके विपरीत संकेत देता तो अपने पाठकों को भ्रमित करता।
+
+प्रतिनिधि नीति को फिर से पढ़िए। वह परिसर नेटवर्क के बाहर किसी को भी सेवा देने वाले उपकरण का निषेध करती है, "सिवाय आपके निजी और गैर-व्यावसायिक आवासीय उपयोग के।" इनबाउंड-सर्वर निषेध पोर्टों के बारे में एक कथन है और उसका उत्तर किसी का भी उपयोग न करके दिया जाता है। गैर-व्यावसायिक शर्त प्रतिपूर्ति के बारे में एक कथन है, और प्रतिपूर्ति ही मूल बात है: आधार होस्ट करने वाले प्रोज़्यूमर को भुगतान मिलता है, वर्तमान कार्यान्वयन में फ़िएट मुद्रा में और बाद में सामुदायिक ऋण में। कोई भी परिवहन-चुनाव, पोर्ट संख्या, या एन्क्रिप्शन उस तथ्य को नहीं बदलता, और जो अभिकल्पना उसके चारों ओर मार्ग निकाल लेने का दावा करती है, उसने एक तंत्र को एक अनुमति समझ लिया है। प्रश्न यह है कि क्या आवासीय लाइन पर प्रतिपूरित सहभागिता उस शर्त को सक्रिय करती है, और इसका उत्तर किसी अधिकार-क्षेत्र में अनुबंध की शर्तों का पाठ है, सॉफ़्टवेयर का कोई गुण नहीं।
+
+संस्थान को इसकी समीक्षा विधिक परामर्शदाता से करानी चाहिए, और इसका स्वाभाविक अवसर सामने है: संयुक्त ताप-और-संगणन पायलट के पास पहले से परामर्शदाता के समक्ष दो खुले प्रश्न हैं कि क्या घर में राजस्व अर्जित करने वाला नोड व्यावसायिक-उपयोग अपवर्जनों के अंतर्गत अपने बीमाकर्ता के साथ परिवार की स्थिति को बदलता है। वाहक-शर्तों का प्रश्न वही प्रश्न है जो एक भिन्न अनुबंध से पूछा गया है, और इसे अपनी अलग बारी की प्रतीक्षा करने के बजाय उसी पैकेज में जाना चाहिए। इसके व्यावहारिक रूपों का नाम अभी लेना सार्थक है — क्या व्यावसायिक-श्रेणी कनेक्शन आवश्यक है, क्या कोई न्यूनतम (de-minimis) या लागत-साझाकरण प्रस्तुति टिकती है, क्या उत्तर वाहक-दर-वाहक इतना भिन्न है कि नोड-संचालक मार्गदर्शन क्षेत्रीय होना चाहिए, और कोई परिनियोजन संभावित होस्टों को नामांकन से पहले क्या बताता है।
+
+इनमें से अंतिम जितना विधिक विषय है उतना ही प्रतिज्ञा का विषय भी है। किसी प्रोज़्यूमर को यह जानने का अधिकार है कि सहभागिता उसके अपने सेवा-अनुबंध के लिए क्या अर्थ रख सकती है, इससे पहले कि वह उसे अपनाए, और संचालक तथा प्रोज़्यूमर के बीच एक मूल्यांकित, प्रकट संबंध के प्रति संरचना की अपनी प्रतिबद्धता इस विषय पर चुप्पी को ग़लत डिफ़ॉल्ट बना देती है।
+
+## 6. यह कहाँ पहुँचा
+
+| स्तर | क्या बदला | प्रवर्तन |
+|---|---|---|
+| आधिकारिक दस्तावेज़ | आधार प्रोटोकॉल श्रेणी आउटबाउंड, बिना-इनबाउंड-अपेक्षा वाले रुख को कथित करती है और उसे रेखा 11 से जोड़ती है | समुच्चय पाठ की जाँच करता है; 26 अपरिवर्तनीयों पर उत्तीर्ण |
+| अनुरूपता पंजी | `SUB-no-inbound-requirement` जोड़ा गया, कार्यान्वयन से आबद्ध | जब तक नोड परीक्षण पहचानकर्ता का उल्लेख न करें, तब तक अनाबद्ध (§9.15) |
+| खुले-प्रश्न अभिलेख | प्रविष्टि 9 बाधा, समाधानों, खुले भाग और विधिक प्रश्न को अभिलिखित करती है | §9.3 |
+| यह पत्र | बैंडविड्थ और गोपनीय-निष्पादन रुख, तर्कित और अनाबद्ध | कोई नहीं; यह विश्लेषण करता है और शासन नहीं करता |
+
+दस्तावेज़ परिवर्तन से दो प्रक्रियात्मक दायित्व जुड़े हैं और इस पत्र द्वारा उनका निर्वहन नहीं होता। आधिकारिक दस्तावेज़ और उसकी पंजी का संशोधन अधिनियमों के §9.2 और §9.16 के अंतर्गत चलता है, और बूटस्ट्रैप के दौरान संस्थापक बोर्ड उस शक्ति का प्रयोग करता है, जिसमें प्रत्येक कार्य §16.1 के अंतर्गत बूटस्ट्रैप कार्य के रूप में अभिशासन पंजिका में अभिलिखित होता है और किसी अन्य निर्णय की भाँति सदस्यता के समक्ष खुला रहता है। समुच्चय संशोधित पाठ के विरुद्ध उत्तीर्ण होता है, जिसकी §9.2 अंगीकरण से पहले अपेक्षा करता है, और P2-002 के अंतर्गत सात-भाषाई रूपांतर अंग्रेज़ी मूल के साथ अद्यतन किए गए।
+
+## स्रोत
+
+Acemoglu, D., & Robinson, J. A. (2019). *The Narrow Corridor: States, Societies, and the Fate of Liberty*. Penguin Press.
+
+AMD. (2021, 15 मार्च). *AMD EPYC 7003 series processors set new standard*. https://www.amd.com/en/newsroom/press-releases/2021-3-15-amd-epyc-7003-series-cpus-set-new-standard-as-hig.html
+
+Comcast. (2021, 1 फ़रवरी). *Acceptable use policy for Xfinity Internet (residential)*. https://www.xfinity.com/corporate/customers/policies/highspeedinternetaup
+
+Google. (2026). *IPv6 adoption statistics*. https://www.google.com/intl/en/ipv6/statistics.html
+
+Intel. (2021). *Intel SGX deprecation on client processors* [Intel Community चर्चा]. https://community.intel.com/t5/Intel-Software-Guard-Extensions/Intel-SGX-deprecated-in-11th-Gen-processors/m-p/1351848
+
+Internet Society. (2026, अप्रैल). *18 years later, IPv6 reaches majority*. https://pulse.internetsociety.org/en/blog/2026/04/18-years-later-ipv6-reaches-majority/
+
+Network Theory Applied Research Institute. (2025a, अक्तूबर). *Addressing democratic information velocity* (P1-002). https://www.ntari.org/post/ntari-whitepaper-addressing-democratic-information-velocity
+
+Network Theory Applied Research Institute. (2025b, जून). *The material culture of democratic deliberation*. https://www.ntari.org/post/the-material-culture-of-democratic-deliberation
+
+*Ohio Telecom Association v. FCC*, Nos. 24-7000 et al. (6th Cir. Jan. 2, 2025). Congressional Research Service का विश्लेषण: https://www.congress.gov/crs-product/LSB11264
+
+---
+
+*Network Theory Applied Research Institute, Inc. — 501(c)(3) — EIN 92-3047136 — info@ntari.org*
+
+*विनिर्देश: CC BY-SA 4.0*
diff --git a/P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.pt.md b/P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.pt.md
new file mode 100644
index 0000000..4fc6b70
--- /dev/null
+++ b/P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.pt.md
@@ -0,0 +1,132 @@
+> Tradução comunitária (rascunho) — Política P2-002 da NTARI, Difusão Multilíngue Global. Fonte: P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md (original em inglês, instantâneo de 2026-10-05). Rascunho comunitário assistido por máquina, pendente de revisão pelo mantenedor regional conforme P2-002 §3.1. As especificações técnicas centrais permanecem em inglês conforme o §2.2.
+>
+> **O instrumento operativo é o texto em inglês, P1-004 v0.1. Esta tradução é fornecida para fins de compreensão e não tem efeito jurídico algum; onde divergir do inglês, prevalece o inglês.**
+>
+> Encontrou um erro nesta tradução? Sua correção é uma contribuição bem-vinda e
+> valorizada: faça um fork do repositório do projeto da NTARI
+> (https://github.com/NTARI-RAND/Janus) e abra um pull request, ou escreva para
+> info@ntari.org.
+
+# Roteado, não negociado: o substrato residencial sob as restrições das operadoras
+
+**Network Theory Applied Research Institute**
+ID do documento: P1-004 · Versão: 0.1 (Rascunho) · Setembro de 2026
+
+*Acompanha o documento oficial da Arquitetura de Dupla Face. Este artigo analisa; nunca rege. Onde recomenda uma regra, a regra só entra em vigor por emenda do documento oficial conforme o §9.2 do estatuto e de seu registro conforme o §9.16.*
+
+## Resumo
+
+A Arquitetura de Dupla Face coloca sua camada de substrato em hardware de consumo instalado em residências, escritórios e depósitos. Três fatos físicos da banda larga de consumo se opõem a isso: as conexões têm endereços dinâmicos por trás da tradução de endereços de rede em nível de operadora, suas políticas de uso aceitável proíbem servidores de entrada, e sua largura de banda de envio é uma fração da de recebimento. Um quarto fato se opõe ao modelo de confiança: quem tem a posse física de uma máquina pode ler sua memória, e os recursos de execução confidencial que impediriam isso estão ausentes dos processadores de consumo por decisão dos fabricantes.
+
+Este artigo sustenta que as restrições das operadoras são mais bem tratadas como um ambiente físico adversário a ser contornado em código, e não como uma condição de política a ser negociada juridicamente, e apresenta o argumento empírico para essa escolha. Em seguida, expõe o que contorná-las realmente exige, separa as partes que a técnica resolve das partes que ela não resolve, e registra uma questão jurídica que nenhum projeto de protocolo pode responder.
+
+## 1. A escolha do foro
+
+Há duas maneiras de responder a uma restrição imposta por uma operadora de rede. Mudar as obrigações da operadora por meio da lei e da regulação, ou construir software que não precise que a operadora mude. A própria pesquisa da arquitetura diz de qual delas se devem esperar resultados.
+
+O trabalho da NTARI sobre a velocidade da informação democrática descreve um descompasso estrutural: a informação e a infraestrutura se movem na velocidade da rede, enquanto a síntese democrática permanece presa a ciclos eleitorais (NTARI, 2025a). O efeito da Rainha Vermelha de Acemoglu e Robinson nomeia a consequência — quando um dos competidores dispara à frente do outro, perde-se o corredor (Acemoglu & Robinson, 2019). A regulação da banda larga nos Estados Unidos é um exemplo nítido. Duas décadas de regulamentação contestada sobre a neutralidade da rede terminaram em 2 de janeiro de 2025, quando o Tribunal de Apelações do Sexto Circuito anulou integralmente a ordem de 2024 da Federal Communications Commission, entendendo que a Comissão não tinha autoridade legal para classificar a banda larga como serviço de telecomunicações (Ohio Telecom Association v. FCC, 2025). Com base em Loper Bright, o tribunal eliminou a deferência que havia permitido à regra sobreviver a contestações anteriores. O que resta em âmbito federal é um regime de divulgação: a Comissão pode exigir que um provedor publique suas práticas de gestão de tráfego e não pode proibi-las. Oito estados legislam nessa lacuna, o que significa que atualmente não existe uma resposta jurídica uniforme em âmbito nacional e que as permissões de uma implantação dependem de onde seus nós se encontram.
+
+Esse histórico não é um argumento contra o engajamento cívico. É um argumento contra a dependência. Um protocolo cuja viabilidade espera por uma regra favorável é um protocolo que deixa de funcionar durante anos seguidos, e as contrapartes nesse foro são empresas estabelecidas cuja capacidade de lobby supera a deste instituto em ordens de grandeza. O software escrito para funcionar sob os termos que as operadoras já impõem funciona hoje e continua funcionando qualquer que seja o rumo da regra.
+
+**A posição.** As restrições das operadoras são, para fins de projeto, uma restrição física imutável. O lobby pode prosseguir como questão cívica, e este artigo não toma posição contra ele, mas ele nunca é uma dependência da arquitetura, e nenhum plano de implantação pode presumir seu sucesso.
+
+Uma ressalva pertence a este ponto, e não a uma nota de rodapé. Essa escolha está disponível para as três restrições abaixo porque cada uma tem uma resposta técnica. Ela não está disponível para toda restrição, e a seção final do artigo nomeia uma em que não está.
+
+## 2. Alcançabilidade sem servidor
+
+**A restrição.** Uma conexão residencial não é um ambiente de hospedagem. Seu endereço muda, ela costuma ficar por trás de uma tradução de endereços de rede em nível de operadora que não oferece caminho de entrada algum, e sua política de uso aceitável geralmente proíbe a execução de servidores. A política residencial da Comcast é representativa: proíbe equipamentos que forneçam "conteúdo de rede ou quaisquer outros serviços a qualquer pessoa fora da LAN de suas Instalações, exceto para seu uso residencial pessoal e não comercial", e cita como exemplos hospedagem de sites, compartilhamento de arquivos e servidores proxy (Comcast, 2021).
+
+**O que a técnica responde.** Tudo o que diz respeito à alcançabilidade. Um nó que nunca aceita uma conexão de entrada não é afetado pelo endereçamento dinâmico, pela tradução em nível de operadora nem pela proibição de servidores de entrada, porque nenhuma dessas coisas restringe conexões de saída. O nó abre a conexão com o coordenador, mantém-na ou a reabre conforme um cronograma, e pede trabalho.
+
+O protocolo de referência já tem esse formato e não precisou ser alterado. Suas operações do lado do nó são `SubmitListing`, `Heartbeat`, `PollJobs`, `Decline`, `ReportJob` e `Fees` — cada uma delas uma requisição que o nó inicia. O coordenador implementa uma interface plugável e responde; nunca disca para o nó. O que faltava não era o mecanismo, mas o compromisso. Uma propriedade que se mantém por acaso da implementação atual pode ser perdida na próxima refatoração; por isso, o documento oficial agora a enuncia e o registro a vincula:
+
+> Os nós ingressam nesse mercado por meio de sobreposições cifradas (overlays) e sondagem de saída (polling), sem exigir portas de entrada abertas nem endereço estático; basta a conexão tal como um provedor residencial a entrega. A linha 11 depende disso: um substrato que só funcionasse onde um provedor permite serviço de entrada carregaria um ponto de estrangulamento em cada provedor.
+
+Registrado como `SUB-no-inbound-requirement`, vinculado à implementação. Um repositório o vincula ao entregar testes que citem o identificador e provem que um nó completa o ciclo de trabalho completo — registrar, enviar heartbeat, sondar, executar, relatar — sem socket de escuta, sem endereço estático e com um endereço traduzido e mutável à sua frente. Até que tais testes existam, a invariante é relatada como não vinculada conforme o §9.15 do estatuto, e a afirmação deste artigo sobre a implementação de referência é exatamente a autodeclaração que o §9.6 se recusa a reconhecer.
+
+O raciocínio da linha 11 é a parte substantiva, e é por isso que isto pertence ao documento, e não a um guia de implantação. A linha 11 proíbe qualquer host, conta ou fornecedor único cuja remoção possa parar a rede. Um substrato que exigisse serviço de entrada só funcionaria onde uma operadora o permitisse, fazendo de cada operadora um poder de veto — um ponto de estrangulamento por provedor, distribuído na aparência e centralizado de fato.
+
+**Três notas sobre o mecanismo.** Primeiro, quanto ao transporte: conexões HTTPS e WebSocket comuns na porta 443 são o veículo certo, porque é isso que o caminho de rede permite de forma confiável e o que todo cliente web já emite. Este artigo deliberadamente não descreve esse tráfego como disfarçado. Não é camuflagem; é o protocolo padrão para a tarefa, e a honestidade importa porque o enquadramento da camuflagem convida à crença de que uma medida técnica respondeu a uma questão de permissão, o que a seção 5 mostra não ser o caso.
+
+Segundo, quanto à versão seis do protocolo de internet: ela elimina a tradução em nível de operadora onde ambas as pontas a têm, e a adoção ultrapassou metade do tráfego do Google em todo o mundo em 28 de março de 2026, com os Estados Unidos perto de 57 por cento (Google, 2026). Vale a pena usá-la, e vale a pena não exigir nada dela. Endereçabilidade universal não é o mesmo que alcançabilidade universal — um endereço roteável globalmente continua por trás de um firewall que descarta pacotes de entrada não solicitados, e um nó que presuma o contrário falha na metade restante das conexões. A versão seis é uma otimização da postura de saída, nunca um substituto para ela.
+
+Terceiro, quanto às redes de sobreposição cifradas. As sobreposições em malha são uma resposta real para caminhos de nó a nó que o coordenador não deve intermediar, e existem implementações conhecidas. Elas não podem entrar no módulo de protocolo. O princípio do código enxuto restringe o software de protocolo à biblioteca padrão de sua linguagem para que ele permaneça auditável por inteiro, e o protocolo de referência atualmente cumpre isso estritamente — seu módulo não declara dependência alguma, que é a propriedade que impede qualquer coordenador individual de se tornar um centro. Uma grande biblioteca de sobreposição dentro desse módulo acabaria com isso. Uma sobreposição pertence, portanto, abaixo do protocolo, como transporte em nível de implantação, escolhida por implantação e substituível, ou é implementada de forma mínima dentro da folha. A redação do documento é deliberadamente genérica pela mesma razão pela qual o documento não traz nomes de produtos.
+
+Há uma tensão relacionada que o instituto não deve encobrir. A implantação do coordenador de referência fica atualmente por trás de uma única rede comercial de distribuição de conteúdo, e o projeto de transporte da pilha agrícola pressupõe o túnel desse fornecedor. Isso é conveniente, não está em conformidade com o espírito da linha 11, e é um ponto de estrangulamento exatamente do tipo que esta seção elimina na camada da operadora, ao mesmo tempo que o deixa intacto uma camada acima. Isso está fora do escopo aqui e pertence à lista de problemas em aberto do substrato.
+
+## 3. Assimetria de largura de banda
+
+**A restrição.** As conexões de consumo são assimétricas por projeto, muitas vezes na proporção de dez para um ou pior, e cada vez mais tarifadas por consumo. Um nó não pode servir como origem geral de conteúdo, e uma carga de trabalho que envia imagens grandes a cada host passará seu tempo em transferência, e não em computação.
+
+**O que a técnica responde.** A maior parte, mantendo as cargas pequenas, e não movendo-as mais depressa. Três escolhas de projeto fazem o trabalho, e seus efeitos se somam.
+
+**O tráfego de coordenação é pequeno por construção.** A linha 7 mantém narrativas e identidades fora do registro compartilhado — apenas hashes, tipos, marcas de tempo e referências. Um piso de privacidade adotado por razões de privacidade tem uma consequência de largura de banda: o tráfego da camada de registro é limitado pelo tamanho de hashes e cabeçalhos, e não pelo tamanho do que foi trocado. O conteúdo fica com as partes. As mensagens de coordenação que sustentam o mercado são um punhado de estruturas assinadas sobre uma codificação canônica de bytes. Nada aqui sobrecarrega um link de envio doméstico, e é nesse sentido que os pacotes são leves: as transmissões da própria arquitetura são leves porque uma linha que não pode ser cruzada as obriga a sê-lo.
+
+**O trabalho é entregue como módulos em sandbox, não como imagens de máquina.** Esta é a única recomendação deste artigo que pede à implementação de referência que mude, em vez de manter seu formato. O agente de nó atual executa trabalhos por meio de um executor de contêineres, o que significa que o primeiro trabalho em um nó novo baixa camadas medidas em centenas de megabytes antes que qualquer trabalho comece. Um módulo WebAssembly para a mesma tarefa mede megabytes ou menos, inicia em milissegundos, traz um modelo de capacidades que nega por padrão, em vez de um modelo de exclusão voluntária, e é portável entre o hardware de consumo heterogêneo que o substrato espera, em vez de exigir uma arquitetura correspondente. Um runtime sem dependências nativas mantém o agente de nó auditável no mesmo espírito do módulo de protocolo. Os contêineres devem continuar disponíveis para cargas de trabalho que realmente precisem de um ambiente operacional completo, em nós cujas conexões e operadores possam suportá-los, e devem deixar de ser o padrão. A troca é real e deve ser declarada: o WebAssembly custa algum desempenho em relação à execução nativa e não pode hospedar software existente arbitrário sem modificação. Para trabalho irregular, leve, de sensores e coordenação — o padrão agrícola que esta arquitetura atende primeiro —, essa troca é favorável.
+
+**Os trabalhos ficam em fila local.** Um nó mantém sua fila e seus relatórios pendentes em um armazenamento embutido local e os escoa quando a conexão permite. A consequência é que um link de envio ruim atrasa o trabalho em vez de perdê-lo, e uma conexão intermitente deixa de ser motivo de desqualificação. Isso importa para além da largura de banda: o piloto agrícola já prevê lacunas de conectividade rural com entrada offline e sincronização posterior, e a mesma propriedade faz de um nó nesse cenário um participante, e não um passivo.
+
+Nenhuma dessas três é uma invenção nova, e nenhuma está registrada como invariante. São postura de projeto, registradas aqui para que uma implantação possa ser avaliada em relação a elas e para que o raciocínio sobreviva às pessoas que o tiveram. O conselho pode querer considerar se o padrão de módulo em vez de imagem deveria se tornar uma invariante registrada; este artigo ainda não o recomenda, porque a implementação de referência não o cumpre hoje, e um registro que se adianta ao código ensina a lição errada sobre o que significa registrar.
+
+## 4. Execução em hardware que o host controla
+
+**A restrição.** Um prossumidor que hospeda um nó tem a posse física da máquina. Pode ler sua memória, inspecionar seu disco e observar o que ela computa. A resposta convencional é a execução confidencial em hardware, e ela não está disponível nesta camada por uma questão de estratégia de produto dos fabricantes, e não de custo. A Intel descontinuou o Software Guard Extensions nos processadores de cliente a partir da décima primeira geração de sua linha Core e o mantém em peças para servidores e nuvem (Intel, 2021). O Secure Encrypted Virtualization da AMD, incluindo a geração com paginação aninhada, é um recurso dos servidores EPYC e não está presente nos Ryzen nem nos Threadripper (AMD, 2021). Exigir qualquer um deles excluiria essencialmente todo o hardware de consumo e readmitiria justamente o controle de acesso dos data centers que a camada de substrato existe para deslocar. Exigir enclaves não protegeria o substrato comum; o aboliria.
+
+**O que a técnica responde, e até onde.** Não a confidencialidade diante de um host determinado. É nesta seção que o método do artigo muda, e dizê-lo com franqueza é mais útil do que uma solução alternativa apresentada com mais confiança do que merece.
+
+A resposta disponível para a arquitetura não é confiar no host, mas tornar a desonestidade visível e cara, usando mecanismos que a pilha já deve a si mesma. Três partes:
+
+**Execução redundante com divergência avaliada.** Um trabalho de importância é despachado para dois ou mais hosts independentes, e seus resultados são comparados. A concordância é evidência; a divergência é um evento que entra no pacto, em que a avaliação mais baixa da escala já significa que uma parte foi prejudicada, explorada ou atendida com intenção maliciosa. O ponto de aplicação existe: testemunhar é trabalho remunerado do substrato, e o substrato deve um tipo de trabalho em que as testemunhas são designadas aleatoriamente, de modo que nenhuma das partes de uma troca possa escolher sua testemunha. A execução redundante é esse mesmo padrão de mercado aplicado à computação, e não ao registro, e a designação aleatória é o que faz do conluio entre os executores de um trabalho uma questão de acaso, e não de escolha. O custo é um múltiplo da computação, pago deliberadamente para a classe de trabalho que o justifica, e compra detecção, não prevenção — a mesma postura que a camada de registro já adota diante de adulterações.
+
+**A minimização de dados como controle principal.** Um host não pode extrair o que nunca chega. A linha 7 já mantém identidades e narrativas fora do registro compartilhado; a disciplina correspondente na camada de substrato é que um trabalho carregue o mínimo de dados que lhe permita ser concluído, que entradas sensíveis sejam particionadas entre hosts onde o trabalho o permitir, e que uma carga de trabalho que exija um grande conjunto coerente de dados sensíveis sobre pessoas identificáveis seja uma carga de trabalho para hardware cujo operador responda por ele. Essa última cláusula é um limite real para o alcance do substrato e deve ser declarada como tal, em vez de contornada por engenharia.
+
+**A atestação como capacidade opcional, precificada e avaliada.** Onde um comprador realmente precisa de confidencialidade apoiada em hardware, a resposta é um mercado, não uma imposição. Um host com esse hardware anuncia a capacidade como parte de sua oferta, os compradores que precisam dela pagam por ela, e a alegação fica sujeita à mesma avaliação do pacto que qualquer outra declaração feita por um host. Isso mantém o piso aberto ao hardware de consumo, enquanto permite que o teto suba onde quer que um host tenha investido, e situa a decisão junto à parte que assume o risco.
+
+**Situação.** Esta é a parte da revisão de setembro de 2026 que não está resolvida. A posição acima é argumentada, não adotada: nenhuma invariante está registrada, e um identificador candidato para a execução redundante consta no registro de questões em aberto como uma decisão a cargo do conselho conforme o §9.16. Registrá-lo obrigaria o substrato a construir um tipo de trabalho que ainda não construiu. A situação honesta é que a arquitetura tem uma resposta coerente para a observação pelo operador do host e ainda não se comprometeu com ela.
+
+## 5. O que a técnica não responde
+
+A sondagem de saída elimina completamente o problema do servidor de entrada. Ela não elimina o problema do uso aceitável, e este artigo enganaria seus leitores se insinuasse o contrário.
+
+Leia novamente a política representativa. Ela proíbe equipamentos que sirvam qualquer pessoa fora da rede das instalações, "exceto para seu uso residencial pessoal e não comercial". A proibição de servidores de entrada é uma afirmação sobre portas e é respondida não se usando nenhuma. A vertente não comercial é uma afirmação sobre remuneração, e a remuneração é justamente o ponto: um prossumidor que hospeda substrato é pago, em moeda fiduciária na implementação atual e em crédito comunitário mais tarde. Nenhuma escolha de transporte, número de porta ou cifragem muda esse fato, e um projeto que alegue tê-lo contornado confundiu um mecanismo com uma permissão. A questão é se a participação remunerada em uma linha residencial aciona essa vertente, e a resposta é uma interpretação de termos contratuais em uma jurisdição, não uma propriedade do software.
+
+O instituto deveria submeter a questão à análise da assessoria jurídica, e a ocasião natural está à mão: o piloto combinado de calor e computação já tem duas questões em aberto perante a assessoria jurídica sobre se um nó que gera receita em uma residência altera a posição do domicílio perante sua seguradora, em razão de exclusões por uso comercial. A questão dos termos das operadoras é a mesma questão dirigida a outro contrato, e deve entrar no mesmo pacote, em vez de esperar pelo seu próprio. Vale a pena nomear agora suas formas práticas — se é exigida uma conexão de nível empresarial, se um enquadramento de valor ínfimo (de minimis) ou de rateio de custos se sustenta, se a resposta varia tanto entre operadoras que as orientações para operadores de nós precisam ser regionais, e o que uma implantação comunica a possíveis hosts antes que se inscrevam.
+
+A última delas é uma questão do pacto tanto quanto jurídica. Um prossumidor tem o direito de saber o que a participação pode significar para seu próprio contrato de serviço antes de aderir, e o próprio compromisso da arquitetura com uma relação avaliada e transparente entre operador e prossumidor faz do silêncio sobre esse ponto o padrão errado.
+
+## 6. Aonde isto chegou
+
+| Nível | O que mudou | Aplicação |
+|---|---|---|
+| Documento oficial | O nível de protocolo do substrato enuncia a postura de saída, sem exigência de entrada, e a vincula à linha 11 | A suíte verifica o texto; passa com 26 invariantes |
+| Registro de conformidade | `SUB-no-inbound-requirement` adicionado, vinculado à implementação | Não vinculado até que testes de nó citem o identificador (§9.15) |
+| Registro de questões em aberto | A entrada 9 registra a restrição, as resoluções, a parte em aberto e a questão jurídica | §9.3 |
+| Este artigo | A postura sobre largura de banda e execução confidencial, argumentada e não vinculada | Nenhuma; analisa e não rege |
+
+Duas obrigações processuais acompanham a alteração do documento e não são cumpridas por este artigo. Uma emenda do documento oficial e de seu registro tramita conforme os §§9.2 e 9.16 do estatuto, e durante o arranque (bootstrap) o conselho fundador exerce esse poder, com cada ato registrado no registro de governança como ato de arranque conforme o §16.1, aberto à associação como qualquer outra decisão. A suíte passa com o texto emendado, como o §9.2 exige antes da adoção, e as versões nos sete idiomas previstas na P2-002 foram atualizadas junto com o original em inglês.
+
+## Fontes
+
+Acemoglu, D., & Robinson, J. A. (2019). *The Narrow Corridor: States, Societies, and the Fate of Liberty*. Penguin Press.
+
+AMD. (2021, 15 de março). *AMD EPYC 7003 series processors set new standard*. https://www.amd.com/en/newsroom/press-releases/2021-3-15-amd-epyc-7003-series-cpus-set-new-standard-as-hig.html
+
+Comcast. (2021, 1º de fevereiro). *Acceptable use policy for Xfinity Internet (residential)*. https://www.xfinity.com/corporate/customers/policies/highspeedinternetaup
+
+Google. (2026). *IPv6 adoption statistics*. https://www.google.com/intl/en/ipv6/statistics.html
+
+Intel. (2021). *Intel SGX deprecation on client processors* [discussão na Intel Community]. https://community.intel.com/t5/Intel-Software-Guard-Extensions/Intel-SGX-deprecated-in-11th-Gen-processors/m-p/1351848
+
+Internet Society. (2026, abril). *18 years later, IPv6 reaches majority*. https://pulse.internetsociety.org/en/blog/2026/04/18-years-later-ipv6-reaches-majority/
+
+Network Theory Applied Research Institute. (2025a, outubro). *Addressing democratic information velocity* (P1-002). https://www.ntari.org/post/ntari-whitepaper-addressing-democratic-information-velocity
+
+Network Theory Applied Research Institute. (2025b, junho). *The material culture of democratic deliberation*. https://www.ntari.org/post/the-material-culture-of-democratic-deliberation
+
+*Ohio Telecom Association v. FCC*, Nos. 24-7000 et al. (6th Cir. Jan. 2, 2025). Análise do Congressional Research Service: https://www.congress.gov/crs-product/LSB11264
+
+---
+
+*Network Theory Applied Research Institute, Inc. — 501(c)(3) — EIN 92-3047136 — info@ntari.org*
+
+*Especificação: CC BY-SA 4.0*
diff --git a/P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.tok.md b/P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.tok.md
new file mode 100644
index 0000000..577609b
--- /dev/null
+++ b/P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.tok.md
@@ -0,0 +1,133 @@
+# nasin pi tawa poka, nasin pi toki esun ala: kipisi ilo lon tomo jan, lon anpa pi lawa pi kulupu linja
+
+> **toki pi lipu ni:** lipu ni li toki e lipu suli kepeken toki pona. nasin NTARI "P2-002" li pana e ken tawa ona, tawa kulupu. sina wile e sona ale la, o lukin e lipu suli pi toki Inli: `P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md` (tan tenpo suno 2026-10-05). ilo sona li pali e lipu ni. kulupu li lukin ala e ona lon tenpo ni. nasin P2-002 kipisi 3.1 li wile e ni: kulupu o lukin e lipu ni.
+>
+> **lipu lawa li lipu pi toki Inli taso: `P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md`.** lipu ni li lipu lawa ala. ona li pana e sona taso, li jo ala e wawa lawa. lipu Inli en lipu ni li ante la, lipu Inli li lon.
+>
+> **Note:** This is a community rendering produced under NTARI policy P2-002. **It has no legal effect.** The operative instrument is the English P1-004 v0.1; where this differs from the English, the English governs. Machine-assisted draft pending community review per P2-002 section 3.1.
+>
+> sina lukin e pakala lon toki ni la o pona e ona: o pana e "pull request"
+> tawa poki lipu NTARI (https://github.com/NTARI-RAND/Janus), anu o toki tawa
+> info@ntari.org. pana sina li pona tawa mi mute.
+
+**Network Theory Applied Research Institute**
+nimi lipu: P1-004 · nanpa: 0.1 (lipu pi pini ala) · tenpo mun 9 pi tenpo sike 2026
+
+*lipu ni li lon poka pi lipu suli pi nasin JFA. lipu ni li lukin e ijo, li sona e ijo; ona li lawa ala lon tenpo ale. lipu ni li wile e nasin lawa la, nasin ni li kama lawa lon tenpo ni taso: jan li ante e lipu suli kepeken lipu lawa kipisi 9.2, li ante e lipu pi nasin awen ona kepeken kipisi 9.16.*
+
+## toki lili
+
+nasin JFA li pana e kipisi ilo ona lon ilo pi jan mute: lon tomo jan, lon tomo pali, lon tomo poki. ijo lon tu wan pi linja pi jan mute li utala e ni. linja li jo e nimi nanpa pi ante mute, li lon monsi pi ilo pi kulupu linja: ilo ni li ante e nimi nanpa. lipu pi kepeken pona pi kulupu linja li pana ala e ken pi ilo pana pi linja kama. wawa pi pana sona tawa ma ante li lili mute tan wawa pi kama jo sona. ijo lon nanpa tu tu li utala e nasin pi pilin awen: jan li jo e ilo lon sijelo la ona li ken lukin e sona insa pi ilo ni. nasin pi pali len li ken pini e ni, taso kulupu pi pali ilo li wile ala pana e nasin ni tawa lawa ilo pi jan mute.
+
+lipu ni li toki e ni: nasin pona pi lawa pi kulupu linja li ni: o lukin e ona sama ma ike pi ijo lon, o tawa poka ona kepeken toki ilo. o lukin ala e ona sama nasin lawa, o toki esun ala e ona lon nasin lawa. lipu ni li pana e sona lon pi wile ni. lipu ni li toki e ijo ni kin: tawa poka li wile e seme lon tenpo lon. ona li kipisi e ijo pi ken pi nasin pali en ijo pi ken ala pi nasin pali. ona li sitelen e wile sona lawa wan: nasin insa ala li ken pana e sona tawa ona.
+
+## 1. nasin pi ma utala
+
+nasin tu li ken lon tawa lawa pi kulupu linja. nasin wan: o ante e wile pi kulupu linja kepeken lawa pi ma. nasin tu: o pali e ilo pi wile ala e ni: kulupu linja o ante. alasa sona pi nasin JFA li toki e ni: nasin seme li ken pana e ijo pona.
+
+pali NTARI lon tawa sona pi lawa jan li toki e ni: ijo tu li tawa sama ala. sona en ilo suli li tawa kepeken wawa pi linja. taso nasin pi lawa jan li awen lon tenpo sike pi pana mu (NTARI, 2025a). jan sona Acemoglu en jan sona Robinson li pana e nimi "Red Queen effect" tawa ni: jan tawa wan li tawa wawa mute tan jan tawa ante la nasin lili li weka (Acemoglu & Robinson, 2019). lawa pi linja suli lon ma Mewika li sama ni. tenpo sike 20 la jan li utala lon nasin lawa pi linja pi nasin sama tawa sona ale (network neutrality). utala ni li pini lon tenpo suno 2 pi tenpo mun 1 pi tenpo sike 2025. lon tenpo ni, tomo lawa nanpa 6 pi ma Mewika (Sixth Circuit) li weka ale e lipu lawa pi kulupu FCC (Federal Communications Commission) pi tenpo sike 2024. tomo lawa li toki e ni: lipu lawa pi kulupu lawa suli li pana ala e ken tawa kulupu FCC; kulupu FCC li ken ala toki e ni: linja suli li ilo toki (Ohio Telecom Association v. FCC, 2025). tomo lawa li kepeken toki lawa Loper Bright, li weka e nasin pi kute pona tawa kulupu FCC. nasin ni li awen e lipu lawa lon utala pini. tenpo ni la lawa pi ma Mewika ale li pana e ni taso: kulupu FCC li ken wile e ni: kulupu linja o pana e sona pi nasin ona pi lawa linja tawa jan ale. taso kulupu FCC li ken ala weka e nasin ni. ma lili 8 li pali e lipu lawa lon lupa ni. ni la, lon tenpo ni, toki lawa wan pi ma Mewika ale li lon ala. ken pi pali ilo li kama tan ma pi ilo lili ona.
+
+sona ni li toki ala e ni: o pali ala lon kulupu jan. ona li toki e ni: ilo o wile ala e ijo ante tawa pali ona. nasin insa li ken pali lon tenpo kama pi lawa pona taso la, ona li pali ala lon tenpo sike mute. lon ma utala ni, jan ante li kulupu esun suli. wawa ona pi toki tawa jan lawa li suli mute mute tan wawa pi kulupu ni. ilo pi pali lon nasin pi kulupu linja pi tenpo ni li pali lon tenpo ni, li awen pali. lawa li kama seme la ona li awen pali.
+
+**nasin pi lipu ni.** tawa pali ilo la, lawa pi kulupu linja li ijo lon pi ken ala ante. jan li ken toki tawa jan lawa lon nasin pi kulupu jan. lipu ni li utala ala e ni. taso nasin JFA li wile e ni lon tenpo ala. nasin pi pana ilo li ken ala pilin e ni: toki tawa jan lawa li kama pona.
+
+toki lili wan li lon ni, li lon ala noka lipu. lawa tu wan lon anpa la, wile ni li ken tan ni: lawa ale ni li jo e nasin ilo pi pona. taso wile ni li ken ala tawa lawa ale. kipisi pini pi lipu ni li toki e lawa wan pi nasin ilo ala.
+
+## 2. ken kama lon ilo pana ala
+
+**lawa.** linja lon tomo jan li ma pi ilo pana ala. nimi nanpa ona li ante. mute la ona li lon monsi pi ilo pi kulupu linja pi ante e nimi nanpa. ilo ni li pana ala e nasin kama. mute la lipu pi kepeken pona ona li pana ala e ken pi ilo pana. lipu pi kepeken pona pi kulupu Comcast lon tomo jan li sama lipu ante: ona li pana ala e ken pi ilo ni: ilo li pana e "sona anu pali ante tawa jan ale lon poka ante pi linja tomo sina, taso ni li ken tawa kepeken pi sina taso lon tomo, lon esun ala". ona li toki e ni sama ijo pi ken ala: ilo pana pi lipu linja, ilo pi pana poki, ilo pi tawa insa (Comcast, 2021).
+
+**nasin pali li pana e seme.** ijo ale pi ken kama. ilo lili (node) li kama jo ala e linja kama la, nimi nanpa pi ante li ike ala tawa ona, ilo pi ante e nimi nanpa li ike ala tawa ona, lawa pi ilo pana ala li ike ala tawa ona. ijo ni ale li lawa ala e linja tawa. ilo lili li open e linja tawa ilo insa, li awen e ona anu li open sin e ona lon tenpo pi nasin, li wile e pali.
+
+ilo NTARI pi nasin insa li jo e nasin ni lon tenpo pini, li wile ala e ante. pali pi ilo lili li ni: `SubmitListing`, `Heartbeat`, `PollJobs`, `Decline`, `ReportJob` en `Fees`. ilo lili li open e wile ale ni. ilo insa li pali e nasin poka pi ken ante, li pana e toki; ona li open ala e linja tawa ilo lili. ijo pi lon ala li nasin ala; ona li toki awen. ijo li lon tan pona nasa pi ilo pi tenpo ni la, ona li ken weka lon tenpo pi ante ilo. ni la lipu suli li toki e ona lon tenpo ni, en lipu pi nasin awen li awen e ona:
+
+> ilo lili li kama lon esun ni kepeken nasin len en wile pi linja tawa. ona li wile ala e lupa open pi linja kama, li wile ala e nimi nanpa pi ante ala. linja sama ni: kulupu linja li pana e ona tawa tomo jan la ona li pona. nasin 11 li wile e ni: kipisi ilo li pali lon ma taso pi ken pi ilo kama tan kulupu linja la, ona li jo e lupa lili pi wawa jan lon kulupu linja ale.
+
+nimi ona lon lipu pi nasin awen li `SUB-no-inbound-requirement`. ona li nasin awen pi ilo. poki ilo li awen e ona kepeken nasin ni: ona li pana e pali pi lukin pona. pali ni li toki e nimi ni, li pana e sona lon ni: ilo lili li pini e sike ale pi pali — kama lon lipu, toki pi lon, wile pali, pali, toki pi pali pini — kepeken ilo kute ala, kepeken nimi nanpa awen ala. nimi nanpa ante li lon sinpin ona, li ante lon tenpo mute. pali pi lukin pona ni li lon ala la, lipu lawa kipisi 9.15 li toki e ni: nasin awen li jo ala e ilo. toki pi lipu ni lon ilo NTARI li sama toki pi jan taso lon ona sama; lipu lawa kipisi 9.6 li sona ala e toki ni.
+
+toki pi nasin 11 li kipisi suli. tan ni la ona li lon lipu suli, li lon ala lipu pi pana ilo. nasin 11 li pana ala e ken pi ilo wan, pi nimi jan wan, pi kulupu esun wan: ona li weka la kulupu ale li ken pini. kipisi ilo li wile e ilo kama la, ona li pali lon ma taso pi ken tan kulupu linja. ni la kulupu linja ale li ken pini e ona. kulupu linja ale li lupa lili pi wawa jan: lukin la wawa li lon ma mute, lon la wawa li lon ma wan.
+
+**toki tu wan pi nasin pali.** nanpa wan, tawa nasin pi tawa sona: linja HTTPS en linja WebSocket pi lupa 443 li pona. tan ni: nasin linja li pana e ken tawa ona lon tenpo ale, en ilo pi lipu linja ale li pana e ona lon tenpo ni. lipu ni li wile ala toki e ni: tawa sona ni li len. ona li len ala; ona li nasin pi jan ale tawa pali ni. toki lon li suli tan ni: toki pi len li pana e pilin ike ni: nasin ilo li pana e ken. kipisi 5 li toki e ni: ona li pana ala e ken.
+
+nanpa tu, tawa nasin pi nimi nanpa sin (nanpa 6): ona li weka e ilo pi ante e nimi nanpa lon ni: poka tu ale li jo e ona. lon tenpo suno 28 pi tenpo mun 3 pi tenpo sike 2026, kepeken ona li kama suli tan kipisi wan pi kipisi tu pi tawa sona ale pi kulupu Google lon ma ale. ma Mewika li lon poka pi 57 lon 100 (Google, 2026). o kepeken ona, taso o wile ala e ona. nimi nanpa lon ma ale li sama ala ken kama lon ma ale. nimi nanpa pi ma ale li awen lon monsi pi ilo awen. ilo awen li weka e sona kama pi wile ala. ilo lili li pilin ante la ona li pakala lon kipisi ante pi linja ale (ni li kipisi wan pi kipisi tu). nanpa 6 li pona e nasin pi linja tawa. taso ona li ken ala kama lon ma pi nasin ni.
+
+nanpa tu wan, tawa nasin len. kulupu linja len li pana pona e linja tan ilo lili tawa ilo lili lon ni: ilo insa o lon ala insa. ilo pi nimi lon li lon. taso ona li ken ala kama insa pi ilo pi nasin insa. nasin pi toki ilo lili li wile e ni: ilo pi nasin insa li kepeken poki ilo open pi toki ilo ona taso. ni la jan li ken lukin e ona ale. ilo NTARI pi nasin insa li pona wawa lon nasin ni tenpo ni — ilo ona li kepeken ilo ante ala. ni li awen e ni: ilo insa wan li kama ala lawa pi kulupu ale. ilo suli pi nasin len lon insa pi ilo ni li pini e ijo ni. ni la nasin len li lon anpa pi nasin insa, sama nasin pi tawa sona lon pali ilo: kulupu pali li ken wile e ona, li ken ante e ona. anu jan li pali lili e ona lon ilo pi pini linja. toki pi lipu suli li toki e nimi ijo ala tan ni sama: lipu suli li jo ala e nimi pi ilo esun.
+
+ijo ante li utala; kulupu NTARI o len ala e ona. ilo insa NTARI li lon monsi pi kulupu esun wan pi pana sona lon tenpo ni. nasin pi tawa sona pi ilo pi kasi en ma li wile e nasin len pi kulupu esun ni. ni li pona tawa pali. taso ona li sama ala nasin 11 lon kon ona. ona li lupa lili pi wawa jan, sama lupa lili ni: kipisi ni li weka e ona lon kipisi pi kulupu linja, taso ona li awen lon kipisi sewi. lipu ni li toki ala e ona. ona li lon lipu pi wile sona pi pini ala pi kipisi ilo.
+
+## 3. wawa pi linja li sama ala
+
+**lawa.** linja pi jan mute li sama ala tan nasin ona. mute la wawa pi kama jo li suli tan wawa pi pana lon nanpa 10 tawa 1 anu mute. tenpo ni la kulupu linja li nanpa e kepeken, li wile e mani. ilo lili li ken ala pana e sona ale tawa jan ale. pali li pana e sitelen ilo suli tawa ilo lili ale la, ona li kepeken tenpo ona lon tawa sona, li kepeken ala tenpo ona lon pali nanpa.
+
+**nasin pali li pana e seme.** mute pi ijo ni. ona li tawa ala e sona kepeken wawa suli; ona li lili e poki sona. wile pali tu wan li pali e ni. ona li wan la ona li suli.
+
+**tawa sona pi pali kulupu li lili tan nasin ona.** nasin 7 li awen e toki suli en nimi jan lon weka tan lipu suli pi jan ale — nanpa pi sona, kule, tenpo, nasin tawa sona taso. jan li kama jo e nasin anpa ni pi awen sona tan wile pi awen sona. taso ona li jo e ijo ni kin tawa wawa linja: suli pi tawa sona pi kipisi sona li ken ala suli tawa suli pi nanpa pi sona en lawa lipu; suli pi ijo esun li ante ala e ona. ijo esun li awen lon poka pi jan esun. toki pi pali kulupu pi esun li lipu lili pi nimi jan pi mute lili, lon nasin wan pi sitelen nanpa. ni ale li ike ala tawa linja tomo. ni la poki li lili: tawa sona pi nasin JFA li lili tan ni: nasin pi ken ala tawa li wile e ni.
+
+**pali li tawa sama ilo lili lon poki awen, li tawa ala sama sitelen ilo ale.** lipu ni li wile e ni wan taso: ilo NTARI o ante. lipu ante ale li wile e ni: ona o awen sama. ilo lili pi tenpo ni li pali kepeken ilo pi poki ilo. ni la pali nanpa wan lon ilo lili sin li kama jo e kipisi suli mute (hundreds of megabytes) lon tenpo pi open ala pali. ilo WebAssembly tawa pali sama li lili mute (megabytes or less). ona li open lon tenpo lili mute. nasin ken ona li pana ala e ken lon open; jan li wile ala weka e ken. ona li ken pali lon ilo pi jan mute ale pi nasin ante, li wile ala e lawa ilo sama. ilo pali pi ilo ante ala li awen e ni: jan li ken lukin e ilo lili ale, sama ilo pi nasin insa. poki ilo o awen lon tawa pali pi wile lon e ma ilo ale, lon ilo lili pi linja wawa pi jan pali wawa. taso ona o kama ala nasin open. o toki lon e esun ni: ilo WebAssembly li lili e wawa pali lon poka pi pali insa, li ken ala pali e ilo ale pi tenpo pini lon ante ala. tawa pali lili pi tenpo nasa — pali pi ilo lukin en pali kulupu, sama pali pi kasi en ma, tawa pali nanpa wan pi nasin JFA — esun ni li pona.
+
+**pali li awen lon ilo.** ilo lili li awen e pali ona en toki ona pi pana ala lon poki sona insa, li pana e ona lon tenpo pi ken linja. ni la linja pana ike li awen e pali, li weka ala e ona. linja pi lon ala lon tenpo mute li pini ala e ken pi ilo lili. ni li suli kin lon ma ante: pali open pi kasi en ma li sona e lupa linja lon ma pi tomo lili. ona li pali kepeken sitelen pi linja ala en sama pi tenpo kama. nasin sama li pana e ni: ilo lili lon ma ni li jan pali, li ike ala tawa kulupu.
+
+ijo tu wan ni li sin ala. lipu pi nasin awen li jo ala e ona. ona li nasin pali. lipu ni li sitelen e ona tan ni: jan li ken lukin e pali ilo kepeken ona, en sona pi wile ni li awen lon tenpo pi weka jan. kulupu lawa li ken lukin e ni: nasin open "ilo lili lon poki awen, sitelen ilo ale ala" o kama ala kama nasin awen lon lipu? lipu ni li wile ala e ni lon tenpo ni. tan ni: ilo NTARI li pona ala tawa ona lon tenpo ni. lipu pi nasin awen li tawa sinpin tan ilo la, ona li pana e sona ike pi kama lipu.
+
+## 4. pali lon ilo pi lawa jan
+
+**lawa.** jan pali jo li jo e ilo lili lon tomo ona, li jo e ilo lon sijelo. ona li ken lukin e sona insa ona, li ken lukin e poki ona, li ken lukin e pali nanpa ona. nasin pi tenpo pini li pali len kepeken ilo. taso nasin ni li lon ala lon kipisi ni. tan li mani ala; tan li nasin esun pi kulupu pi pali ilo. kulupu Intel li pini e nasin Software Guard Extensions lon lawa ilo pi jan mute tan ilo Intel Core nanpa 11, li awen e ona lon ilo pana en ilo pi tomo ilo suli (Intel, 2021). nasin AMD Secure Encrypted Virtualization, sama nasin ona pi nanpa sin, li lon ilo pana AMD EPYC taso, li lon ala ilo AMD Ryzen, ilo AMD Threadripper (AMD, 2021). lawa li wile e nasin wan pi ni tu la ilo ale pi jan mute li weka. nasin ni li kama sin: tomo ilo suli li jan lupa — kipisi ilo li lon tan ni: ona o weka e ni. wile pi poki len li awen ala e kipisi ilo pi jan ale; ona li pini e ona.
+
+**nasin pali li pana e seme, li tawa seme.** ona li len ala e sona tan jan pi ilo pi wile wawa. lon kipisi ni, nasin pi lipu ni li ante. toki lon pi ni li pona mute tan nasin poka pi pilin wawa mute pi lon ala.
+
+nasin JFA li ken ala pilin awen tawa jan pi ilo. taso ona li ken pana e ni: jan li ike la, ale li lukin e ni, en ni li jo e mani suli tawa ona. ona li kepeken ilo ni: kulupu li wile pali e ona tawa ona sama. kipisi tu wan:
+
+**pali sama lon ilo mute, en nanpa pi toki ante.** pali suli li tawa ilo tu anu mute pi jan ante, en jan li lukin e sama pi pali ona. sama li sona lon. ante li ijo ni: ona li tawa kipisi pi toki awen. lon kipisi ni, nanpa anpa pi nasin nanpa li toki e ni: jan li pakala e jan, li kepeken ike e jan, li pana kepeken wile ike. ilo pi lawa ni li lon: lukin li pali pi kipisi ilo, li kama jo e mani. kipisi ilo li wile pali e nasin pali ni: jan lukin li kama tan nasin nasa, ni la jan esun ala li ken wile e jan lukin ona. pali sama lon ilo mute li nasin esun sama, taso ona li tawa pali nanpa, li tawa ala awen lipu. nasin nasa pi jan lukin li pana e ni: jan pali tu pi pali wan li ken pali ike lon kulupu tan nasin nasa taso, li ken ala tan wile. mani ona li mute pi pali nanpa. kulupu li pana e ona tan wile, tawa pali pi suli ni taso. ona li pana e sona pi ike, li awen ala e ike — sama nasin pi kipisi sona tawa ante ike pi lipu.
+
+**pana lili pi sona li nasin awen nanpa wan.** jan pi ilo li ken ala kama jo e sona pi kama ala. nasin 7 li awen e nimi jan en toki suli lon weka tan lipu suli pi jan ale. lon kipisi ilo, nasin sama li ni: pali li jo e sona lili taso tawa pini pali; sona pi ken ike li kipisi lon ilo mute lon ken pali; pali pi wile e sona suli wan pi ken ike pi jan sona o pali lon ilo ni taso: jan pi ilo ni li jo e wile pi toki lon tawa jan ante tan ilo ni. toki pini ni li selo lon pi wawa pi kipisi ilo. o toki e ona sama selo, o tawa ala poka ona kepeken nasin ilo.
+
+**sona pi ilo len li ken pi wile ala, li jo e mani, li jo e nanpa.** jan esun li wile lon e len pi ilo wawa la, nasin pona li esun, li lawa ala. jan pi ilo ni li pana e sona pi ken ni lon lipu esun ona. jan esun pi wile ona li pana e mani tawa ona. toki ni li kama lon nanpa sama pi toki awen, sama toki ante ale pi jan pi ilo. ni la anpa li awen open tawa ilo pi jan mute, en sewi li ken kama suli lon ma ale pi jan pi pana mani tawa ilo. jan pi jo e ike li lawa e wile.
+
+**lon pi ijo ni.** lukin pi tenpo mun 9 pi tenpo sike 2026 li pini ala lon kipisi ni taso. nasin lon sewi li toki, li kama ala nasin lawa: lipu pi nasin awen li jo ala e ona. nimi pi ken kama tawa pali sama lon ilo mute li lon lipu pi wile sona pi pini ala. kulupu lawa o wile e ona kepeken kipisi 9.16. ona li kama lon lipu la kipisi ilo o pali e nasin pali ni: ona li pali ala e ona lon tenpo ni. lon la nasin JFA li jo e toki pona tawa lukin pi jan pi ilo, taso ona li toki ala e ni lon tenpo ni: mi pali e ni.
+
+## 5. nasin pali li pana ala e seme
+
+linja tawa li weka e ike pi ilo pana pi linja kama lon nasin ale. taso ona li weka ala e ike pi kepeken pona. lipu ni li toki ante la ona li pana e sona ike tawa jan lukin.
+
+o lukin sin e lipu ni. ona li pana ala e ken pi ilo ni: ilo li pana tawa jan lon poka ante pi linja tomo "taso ni li ken tawa kepeken pi sina taso lon tomo, lon esun ala." lawa pi ilo pana pi linja kama li toki e lupa, en jan li pana e toki pona kepeken lupa ala. lawa pi esun ala li toki e mani pi pali. mani pi pali li suli: jan pali jo pi kipisi ilo li kama jo e mani. lon ilo pi tenpo ni ona li mani pi ma suli. lon tenpo kama ona li mani pi kulupu. nasin pi tawa sona, nanpa lupa, nasin len li ante ala e ni. ilo li toki e ni: mi tawa poka ona la, ona li pilin sama e nasin en ken. wile sona li ni: pali pi mani lon linja tomo li tawa ala tawa lawa ni? toki pona li kama tan sona pi lipu esun lon ma lawa; ona li kama ala tan ilo.
+
+kulupu NTARI o pana e ni tawa jan sona lawa. tenpo pona li lon: pali open pi seli en pali nanpa li jo e wile sona tu lon poka pi jan sona lawa: ilo lili pi kama jo mani lon tomo li ante ala ante e lon pi tomo ni lon poka pi kulupu pi awen mani, tan lawa pi kepeken esun? wile sona pi lipu pi kulupu linja li wile sona sama, taso ona li tawa lipu esun ante. ona o kama lon poki sama, o awen ala e poki ona sama. o toki e nasin ona lon tenpo ni: linja pi esun li wile ala wile? toki pi kepeken lili anu pi kipisi mani li awen ala awen? toki pona li ante mute ala mute lon kulupu linja ante, la toki pona tawa jan pi ilo lili o ante lon ma ante? ilo li toki e seme tawa jan pi ilo kama lon tenpo pi kama ona lon kulupu?
+
+wile sona pini li ijo pi kipisi pi toki awen, sama ijo lawa. jan pali jo li ken sona e ni: pali li ken pana e seme tawa lipu ona pi esun linja, lon tenpo pi open pali. nasin JFA li toki awen e ni: jan pi ilo suli en jan pali jo li lon esun pi nanpa, pi sona open. ni la toki ala lon ijo ni li nasin ike.
+
+## 6. ijo li kama lon seme
+
+| kipisi | ante seme | nasin lawa |
+|---|---|---|
+| lipu suli | kipisi pi nasin insa pi kipisi ilo li toki e nasin pi linja tawa, pi wile ala e linja kama, li wan e ona tawa nasin 11 | ilo lukin li lukin e toki; ona li pona lon nasin awen 26 |
+| lipu pi nasin awen | `SUB-no-inbound-requirement` li kama, li nasin awen pi ilo | ilo li jo ala e ona; pali pi lukin pona pi ilo lili o toki e nimi (kipisi 9.15) |
+| lipu pi wile sona pi pini ala | toki nanpa 9 li sitelen e lawa, e nasin pona, e kipisi pi pini ala, e wile sona lawa | kipisi 9.3 |
+| lipu ni | nasin pi wawa linja en pi pali len, lon toki, lon ilo ala | ala; ona li lukin e ijo, li lawa ala |
+
+wile tu pi nasin lawa li lon ante pi lipu suli. lipu ni li pini ala e ona. ante pi lipu suli en lipu ona pi nasin awen li tawa kepeken lipu lawa kipisi 9.2 en kipisi 9.16. lon tenpo open, kulupu pi jan open li kepeken wawa ni. pali ona ale li lon lipu pi pali lawa sama pali pi tenpo open, kepeken kipisi 16.1. jan ale pi kulupu li ken lukin e ona, sama wile lawa ante ale. ilo lukin li pona lon toki sin. kipisi 9.2 li wile e ni lon tenpo pi kama lawa. lipu pi toki 7 lon nasin P2-002 li kama sin lon tenpo sama pi lipu Inli.
+
+## nimi pi jan sona
+
+Acemoglu, D., & Robinson, J. A. (2019). *The Narrow Corridor: States, Societies, and the Fate of Liberty*. Penguin Press.
+
+AMD. (2021, March 15). *AMD EPYC 7003 series processors set new standard*. https://www.amd.com/en/newsroom/press-releases/2021-3-15-amd-epyc-7003-series-cpus-set-new-standard-as-hig.html
+
+Comcast. (2021, February 1). *Acceptable use policy for Xfinity Internet (residential)*. https://www.xfinity.com/corporate/customers/policies/highspeedinternetaup
+
+Google. (2026). *IPv6 adoption statistics*. https://www.google.com/intl/en/ipv6/statistics.html
+
+Intel. (2021). *Intel SGX deprecation on client processors* [Intel Community discussion]. https://community.intel.com/t5/Intel-Software-Guard-Extensions/Intel-SGX-deprecated-in-11th-Gen-processors/m-p/1351848
+
+Internet Society. (2026, April). *18 years later, IPv6 reaches majority*. https://pulse.internetsociety.org/en/blog/2026/04/18-years-later-ipv6-reaches-majority/
+
+Network Theory Applied Research Institute. (2025a, October). *Addressing democratic information velocity* (P1-002). https://www.ntari.org/post/ntari-whitepaper-addressing-democratic-information-velocity
+
+Network Theory Applied Research Institute. (2025b, June). *The material culture of democratic deliberation*. https://www.ntari.org/post/the-material-culture-of-democratic-deliberation
+
+*Ohio Telecom Association v. FCC*, Nos. 24-7000 et al. (6th Cir. Jan. 2, 2025). Congressional Research Service analysis: https://www.congress.gov/crs-product/LSB11264
+
+---
+
+*Network Theory Applied Research Institute, Inc. — 501(c)(3) — EIN 92-3047136 — info@ntari.org*
+
+*Specification: CC BY-SA 4.0*
diff --git a/P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.zh.md b/P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.zh.md
new file mode 100644
index 0000000..21bb0da
--- /dev/null
+++ b/P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.zh.md
@@ -0,0 +1,130 @@
+> 社区翻译（草稿）——NTARI 政策 P2-002《全球多语种广播政策》。来源：P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md（英文原件，2026-10-05 快照）。机器辅助的社区草稿，按 P2-002 §3.1 尚待区域维护者审校。核心技术规范按 §2.2 保留英文。
+>
+> **具有效力的文本为英文本 P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md。本译文仅供理解之用，不具任何法律效力；与英文本有出入之处，以英文本为准。**
+>
+> 发现译文有误？您的更正与其他贡献同样受欢迎、同样宝贵：请 fork NTARI 项目仓库（https://github.com/NTARI-RAND/Janus）并提交
+> pull request，或写信至 info@ntari.org。
+
+# 绕行，而非谈判：运营商约束下的住宅基质
+
+**Network Theory Applied Research Institute**
+文件编号：P1-004 · 版本：0.1（草稿） · 2026 年 9 月
+
+*双面架构正式文件的配套文本。本文只作分析，绝不具管辖效力。凡本文建议某项规则之处，该规则唯有依章程 §9.2 修订正式文件、并依 §9.16 修订其登记册之后方才生效。*
+
+## 摘要
+
+双面架构把基质层置于家庭、办公室与仓储中的消费级硬件之上。消费级宽带的三项物理事实与此相抵触：连接使用位于运营商级网络地址转换之后的动态地址；其可接受使用政策禁止架设入向服务器；其上行带宽只有下行带宽的一小部分。第四项事实与信任模型相抵触：实际占有一台机器的主机方可以读取其内存，而本可防止这一点的机密执行功能，因厂商决定而未出现在消费级处理器上。
+
+本文主张，运营商约束最好被当作一种需要以代码绕行的对抗性物理环境，而非一种需要通过法律谈判的政策条件，并给出支持这一选择的经验论据。随后，本文说明绕行这些约束实际需要什么，区分技术能够解决的部分与无法解决的部分，并记录一个任何协议设计都无法回答的法律问题。
+
+## 1. 场域的选择
+
+回应网络运营商施加的约束有两种途径：通过法律与监管改变运营商的义务，或者构建无需运营商改变的软件。本架构自身的研究表明应当期待哪一种途径产生结果。
+
+NTARI 关于民主信息速度的研究描述了一种结构性错配：信息与基础设施以网络速度移动，而民主的综合仍被锁定在选举周期上（NTARI, 2025a）。Acemoglu 与 Robinson 的红皇后效应点出了其后果——当一名奔跑者超过另一名，走廊便告失守（Acemoglu & Robinson, 2019）。美国的宽带监管是一个清晰的实例。围绕网络中立性的二十年规则制定之争于 2025 年 1 月 2 日终结：第六巡回上诉法院全面撤销了联邦通信委员会 2024 年的命令，认定该委员会缺乏将宽带归类为电信服务的法定权限（Ohio Telecom Association v. FCC, 2025）。法院援引 Loper Bright 案，取消了此前让该规则在历次挑战中得以存续的司法尊重。联邦层面所余者只是一套披露制度：委员会可以要求提供商公布其流量管理做法，却不能禁止这些做法。有八个州在这一空白中立法，这意味着目前并不存在全国统一的法律答案，一次部署所获的许可取决于其节点所在之处。
+
+这一记录并不是反对公民参与的论据，而是反对依赖的论据。一个其可行性有待有利规则的协议，就是一个一连数年无法运行的协议；而在那个场域中的对手方是在位者，其游说能力超出本院若干个数量级。为在运营商已经施加的条款下运作而编写的软件，今天就能运行，并且无论规则朝哪个方向转变都能继续运行。
+
+**立场。** 就设计目的而言，运营商约束是一项不可改变的物理约束。游说可以作为公民事务进行，本文不持反对立场，但它绝不是本架构的依赖项，任何部署计划都不得假定其成功。
+
+有一项保留应当写在这里，而不是写进脚注。对于下文的三项约束，这一选择之所以可行，是因为每一项都有技术上的答案。并非每一项约束都能如此，本文最后一节点出了一项无法如此的约束。
+
+## 2. 无需服务器的可达性
+
+**约束。** 住宅连接不是托管环境。其地址会变化，它通常位于运营商级网络地址转换之后，根本没有入向路径，而其可接受使用政策一般禁止运行服务器。Comcast 的住宅政策具有代表性：它禁止使用向"您的住所局域网之外的任何人提供网络内容或任何其他服务的设备，但您个人的、非商业性的住宅使用除外"，并列举网站托管、文件共享和代理服务器作为示例（Comcast, 2021）。
+
+**技术能够回答的部分。** 关于可达性的一切。一个从不接受入向连接的节点，不受动态寻址、运营商级地址转换以及入向服务器禁令的影响，因为这些都不约束出向连接。节点主动向协调器建立连接，保持该连接或按计划重新建立，并请求工作。
+
+参考协议本已具备这种形态，无需改动。其节点侧操作为 `SubmitListing`、`Heartbeat`、`PollJobs`、`Decline`、`ReportJob` 与 `Fees`——每一项都是由节点发起的请求。协调器实现一个可插拔接口并作出应答；它从不主动拨入节点。所缺的不是机制，而是承诺。一项因当前实现的偶然而成立的属性，可能在下一次重构中丢失，因此正式文件现在明文规定了它，登记册也对其作出约束：
+
+> 节点通过加密覆盖网络（overlay）与出向轮询（outbound polling）加入该市场，无需开放入向端口，也无需静态地址；住宅宽带提供商交付的原样连接即已足够。第 11 条正依赖于此：若基质只能运行在提供商允许入向服务之处，那么每一家提供商都会成为一个咽喉要道。
+
+登记为 `SUB-no-inbound-requirement`，属于实现约束型。一个仓库要约束于它，须随附引用该标识符的测试，并证明一个节点在没有监听套接字、没有静态地址、且前方存在经转换且不断变化的地址的情况下，能够完成完整的受雇循环——注册、心跳、轮询、运行、报告。在此类测试出现之前，该不变量依章程 §9.15 被报告为未约束，而本文关于参考实现的主张，恰恰就是 §9.6 拒绝承认的那种自我证明。
+
+第 11 条的推理是实质所在，也是这一内容应当写入正式文件、而非写进部署指南的原因。第 11 条禁止任何其被移除即可使网络停摆的单一主机、账户或供应商。一个需要入向服务的基质只能运行在运营商允许之处，从而使每一家运营商都拥有否决权——每家提供商一个咽喉要道，表面上是分布式的，实际上是中心化的。
+
+**关于机制的三点说明。** 第一，关于传输：端口 443 上普通的 HTTPS 与 WebSocket 连接是合适的载体，因为这正是网络路径可靠允许的，也是每一个 Web 客户端本就在发出的。本文刻意不把这类流量描述为伪装。它不是伪装；它是完成这项工作的标准协议。这种坦诚之所以重要，是因为"伪装"的说法会诱使人们相信某项技术措施已经回答了一个许可问题，而第 5 节表明它并没有。
+
+第二，关于互联网协议第六版：在两端都支持它的地方，它消除了运营商级地址转换；其采用率于 2026 年 3 月 28 日在全球范围内越过 Google 流量的一半，美国接近 57%（Google, 2026）。它值得使用，但不值得对它提出任何依赖。普遍可寻址并不等于普遍可达——一个全球可路由的地址仍然位于会丢弃未经请求的入向数据包的防火墙之后，而一个作出相反假定的节点，在其余一半的连接上就会失败。第六版是对出向姿态的优化，绝不是它的替代。
+
+第三，关于加密覆盖网络。网状覆盖网络是对协调器不应居间的节点到节点路径的一种真实回答，而且已有具名的实现。它们不能进入协议模块。精简代码原则要求协议软件仅依赖其语言的标准库，以便能被整体审计；参考协议目前严格满足这一点——其模块根本未声明任何依赖，正是这一属性使任何单一协调器都无法成为枢纽。在该模块中引入一个大型覆盖网络库将终结这一属性。因此，覆盖网络应当位于协议之下，作为部署层面的传输，按部署选择且可替换；或者在叶端以最精简的方式实现。正式文件的措辞刻意保持通用，其理由与正式文件不载入任何产品名称相同。
+
+还有一个相关的张力，本院不应加以掩饰。参考协调器部署目前位于单一一家商业内容分发网络之后，而农业堆栈的传输设计假定使用该供应商的隧道。这很方便，但在精神上并不符合第 11 条，而且它恰恰是本节在运营商层消除、却在上一层原样保留的那种咽喉要道。这超出本文范围，应列入基质的待解决问题清单。
+
+## 3. 带宽不对称
+
+**约束。** 消费级连接在设计上就是不对称的，常常达到十比一或更甚，并且越来越多地按量计费。节点无法充当通用的内容源站，而一个把大型镜像发送到每台主机的工作负载，会把时间花在传输而非计算上。
+
+**技术能够回答的部分。** 其中大部分，方法是让载荷保持很小，而不是让它们移动得更快。三项设计选择承担这一工作，而且它们相互叠加。
+
+**协调流量在构造上就很小。** 第 7 条把叙述与身份排除在共享记录之外——只有哈希值、类型、时间戳与引用。一条出于隐私理由而采纳的隐私底线带来了带宽上的后果：记录层的流量受哈希值与报头的大小限定，而不受所交换内容的大小限定。内容留在各方手中。承载市场的协调消息，是基于规范字节编码的少数几种签名结构。这里没有任何东西会让家庭上行链路吃紧，而这正是"包很轻"的含义：本架构自身的传输之所以轻，是因为一条不可逾越的界线迫使它们如此。
+
+**工作以沙箱化模块的形式发送，而非机器镜像。** 这是本文中唯一一项要求参考实现作出改变、而非保持其形态的建议。当前的节点代理通过容器执行器运行作业，这意味着新节点上的第一个作业在任何工作开始之前，就要拉取以数百兆字节计的镜像层。完成同一任务的 WebAssembly 模块以兆字节或更小来计量，以毫秒级启动，采用默认拒绝而非选择退出的能力模型，并可在基质所预期的各种混杂消费级硬件之间移植，而无需匹配的架构。一个没有原生依赖的运行时，能让节点代理以与协议模块相同的精神保持可审计。容器应当继续可供确实需要完整操作环境的工作负载使用，用于其连接与运营者能够承载它们的节点，但不应再是默认选项。这一取舍是真实的，应当明言：WebAssembly 相较原生执行会损失一些吞吐量，并且无法不经修改地承载任意现有软件。对于不规则的、轻量的、传感器与协调类的工作——即本架构首先服务的农业模式——这一取舍是有利的。
+
+**作业在本地排队暂存。** 节点把其队列和待提交的报告保存在本地嵌入式存储中，并在连接允许时将其清空。其后果是，糟糕的上行链路只会延迟工作而不会使其丢失，间歇性连接也不再构成取消资格的理由。这一点的意义超出带宽：农业试点已经以离线录入和事后同步来应对农村的连接缺口，而同一属性使处于这种环境中的节点成为参与者，而非负担。
+
+这三者都不是新发明，也都没有被登记为不变量。它们是设计姿态，记录于此，以便能够据以评估一次部署，并使其推理比提出它的人存续得更久。理事会或许希望考虑，"模块优先于镜像"的默认是否应当成为一项已登记的不变量；本文目前尚不如此建议，因为参考实现今天并不满足它，而一个跑在代码前面的登记册，会让人对登记的含义得出错误的认识。
+
+## 4. 在主机方控制的硬件上执行
+
+**约束。** 托管节点的产消者实际占有该机器。他们可以读取其内存、检查其磁盘、观察其所计算的内容。惯常的答案是硬件机密执行，而在这一层它不可得，原因在于厂商的产品策略而非成本。Intel 自其 Core 系列第十一代起在客户端处理器上弃用了 Software Guard Extensions，而在服务器与云端产品上予以保留（Intel, 2021）。AMD 的 Secure Encrypted Virtualization，包括嵌套分页那一代，是 EPYC 服务器的功能，在 Ryzen 或 Threadripper 上并不存在（AMD, 2021）。要求其中任何一种，都会把几乎所有消费级硬件排除在外，并恰恰重新引入基质层所要取代的那种数据中心把关。要求使用安全飞地并不能保护共有物基质；它会废除它。
+
+**技术能够回答的部分，以及能回答到什么程度。** 并不能提供针对一个决意为之的主机方的机密性。本节是本文方法发生转变之处，坦白说明这一点，比给出一个其自信程度超出其应得的变通办法更为有用。
+
+本架构可用的答案不是信任主机方，而是利用本堆栈本就理应为自身建设的机制，使不诚实变得可见且代价高昂。共三部分：
+
+**带评级分歧的冗余执行。** 一项有分量的作业会被派发给两个或更多相互独立的主机，并比较其结果。一致即为证据；分歧则是一个进入约定层的事件，而在约定层，评级量表的最低等级本就意味着某一方受到了伤害、剥削，或遭遇了恶意的服务。执行的抓手已经存在：见证是有偿的基质工作，而基质理应提供一种工作类型，在其中见证者被随机指派，使交换的任何一方都无法选择自己的见证者。冗余执行就是把同一市场模式应用于计算而非记录保存，而随机指派使一项作业的执行者之间的串通成为偶然之事而非可选之事。其代价是成倍的计算量，为值得如此的那类工作而有意支付；它换来的是检测而非预防——与记录层对篡改所采取的姿态相同。
+
+**数据最小化作为首要控制手段。** 主机方无法抓取从未到达的东西。第 7 条已经把身份与叙述排除在共享记录之外；在基质层与之对应的纪律是：一项作业只携带足以使其完成的最少数据；在工作允许之处，敏感输入被分割到不同主机上；而一个需要关于可识别个人的大量连贯敏感数据的工作负载，应当交给其运营者须为之负责的硬件。最后这一条是对基质适用范围的真实限制，应当如实陈述为限制，而不是设法在工程上绕过它。
+
+**认证作为一项可选的、有定价的、受评级的能力。** 当买方确实需要基于硬件的机密性时，答案是一个市场，而非一项强制要求。拥有此类硬件的主机方将这一能力作为其挂牌信息的一部分加以宣告，需要它的买方为之付费，而该声明与主机方作出的任何其他陈述一样，受到相同的约定评级。这使底线对消费级硬件保持开放，同时让上限在主机方有所投入之处得以提升，并把决定权交给承担风险的一方。
+
+**状态。** 这是 2026 年 9 月审查中尚未解决的部分。上述立场是经过论证的，而非已获采纳的：没有登记任何不变量，而一个关于冗余执行的候选标识符已在待决问题记录中注明，作为依 §9.16 交由理事会作出的决定。登记它将使基质有义务构建一种它尚未构建的工作类型。如实的状态是：本架构对主机运营者的观察有一个连贯的答案，但尚未对其作出承诺。
+
+## 5. 技术无法回答的部分
+
+出向轮询彻底消除了入向服务器问题。它并未消除可接受使用问题，而本文若暗示相反，便会误导读者。
+
+请再读一遍那项具有代表性的政策。它禁止为住所网络之外的任何人提供服务的设备，"但您个人的、非商业性的住宅使用除外"。入向服务器禁令是关于端口的陈述，以不使用任何端口即可回答。非商业性这一分支是关于报酬的陈述，而报酬正是要点所在：托管基质的产消者是有偿的，在当前实现中以法定货币支付，将来则以社区信用支付。任何传输选择、端口号或加密都改变不了这一事实，一个声称已经绕过它的设计，是把机制与许可混为一谈了。问题在于，在住宅线路上的有偿参与是否触及这一分支，而答案是对某一司法辖区内合同条款的解读，而不是软件的属性。
+
+本院应请法律顾问对此进行审查，而恰好有一个现成的时机：热能与算力结合试点已有两个待决问题提交法律顾问，涉及一个在家中赚取收入的节点是否会因营业用途除外条款而改变该家庭在其保险人面前的地位。运营商条款问题是同一个问题，只是针对另一份合同提出，它应当放入同一份材料包中，而不是等待单独处理。其实际形态现在就值得列出——是否需要商业级连接；以微量或成本分担的方式加以界定能否成立；答案是否因运营商而差异大到节点运营者指南必须分地区制定；以及一次部署在潜在主机方注册之前应告知他们什么。
+
+最后一项既是法律问题，也同样是约定层面的问题。产消者有权在参与之前知道，参与对其自身的服务协议可能意味着什么；而本架构自身对运营者与产消者之间受评级、经披露的关系所作的承诺，使得在这一点上保持沉默成为错误的默认做法。
+
+## 6. 落地情况
+
+| 层级 | 变更内容 | 执行 |
+|---|---|---|
+| 正式文件 | 基质协议层级明文规定出向、无入向要求的姿态，并将其与第 11 条挂钩 | 测试套件检查文本；在 26 项不变量下通过 |
+| 符合性登记册 | 新增 `SUB-no-inbound-requirement`，属于实现约束型 | 在节点测试引用该标识符之前为未约束（§9.15） |
+| 待决问题记录 | 第 9 条记载该约束、各项解决方案、尚未解决的部分以及法律问题 | §9.3 |
+| 本文 | 带宽与机密执行方面的姿态，经过论证且未约束 | 无；本文只作分析，不具管辖效力 |
+
+有两项程序性义务附随于正式文件的这一变更，并不因本文而得到履行。对正式文件及其登记册的修订依章程 §9.2 与 §9.16 进行；在引导期间，由创始理事会行使这一权力，每一项行为均作为依 §16.1 的引导行为载入治理登记册，并与其他任何决定一样对全体成员开放。测试套件已针对修订后的文本通过——这是 §9.2 在通过之前所要求的——并且 P2-002 下的七种语言译本已随英文原件一并更新。
+
+## 参考文献
+
+Acemoglu, D., & Robinson, J. A. (2019). *The Narrow Corridor: States, Societies, and the Fate of Liberty*. Penguin Press.
+
+AMD. (2021, 三月 15). *AMD EPYC 7003 series processors set new standard*. https://www.amd.com/en/newsroom/press-releases/2021-3-15-amd-epyc-7003-series-cpus-set-new-standard-as-hig.html
+
+Comcast. (2021, 二月 1). *Acceptable use policy for Xfinity Internet (residential)*. https://www.xfinity.com/corporate/customers/policies/highspeedinternetaup
+
+Google. (2026). *IPv6 adoption statistics*. https://www.google.com/intl/en/ipv6/statistics.html
+
+Intel. (2021). *Intel SGX deprecation on client processors* [Intel 社区讨论]. https://community.intel.com/t5/Intel-Software-Guard-Extensions/Intel-SGX-deprecated-in-11th-Gen-processors/m-p/1351848
+
+Internet Society. (2026, 四月). *18 years later, IPv6 reaches majority*. https://pulse.internetsociety.org/en/blog/2026/04/18-years-later-ipv6-reaches-majority/
+
+Network Theory Applied Research Institute. (2025a, 十月). *Addressing democratic information velocity* (P1-002). https://www.ntari.org/post/ntari-whitepaper-addressing-democratic-information-velocity
+
+Network Theory Applied Research Institute. (2025b, 六月). *The material culture of democratic deliberation*. https://www.ntari.org/post/the-material-culture-of-democratic-deliberation
+
+*Ohio Telecom Association v. FCC*, Nos. 24-7000 et al. (6th Cir. Jan. 2, 2025). 美国国会研究处（Congressional Research Service）分析：https://www.congress.gov/crs-product/LSB11264
+
+---
+
+*Network Theory Applied Research Institute, Inc. — 501(c)(3) — EIN 92-3047136 — info@ntari.org*
+
+*规范文本：CC BY-SA 4.0*
diff --git a/README.ar.md b/README.ar.md
new file mode 100644
index 0000000..0a66686
--- /dev/null
+++ b/README.ar.md
@@ -0,0 +1,108 @@
+> ترجمة مجتمعية (مسوّدة) — سياسة NTARI رقم P2-002، البثّ العالمي المتعدد اللغات. المصدر: README.md (الأصل الإنجليزي، لقطة بتاريخ 2026-10-05). مسوّدة مجتمعية بمساعدة آلية، في انتظار مراجعة مشرف الصيانة الإقليمي وفق P2-002 §3.1. تبقى المواصفات التقنية الأساسية بالإنجليزية وفق §2.2.
+>
+> تصحيحات الترجمة مساهمات نرحّب بها ونقدّرها كسائر المساهمات، فإذا لاحظت خطأً
+> في هذه الترجمة فيمكنك إصلاحه بنفسك عبر إنشاء fork للمستودع وفتح pull
+> request: https://github.com/NTARI-RAND/Janus
+
+# العمارة ذات الوجهين (Janus Facing Architecture)
+
+الوثيقة الرسمية للعمارة ذات الوجهين (JFA)، ويتولّى رعايتها
+Network Theory Applied Research Institute, Inc. (NTARI) بموجب
+[لوائحه الداخلية](https://github.com/NTARI-RAND/bylaws) §1.4(a).
+
+تتيح JFA للمجتمعات معالجة الواقع الاقتصادي للإنتاج-الاستهلاك المشترك، وتوفّر
+مساراً من النقد الإلزامي خارجي المنشأ إلى الائتمان المتبادل داخلي المنشأ. وهي
+تنتظم في خمس طبقات وظيفية — الركيزة (Substrate)، والسجل (Record)، والعهد
+(Covenant)، والحَكامة (Governance)، والاقتصاد والمعلومات (Economy & Information)
+— وكلٌّ منها منجَزة في ثلاث مراتب: الواجهة الأمامية، والمنسّق، والبروتوكول.
+
+## الوثيقة
+
+| | |
+|---|---|
+| **الوثيقة الرسمية** | [janus-facing-architecture.md](janus-facing-architecture.md) |
+| **المسائل التي لم تُحسم بعد** | [OPEN-QUESTIONS.md](OPEN-QUESTIONS.md) |
+| **المفاهيم المنقولة من الوثائق السابقة** | [jfa-concept-triage-2026-08-24.md](jfa-concept-triage-2026-08-24.md) |
+| **مجموعة اختبارات المطابقة القابلة للتنفيذ** | [jfa-conformance-suite.py](jfa-conformance-suite.py) |
+| **الركيزة في ظل قيود مزوّدي الاتصال (P1-004، ورقة مصاحبة)** | [P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md](P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md) |
+| **الوثائق السابقة** | [Historical Docs/](Historical%20Docs/) |
+
+الوثيقة الإنجليزية هي المرجع المعتمد. وتُقدَّم الترجمات لتوسيع نطاق الوصول، لا
+لأغراض التفسير.
+
+| اللغة | الملف |
+|---|---|
+| العربية (Arabic) | [janus-facing-architecture.ar.md](janus-facing-architecture.ar.md) |
+| Español (Spanish) | [janus-facing-architecture.es.md](janus-facing-architecture.es.md) |
+| Français (French) | [janus-facing-architecture.fr.md](janus-facing-architecture.fr.md) |
+| हिन्दी (Hindi) | [janus-facing-architecture.hi.md](janus-facing-architecture.hi.md) |
+| Português (Portuguese) | [janus-facing-architecture.pt.md](janus-facing-architecture.pt.md) |
+| toki pona | [janus-facing-architecture.tok.md](janus-facing-architecture.tok.md) |
+| 中文 (Chinese) | [janus-facing-architecture.zh.md](janus-facing-architecture.zh.md) |
+
+## الخطوط التي لا يجوز تجاوزها
+
+يتضمّن قسم الوثيقة الرسمية المعنون *الخطوط التي لا يجوز تجاوزها* الأحكامَ الاثني
+عشر التي لا يجوز لأي تنفيذ مطابق أن ينتهكها. اقرأه قبل البدء في البناء.
+
+## التنفيذات
+
+تقيم التنفيذات المرجعية والنُّسخ العاملة في مستودعاتها الخاصة:
+
+- [Tell](https://github.com/NTARI-RAND/Tell) — طبقة السجل: سجل لكل مُشغِّل،
+  مُشهَد عليه، لا يقبل إلا الإضافة
+- [Agrinet](https://github.com/NTARI-RAND/Agrinet) — بروتوكول شبكة زراعية
+  متّحدة
+- [SoHoLINK](https://github.com/NTARI-RAND/SoHoLINK) ·
+  [Cloudy](https://github.com/NTARI-RAND/Cloudy) ·
+  [sohocloud-protocol](https://github.com/NTARI-RAND/sohocloud-protocol) —
+  طبقة الركيزة
+- [lighthouse](https://github.com/NTARI-RAND/lighthouse) ·
+  [shelter](https://github.com/NTARI-RAND/shelter) ·
+  [childcare-trust-network](https://github.com/NTARI-RAND/childcare-trust-network) ·
+  [shanina](https://github.com/NTARI-RAND/shanina) ·
+  [COER](https://github.com/NTARI-RAND/COER) ·
+  [world-chase-tag](https://github.com/NTARI-RAND/world-chase-tag) — بذور ونُسخ
+  عاملة لطبقة الاقتصاد والمعلومات
+
+تلتزم البذور بالمعيار؛ فالشكل يلين، والحدود الدنيا مُلزِمة.
+
+## التحقق من الوثيقة
+
+مجموعة الاختبارات هي الدرجة الحاملة للثقل: فهي تربط النص بسجلٍّ من الثوابت
+(invariants) ذات معرّفات مستقرة، بحيث لا يمكن أن تتباعد الوثيقة والسجل دون أن
+يفشل الفحص. تعتمد على المكتبة القياسية وحدها، بلا أي اعتماديات.
+
+```
+python jfa-conformance-suite.py                 # check the document
+python jfa-conformance-suite.py --list          # print the invariant registry
+python jfa-conformance-suite.py --doc PATH      # check another copy
+python jfa-conformance-suite.py --project PATH  # check a repo's open-questions deliverable
+```
+
+رمز الخروج 0 عندما ينجح كل فحص مُنفَّذ، و1 خلاف ذلك. شغّلها بعد أي تعديل على
+الوثيقة الرسمية.
+
+من بين الثوابت المسجّلة البالغ عددها 26، يُربَط 3 منها هنا على مستوى الوثيقة،
+و23 منها **مُفوَّضة** — فهي تُلزِم برمجيات قيد التشغيل أو أداةً من أدوات
+الحَكامة، ولا يمكن إنفاذها إلا عبر اختبارات تقيم بجوار تلك الشيفرة أو تلك
+الأداة. وهي محمولة في السجل بمعرّفات مستقرة، ويُبلَّغ عنها بوصفها مُفوَّضة وغير
+مربوطة إلى أن يُصدر مستودعٌ ما اختبارات تستشهد بتلك المعرّفات. والمستودع
+المطابق يستشهد بالمعرّفات؛ وإلى أن يفعل، تبقى مطابقته إقراراً ذاتياً. ولو أُبلغ
+من هنا عن ثابت مُفوَّض بأنه "مفحوص" لكان ذلك إقراراً ذاتياً يتنكّر في هيئة مُشغِّل
+اختبارات، ولذلك يُوسَم البديل المؤقت بما هو عليه بدلاً من ذلك.
+
+## ما لم يُنشر هنا بعد
+
+تصميم آليات النزاع — "تصميم آليات النزاع" كما تعرّفه
+[اللوائح الداخلية](https://github.com/NTARI-RAND/bylaws) §1.5 — ومقالات الهيكل
+والروبوتات محفوظة في مستودع وثائق NTARI، وليست في هذا المستودع بعد.
+
+## الترخيص
+
+ترخيصان، كما ينصّ تذييل الوثيقة نفسها:
+
+| ما يشمله | الترخيص |
+|---|---|
+| المواصفة — الوثيقة الرسمية وترجماتها والوثائق السابقة | [CC BY-SA 4.0](LICENSE-SPEC) |
+| البرمجية — مجموعة اختبارات المطابقة | [AGPL-3.0](LICENSE) |
diff --git a/README.es.md b/README.es.md
new file mode 100644
index 0000000..510daf2
--- /dev/null
+++ b/README.es.md
@@ -0,0 +1,114 @@
+> Traducción comunitaria (borrador) — Política P2-002 de NTARI, Difusión Multilingüe Global. Fuente: README.md (original en inglés, instantánea del 2026-10-05). Borrador comunitario asistido por máquina, pendiente de revisión por el mantenedor regional según P2-002 §3.1. Las especificaciones técnicas centrales permanecen en inglés según §2.2.
+>
+> ¿Encontraste un error en esta traducción? Tu corrección es una contribución
+> bienvenida y valorada: haz un fork del repositorio y abre un pull request en
+> https://github.com/NTARI-RAND/Janus.
+
+# Arquitectura de Doble Faz (Janus Facing Architecture)
+
+El documento oficial de la Arquitectura de Doble Faz (JFA), custodiado por
+Network Theory Applied Research Institute, Inc. (NTARI) conforme a
+[sus estatutos](https://github.com/NTARI-RAND/bylaws) §1.4(a).
+
+JFA permite a las comunidades atender la realidad económica del prosumo y ofrece
+un camino del dinero chartal exógeno al crédito mutuo endógeno. Se organiza en
+cinco capas funcionales — Sustrato, Registro, Pacto, Gobernanza, y Economía e
+Información — cada una implementada en tres niveles: frontend, orquestador
+y protocolo.
+
+## El documento
+
+| | |
+|---|---|
+| **Documento oficial** | [janus-facing-architecture.md](janus-facing-architecture.md) |
+| **Preguntas sin resolver** | [OPEN-QUESTIONS.md](OPEN-QUESTIONS.md) |
+| **Conceptos heredados de instrumentos anteriores** | [jfa-concept-triage-2026-08-24.md](jfa-concept-triage-2026-08-24.md) |
+| **Suite de conformidad ejecutable** | [jfa-conformance-suite.py](jfa-conformance-suite.py) |
+| **El sustrato bajo las restricciones de los proveedores (P1-004, artículo complementario)** | [P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md](P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md) |
+| **Instrumentos anteriores** | [Historical Docs/](Historical%20Docs/) |
+
+El documento en inglés es el que tiene autoridad. Las traducciones se ofrecen
+para ampliar el alcance, no para la interpretación.
+
+| Idioma | Archivo |
+|---|---|
+| العربية (árabe) | [janus-facing-architecture.ar.md](janus-facing-architecture.ar.md) |
+| Español | [janus-facing-architecture.es.md](janus-facing-architecture.es.md) |
+| Français (francés) | [janus-facing-architecture.fr.md](janus-facing-architecture.fr.md) |
+| हिन्दी (hindi) | [janus-facing-architecture.hi.md](janus-facing-architecture.hi.md) |
+| Português (portugués) | [janus-facing-architecture.pt.md](janus-facing-architecture.pt.md) |
+| toki pona | [janus-facing-architecture.tok.md](janus-facing-architecture.tok.md) |
+| 中文 (chino) | [janus-facing-architecture.zh.md](janus-facing-architecture.zh.md) |
+
+## Las líneas que no pueden cruzarse
+
+La sección del documento oficial titulada *Las líneas que no pueden cruzarse*
+contiene las doce disposiciones que ninguna implementación conforme puede
+violar. Léela antes de construir.
+
+## Implementaciones
+
+Las implementaciones de referencia y las instancias se encuentran en sus propios
+repositorios:
+
+- [Tell](https://github.com/NTARI-RAND/Tell) — la capa de Registro: registro por
+  operador, con testigos, de solo adición
+- [Agrinet](https://github.com/NTARI-RAND/Agrinet) — protocolo de red agrícola
+  federada
+- [SoHoLINK](https://github.com/NTARI-RAND/SoHoLINK) ·
+  [Cloudy](https://github.com/NTARI-RAND/Cloudy) ·
+  [sohocloud-protocol](https://github.com/NTARI-RAND/sohocloud-protocol) —
+  capa de Sustrato
+- [lighthouse](https://github.com/NTARI-RAND/lighthouse) ·
+  [shelter](https://github.com/NTARI-RAND/shelter) ·
+  [childcare-trust-network](https://github.com/NTARI-RAND/childcare-trust-network) ·
+  [shanina](https://github.com/NTARI-RAND/shanina) ·
+  [COER](https://github.com/NTARI-RAND/COER) ·
+  [world-chase-tag](https://github.com/NTARI-RAND/world-chase-tag) — semillas e
+  instancias de la capa de Economía e Información
+
+Las semillas se ajustan al estándar; la forma se adapta, los mínimos obligan.
+
+## Verificar el documento
+
+La suite es el peldaño que sostiene la carga: vincula la prosa a un registro de
+invariantes con identificadores estables, de modo que el documento y el registro
+no pueden distanciarse sin que la verificación falle. Solo biblioteca estándar,
+sin dependencias.
+
+```
+python jfa-conformance-suite.py                 # check the document
+python jfa-conformance-suite.py --list          # print the invariant registry
+python jfa-conformance-suite.py --doc PATH      # check another copy
+python jfa-conformance-suite.py --project PATH  # check a repo's open-questions deliverable
+```
+
+Código de salida 0 cuando todas las verificaciones ejecutadas pasan; 1 en caso
+contrario. Ejecútala después de cualquier edición del documento oficial.
+
+De los 26 invariantes registrados, 3 se vinculan aquí, en la capa del documento,
+y 23 están **delegados**: vinculan software en ejecución o un instrumento de
+gobernanza, y solo pueden hacerse cumplir mediante pruebas que residan junto a
+ese código o ese instrumento. Se mantienen en el registro con identificadores
+estables y se informan como delegados y no vinculados hasta que un repositorio
+publique pruebas que citen esos identificadores. Un repositorio conforme cita
+los identificadores; mientras no lo haga, su conformidad es autodeclarada.
+Informar desde aquí un invariante delegado como "verificado" sería
+autodeclaración disfrazada de ejecutor de pruebas, por lo que el sustituto se
+etiqueta como tal.
+
+## Aún no publicado aquí
+
+El diseño de la mecánica de disputas — "el diseño de la mecánica de disputas"
+tal como lo definen [los estatutos](https://github.com/NTARI-RAND/bylaws) §1.5 —
+y los artículos de estructura y de robótica se conservan en el almacén de
+documentos de NTARI y todavía no están en este repositorio.
+
+## Licencia
+
+Dos licencias, como indica el propio pie del documento:
+
+| Qué | Licencia |
+|---|---|
+| La especificación — el documento oficial, sus traducciones y los instrumentos anteriores | [CC BY-SA 4.0](LICENSE-SPEC) |
+| El software — la suite de conformidad | [AGPL-3.0](LICENSE) |
diff --git a/README.fr.md b/README.fr.md
new file mode 100644
index 0000000..d8526f4
--- /dev/null
+++ b/README.fr.md
@@ -0,0 +1,121 @@
+> Traduction communautaire (brouillon) — politique NTARI P2-002, Diffusion
+> multilingue mondiale. Source : README.md (original anglais, instantané du
+> 2026-10-05). Brouillon communautaire assisté par machine, en attente de
+> relecture par le mainteneur régional conformément au P2-002 §3.1. Les
+> spécifications techniques de base restent en anglais conformément au §2.2.
+>
+> Vous avez remarqué une erreur de traduction ? N'hésitez pas à la corriger
+> vous-même : forkez le dépôt https://github.com/NTARI-RAND/Janus et ouvrez
+> une pull request. Les corrections de traduction sont des contributions
+> précieuses, tout autant que le code.
+
+# L'architecture bifrons (Janus Facing Architecture)
+
+Le document officiel de l'architecture bifrons (JFA), dont Network Theory
+Applied Research Institute, Inc. (NTARI) assure l'intendance en vertu du §1.4(a)
+de [ses statuts](https://github.com/NTARI-RAND/bylaws).
+
+JFA permet aux communautés de traiter la réalité économique de la prosommation et
+offre une voie pour passer d'une monnaie chartale exogène à un crédit mutuel
+endogène. Elle s'organise en cinq couches fonctionnelles — Substrat, Registre,
+Pacte, Gouvernance, et Économie et Information — chacune mise en œuvre sur trois
+niveaux : frontend, orchestrateur et protocole.
+
+## Le document
+
+| | |
+|---|---|
+| **Document officiel** | [janus-facing-architecture.md](janus-facing-architecture.md) |
+| **Questions non résolues** | [OPEN-QUESTIONS.md](OPEN-QUESTIONS.md) |
+| **Concepts repris des instruments antérieurs** | [jfa-concept-triage-2026-08-24.md](jfa-concept-triage-2026-08-24.md) |
+| **Suite de conformité exécutable** | [jfa-conformance-suite.py](jfa-conformance-suite.py) |
+| **Le substrat sous les contraintes des fournisseurs d'accès (P1-004, article d'accompagnement)** | [P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md](P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md) |
+| **Instruments antérieurs** | [Historical Docs/](Historical%20Docs/) |
+
+Le document anglais fait foi. Les traductions sont fournies pour élargir la
+diffusion, non pour l'interprétation.
+
+| Langue | Fichier |
+|---|---|
+| العربية (arabe) | [janus-facing-architecture.ar.md](janus-facing-architecture.ar.md) |
+| Español (espagnol) | [janus-facing-architecture.es.md](janus-facing-architecture.es.md) |
+| Français | [janus-facing-architecture.fr.md](janus-facing-architecture.fr.md) |
+| हिन्दी (hindi) | [janus-facing-architecture.hi.md](janus-facing-architecture.hi.md) |
+| Português (portugais) | [janus-facing-architecture.pt.md](janus-facing-architecture.pt.md) |
+| toki pona | [janus-facing-architecture.tok.md](janus-facing-architecture.tok.md) |
+| 中文 (chinois) | [janus-facing-architecture.zh.md](janus-facing-architecture.zh.md) |
+
+## Les lignes qui ne peuvent être franchies
+
+La section du document officiel intitulée *Les lignes qui ne peuvent être
+franchies* contient les douze dispositions qu'aucune implémentation conforme ne
+peut enfreindre. Lisez-la avant de construire.
+
+## Implémentations
+
+Les implémentations de référence et les instances résident dans leurs propres
+dépôts :
+
+- [Tell](https://github.com/NTARI-RAND/Tell) — la couche Registre : registre par
+  opérateur, attesté par des témoins, en ajout seul
+- [Agrinet](https://github.com/NTARI-RAND/Agrinet) — protocole de réseau
+  agricole fédéré
+- [SoHoLINK](https://github.com/NTARI-RAND/SoHoLINK) ·
+  [Cloudy](https://github.com/NTARI-RAND/Cloudy) ·
+  [sohocloud-protocol](https://github.com/NTARI-RAND/sohocloud-protocol) —
+  couche Substrat
+- [lighthouse](https://github.com/NTARI-RAND/lighthouse) ·
+  [shelter](https://github.com/NTARI-RAND/shelter) ·
+  [childcare-trust-network](https://github.com/NTARI-RAND/childcare-trust-network) ·
+  [shanina](https://github.com/NTARI-RAND/shanina) ·
+  [COER](https://github.com/NTARI-RAND/COER) ·
+  [world-chase-tag](https://github.com/NTARI-RAND/world-chase-tag) — amorces et
+  instances de la couche Économie et Information
+
+Les amorces se conforment à la norme ; la forme s'adapte, les planchers
+s'imposent.
+
+## Vérifier le document
+
+La suite est l'échelon porteur : elle rattache le texte à un registre
+d'invariants dotés d'identifiants stables, de sorte que le document et le
+registre ne peuvent diverger sans que la vérification échoue. Bibliothèque
+standard uniquement, aucune dépendance.
+
+```
+python jfa-conformance-suite.py                 # check the document
+python jfa-conformance-suite.py --list          # print the invariant registry
+python jfa-conformance-suite.py --doc PATH      # check another copy
+python jfa-conformance-suite.py --project PATH  # check a repo's open-questions deliverable
+```
+
+Code de sortie 0 lorsque chaque vérification exécutée réussit, 1 sinon.
+Exécutez-la après toute modification du document officiel.
+
+Sur les 26 invariants enregistrés, 3 sont rattachés ici, à la couche du
+document, et 23 sont **délégués** — ils engagent un logiciel en fonctionnement
+ou un instrument de gouvernance, et ne peuvent être appliqués que par des tests
+placés à côté de ce code ou de cet instrument. Ils figurent dans le registre avec
+des identifiants stables et sont rapportés comme délégués et non rattachés
+jusqu'à ce qu'un dépôt livre des tests citant ces identifiants. Un dépôt conforme
+cite les identifiants ; tant qu'il ne le fait pas, sa conformité est
+auto-attestée. Rapporter ici un invariant délégué comme « vérifié » serait de
+l'auto-attestation déguisée en lanceur de tests ; c'est pourquoi le substitut est
+plutôt étiqueté comme tel.
+
+## Pas encore publié ici
+
+La conception des mécanismes de litige — « la conception des mécanismes de
+litige » telle que la définit le §1.5 des
+[statuts](https://github.com/NTARI-RAND/bylaws) — ainsi que les articles sur la
+structure et la robotique sont conservés dans le dépôt documentaire de NTARI et
+ne figurent pas encore dans ce dépôt.
+
+## Licence
+
+Deux licences, comme l'indique le pied de page du document lui-même :
+
+| Quoi | Licence |
+|---|---|
+| La spécification — le document officiel, ses traductions et les instruments antérieurs | [CC BY-SA 4.0](LICENSE-SPEC) |
+| Le logiciel — la suite de conformité | [AGPL-3.0](LICENSE) |
diff --git a/README.hi.md b/README.hi.md
new file mode 100644
index 0000000..f66966f
--- /dev/null
+++ b/README.hi.md
@@ -0,0 +1,113 @@
+> सामुदायिक अनुवाद (प्रारूप) — NTARI नीति P2-002, Global Multilingual Broadcast। स्रोत: README.md (अंग्रेज़ी मूल, स्नैपशॉट 2026-10-05)। P2-002 §3.1 के अनुसार क्षेत्रीय मेंटेनर की समीक्षा हेतु लंबित, मशीन-सहायता से तैयार सामुदायिक प्रारूप। मूल तकनीकी विनिर्देश §2.2 के अनुसार अंग्रेज़ी में ही रहते हैं।
+>
+> अनुवाद में कोई त्रुटि दिखे तो कृपया उसे स्वयं सुधारने में मदद करें:
+> रिपॉज़िटरी को फ़ॉर्क (fork) करें और अपना सुधार पुल रिक्वेस्ट (pull request)
+> के रूप में भेजें — https://github.com/NTARI-RAND/Janus। अनुवाद-सुधार हमारे
+> लिए किसी भी अन्य योगदान जितने ही मूल्यवान हैं, और उनका सदा स्वागत है।
+
+# द्विमुखी संरचना (Janus Facing Architecture)
+
+द्विमुखी संरचना (JFA) का आधिकारिक दस्तावेज़, जिसका न्यास
+Network Theory Applied Research Institute, Inc. (NTARI) के पास
+[उसकी उपविधियों](https://github.com/NTARI-RAND/bylaws) की §1.4(a) के अंतर्गत है।
+
+JFA समुदायों को प्रोज़्यूमरशिप की आर्थिक वास्तविकता से निपटने में समर्थ बनाती है
+और बहिर्जात, चार्टल मुद्रा से अंतर्जात पारस्परिक ऋण की ओर एक मार्ग प्रस्तुत करती है।
+यह पाँच कार्यात्मक स्तरों में संगठित है — आधार (Substrate), अभिलेख (Record),
+प्रतिज्ञा (Covenant), अभिशासन (Governance), तथा अर्थव्यवस्था एवं सूचना — और
+प्रत्येक स्तर तीन श्रेणियों में कार्यान्वित होता है: फ़्रंटएंड, ऑर्केस्ट्रेटर
+और प्रोटोकॉल।
+
+## दस्तावेज़
+
+| | |
+|---|---|
+| **आधिकारिक दस्तावेज़** | [janus-facing-architecture.md](janus-facing-architecture.md) |
+| **अनसुलझे प्रश्न** | [OPEN-QUESTIONS.md](OPEN-QUESTIONS.md) |
+| **पूर्ववर्ती पाठों से आगे लाई गई संकल्पनाएँ** | [jfa-concept-triage-2026-08-24.md](jfa-concept-triage-2026-08-24.md) |
+| **निष्पादन-योग्य अनुरूपता समुच्चय** | [jfa-conformance-suite.py](jfa-conformance-suite.py) |
+| **वाहक बाधाओं के अधीन आधार (P1-004, सहचर पत्र)** | [P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md](P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md) |
+| **पूर्ववर्ती पाठ** | [Historical Docs/](Historical%20Docs/) |
+
+अंग्रेज़ी दस्तावेज़ ही प्रामाणिक है। अनुवाद पहुँच बढ़ाने के लिए उपलब्ध कराए गए हैं,
+व्याख्या के लिए नहीं।
+
+| भाषा | फ़ाइल |
+|---|---|
+| العربية (अरबी) | [janus-facing-architecture.ar.md](janus-facing-architecture.ar.md) |
+| Español (स्पेनी) | [janus-facing-architecture.es.md](janus-facing-architecture.es.md) |
+| Français (फ़्रांसीसी) | [janus-facing-architecture.fr.md](janus-facing-architecture.fr.md) |
+| हिन्दी (हिन्दी) | [janus-facing-architecture.hi.md](janus-facing-architecture.hi.md) |
+| Português (पुर्तगाली) | [janus-facing-architecture.pt.md](janus-facing-architecture.pt.md) |
+| toki pona | [janus-facing-architecture.tok.md](janus-facing-architecture.tok.md) |
+| 中文 (चीनी) | [janus-facing-architecture.zh.md](janus-facing-architecture.zh.md) |
+
+## वे रेखाएँ जिन्हें पार नहीं किया जा सकता
+
+आधिकारिक दस्तावेज़ का *वे रेखाएँ जिन्हें पार नहीं किया जा सकता* शीर्षक वाला खंड
+उन बारह प्रावधानों को धारण करता है जिनका कोई भी अनुरूप कार्यान्वयन उल्लंघन नहीं
+कर सकता। निर्माण से पहले इसे पढ़ें।
+
+## कार्यान्वयन
+
+संदर्भ कार्यान्वयन और उदाहरण अपने-अपने रिपॉज़िटरी में रहते हैं:
+
+- [Tell](https://github.com/NTARI-RAND/Tell) — अभिलेख स्तर: प्रति-संचालक,
+  साक्षी-प्रमाणित, केवल-संवर्धी अभिलेख
+- [Agrinet](https://github.com/NTARI-RAND/Agrinet) — संघीय कृषि
+  नेटवर्क प्रोटोकॉल
+- [SoHoLINK](https://github.com/NTARI-RAND/SoHoLINK) ·
+  [Cloudy](https://github.com/NTARI-RAND/Cloudy) ·
+  [sohocloud-protocol](https://github.com/NTARI-RAND/sohocloud-protocol) —
+  आधार स्तर
+- [lighthouse](https://github.com/NTARI-RAND/lighthouse) ·
+  [shelter](https://github.com/NTARI-RAND/shelter) ·
+  [childcare-trust-network](https://github.com/NTARI-RAND/childcare-trust-network) ·
+  [shanina](https://github.com/NTARI-RAND/shanina) ·
+  [COER](https://github.com/NTARI-RAND/COER) ·
+  [world-chase-tag](https://github.com/NTARI-RAND/world-chase-tag) — अर्थव्यवस्था एवं
+  सूचना स्तर के बीज और उदाहरण
+
+बीज मानक के अनुरूप होते हैं; आकार लचीला है, न्यूनतम सीमाएँ बाध्यकारी हैं।
+
+## दस्तावेज़ का सत्यापन
+
+समुच्चय भार वहन करने वाला पायदान है: यह गद्य को स्थिर आईडी वाले अपरिवर्तनीयों की
+एक पंजी से आबद्ध करता है, ताकि जाँच के विफल हुए बिना दस्तावेज़ और पंजी एक-दूसरे से
+अलग न हो सकें। केवल मानक लाइब्रेरी, कोई निर्भरता नहीं।
+
+```
+python jfa-conformance-suite.py                 # check the document
+python jfa-conformance-suite.py --list          # print the invariant registry
+python jfa-conformance-suite.py --doc PATH      # check another copy
+python jfa-conformance-suite.py --project PATH  # check a repo's open-questions deliverable
+```
+
+जब प्रत्येक निष्पादित जाँच उत्तीर्ण हो तो निकास कोड 0, अन्यथा 1। आधिकारिक दस्तावेज़
+में किसी भी संपादन के बाद इसे चलाएँ।
+
+26 पंजीकृत अपरिवर्तनीयों में से 3 यहाँ दस्तावेज़ स्तर पर आबद्ध हैं और 23
+**प्रत्यायोजित** हैं — वे चल रहे सॉफ़्टवेयर या किसी अभिशासन-लिखत को आबद्ध करते हैं,
+और उन्हें केवल उस कोड या उस लिखत के साथ रहने वाले टेस्ट द्वारा ही प्रवर्तित किया जा
+सकता है। वे पंजी में स्थिर आईडी के साथ रखे जाते हैं और तब तक प्रत्यायोजित तथा अनाबद्ध
+के रूप में रिपोर्ट किए जाते हैं जब तक कोई रिपॉज़िटरी उन आईडी का उल्लेख करने वाले टेस्ट
+जारी न करे। एक अनुरूप रिपॉज़िटरी उन आईडी का उल्लेख करती है; जब तक वह ऐसा नहीं करती,
+उसकी अनुरूपता स्व-प्रमाणित है। किसी प्रत्यायोजित अपरिवर्तनीय को यहाँ से "जाँचा गया"
+के रूप में रिपोर्ट करना टेस्ट रनर का वेश धारण किया हुआ स्व-प्रमाणन होगा, इसलिए
+उस स्थानापन्न पर इसके बजाय लेबल लगाया गया है।
+
+## अभी यहाँ प्रकाशित नहीं
+
+विवाद-तंत्र अभिकल्पना — "विवाद-तंत्र अभिकल्पना" जैसा कि
+[उपविधियाँ](https://github.com/NTARI-RAND/bylaws) §1.5 में इसे परिभाषित करती हैं — तथा
+संरचना और रोबोटिक्स संबंधी लेख NTARI के दस्तावेज़ भंडार में रखे हैं और अभी इस
+रिपॉज़िटरी में नहीं हैं।
+
+## लाइसेंस
+
+दो लाइसेंस, जैसा कि दस्तावेज़ का अपना पादलेख कहता है:
+
+| क्या | लाइसेंस |
+|---|---|
+| विनिर्देश — आधिकारिक दस्तावेज़, उसके अनुवाद, और पूर्ववर्ती पाठ | [CC BY-SA 4.0](LICENSE-SPEC) |
+| सॉफ़्टवेयर — अनुरूपता समुच्चय | [AGPL-3.0](LICENSE) |
diff --git a/README.pt.md b/README.pt.md
new file mode 100644
index 0000000..8b475b4
--- /dev/null
+++ b/README.pt.md
@@ -0,0 +1,113 @@
+> Tradução comunitária (rascunho) — política P2-002 da NTARI, Transmissão Multilíngue Global. Fonte: README.md (original em inglês, snapshot de 2026-10-05). Rascunho comunitário assistido por máquina, pendente de revisão do mantenedor regional conforme P2-002 §3.1. As especificações técnicas centrais permanecem em inglês conforme §2.2.
+>
+> Notou algum erro nesta tradução? Correções de tradução são contribuições
+> valiosas e muito bem-vindas: faça um fork do repositório e abra um pull
+> request em https://github.com/NTARI-RAND/Janus.
+
+# Arquitetura de Dupla Face (Janus Facing Architecture)
+
+O documento oficial da Arquitetura de Dupla Face (JFA), sob a curadoria do
+Network Theory Applied Research Institute, Inc. (NTARI) nos termos do §1.4(a) do
+[seu estatuto](https://github.com/NTARI-RAND/bylaws).
+
+A JFA permite que as comunidades enfrentem a realidade econômica do prossumo e
+oferece um caminho da moeda chartal exógena para o crédito mútuo endógeno. Ela
+se organiza em cinco camadas funcionais — Substrato, Registro, Pacto, Governança,
+e Economia e Informação — cada uma implementada em três níveis: frontend,
+orquestrador e protocolo.
+
+## O documento
+
+| | |
+|---|---|
+| **Documento oficial** | [janus-facing-architecture.md](janus-facing-architecture.md) |
+| **Questões sem solução** | [OPEN-QUESTIONS.md](OPEN-QUESTIONS.md) |
+| **Conceitos herdados de instrumentos anteriores** | [jfa-concept-triage-2026-08-24.md](jfa-concept-triage-2026-08-24.md) |
+| **Suíte de conformidade executável** | [jfa-conformance-suite.py](jfa-conformance-suite.py) |
+| **Substrato sob restrições das operadoras (P1-004, artigo complementar)** | [P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md](P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md) |
+| **Instrumentos anteriores** | [Historical Docs/](Historical%20Docs/) |
+
+O documento em inglês é o que faz fé. As traduções são oferecidas para ampliar o
+alcance, não para fins de interpretação.
+
+| Idioma | Arquivo |
+|---|---|
+| العربية (árabe) | [janus-facing-architecture.ar.md](janus-facing-architecture.ar.md) |
+| Español (espanhol) | [janus-facing-architecture.es.md](janus-facing-architecture.es.md) |
+| Français (francês) | [janus-facing-architecture.fr.md](janus-facing-architecture.fr.md) |
+| हिन्दी (híndi) | [janus-facing-architecture.hi.md](janus-facing-architecture.hi.md) |
+| Português (português) | [janus-facing-architecture.pt.md](janus-facing-architecture.pt.md) |
+| toki pona | [janus-facing-architecture.tok.md](janus-facing-architecture.tok.md) |
+| 中文 (chinês) | [janus-facing-architecture.zh.md](janus-facing-architecture.zh.md) |
+
+## As linhas que não podem ser cruzadas
+
+A seção do documento oficial intitulada *As linhas que não podem ser cruzadas*
+contém as doze disposições que nenhuma implementação conforme pode violar.
+Leia-a antes de construir.
+
+## Implementações
+
+As implementações de referência e as instâncias ficam em seus próprios
+repositórios:
+
+- [Tell](https://github.com/NTARI-RAND/Tell) — a camada de Registro: registro
+  por operador, testemunhado e somente de adição
+- [Agrinet](https://github.com/NTARI-RAND/Agrinet) — protocolo de rede agrícola
+  federada
+- [SoHoLINK](https://github.com/NTARI-RAND/SoHoLINK) ·
+  [Cloudy](https://github.com/NTARI-RAND/Cloudy) ·
+  [sohocloud-protocol](https://github.com/NTARI-RAND/sohocloud-protocol) —
+  camada de Substrato
+- [lighthouse](https://github.com/NTARI-RAND/lighthouse) ·
+  [shelter](https://github.com/NTARI-RAND/shelter) ·
+  [childcare-trust-network](https://github.com/NTARI-RAND/childcare-trust-network) ·
+  [shanina](https://github.com/NTARI-RAND/shanina) ·
+  [COER](https://github.com/NTARI-RAND/COER) ·
+  [world-chase-tag](https://github.com/NTARI-RAND/world-chase-tag) — sementes e
+  instâncias da camada de Economia e Informação
+
+As sementes são conformes ao padrão; a forma se adapta, os pisos obrigam.
+
+## Verificação do documento
+
+A suíte é o degrau que sustenta o peso: ela vincula o texto a um registro de
+invariantes com IDs estáveis, de modo que o documento e o registro não podem se
+distanciar sem que a verificação falhe. Apenas a biblioteca padrão, sem
+dependências.
+
+```
+python jfa-conformance-suite.py                 # check the document
+python jfa-conformance-suite.py --list          # print the invariant registry
+python jfa-conformance-suite.py --doc PATH      # check another copy
+python jfa-conformance-suite.py --project PATH  # check a repo's open-questions deliverable
+```
+
+Código de saída 0 quando todas as verificações executadas passam, 1 caso
+contrário. Execute-a após qualquer edição do documento oficial.
+
+Dos 26 invariantes registrados, 3 estão vinculados aqui, na camada do documento,
+e 23 são **delegados** — eles vinculam software em execução ou um instrumento de
+governança, e só podem ser aplicados por testes que fiquem junto a esse código
+ou a esse instrumento. Eles constam do registro com IDs estáveis e são
+reportados como delegados e não vinculados até que um repositório publique
+testes que citem esses IDs. Um repositório conforme cita os IDs; enquanto não o
+fizer, sua conformidade é autodeclarada. Reportar daqui um invariante delegado
+como "verificado" seria autodeclaração disfarçada de executor de testes; por
+isso, o substituto é rotulado como tal.
+
+## Ainda não publicado aqui
+
+O projeto da mecânica de disputas — "o projeto da mecânica de disputas", tal
+como [o estatuto](https://github.com/NTARI-RAND/bylaws) o define no §1.5 — e os
+artigos sobre estrutura e robótica estão guardados no acervo de documentos
+da NTARI e ainda não estão neste repositório.
+
+## Licença
+
+Duas licenças, conforme declara o próprio rodapé do documento:
+
+| O quê | Licença |
+|---|---|
+| A especificação — o documento oficial, suas traduções e os instrumentos anteriores | [CC BY-SA 4.0](LICENSE-SPEC) |
+| O software — a suíte de conformidade | [AGPL-3.0](LICENSE) |
diff --git a/README.tok.md b/README.tok.md
new file mode 100644
index 0000000..ced9212
--- /dev/null
+++ b/README.tok.md
@@ -0,0 +1,128 @@
+# nasin JFA (Janus Facing Architecture)
+
+> **toki pona:** lipu ni li lipu pi kulupu, tan nasin NTARI "P2-002". lipu
+> ale li lipu "README.md" pi toki Inli (tenpo pi sitelen: 2026-10-05). ilo sona
+> li pali e lipu ni, la kulupu o lukin o pona e ona, tan nasin "P2-002" kipisi
+> nanpa 3.1.
+>
+> **English:** This is a community rendering under NTARI policy
+> P2-002. The complete document is the English original README.md (snapshot
+> 2026-10-05). Machine-assisted draft pending community review per P2-002
+> section 3.1.
+>
+> sina lukin e pakala lon toki ni la o pona e ona: o pali e "fork" lon
+> https://github.com/NTARI-RAND/Janus, o pana e "pull request". pana sina li
+> pona tawa mi mute.
+
+lipu ni li lipu suli pi nasin Janus Facing Architecture (JFA). kulupu
+Network Theory Applied Research Institute, Inc. (NTARI) li awen e ona, lon nasin
+pi [lipu lawa ona](https://github.com/NTARI-RAND/bylaws) kipisi §1.4(a).
+
+nasin JFA li pana e ken tawa kulupu: kulupu li ken pali tawa lon pi esun ni: jan
+ale li jan pali jo (prosumership). nasin JFA li pana kin e nasin tawa: tan mani
+pi kulupu lawa tan selo kulupu (exogenous, chartal money) tawa mani pi pana sama
+tan insa kulupu (endogenous mutual credit). nasin JFA li jo e kipisi pali luka
+(5) — kipisi ilo (Substrate), kipisi sona (Record), kipisi pi toki awen
+(Covenant), kipisi lawa (Governance), en kipisi esun en sona (Economy &
+Information). kipisi ale li pali lon nasin tu wan (3): lupa lukin (frontend),
+ilo insa (orchestrator), en nasin insa (protocol).
+
+## lipu
+
+| | |
+|---|---|
+| **lipu suli** | [janus-facing-architecture.md](janus-facing-architecture.md) |
+| **wile sona pi pini ala** | [OPEN-QUESTIONS.md](OPEN-QUESTIONS.md) |
+| **sona tan lipu lawa pi tenpo pini** | [jfa-concept-triage-2026-08-24.md](jfa-concept-triage-2026-08-24.md) |
+| **ilo pi lukin sama (ilo li ken pali e ona)** | [jfa-conformance-suite.py](jfa-conformance-suite.py) |
+| **kipisi ilo lon anpa pi lawa pi kulupu linja (P1-004, lipu poka)** | [P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md](P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md) |
+| **lipu lawa pi tenpo pini** | [Historical Docs/](Historical%20Docs/) |
+
+lipu pi toki Inli li lawa. lipu pi toki ante li lon tawa ni: jan mute li ken
+lukin. ona li lon ala tawa ni: jan li sona e kon lawa tan ona.
+
+| toki | lipu |
+|---|---|
+| العربية (toki Arabu) | [janus-facing-architecture.ar.md](janus-facing-architecture.ar.md) |
+| Español (toki Epanja) | [janus-facing-architecture.es.md](janus-facing-architecture.es.md) |
+| Français (toki Kanse) | [janus-facing-architecture.fr.md](janus-facing-architecture.fr.md) |
+| हिन्दी (toki Insi) | [janus-facing-architecture.hi.md](janus-facing-architecture.hi.md) |
+| Português (toki Potuke) | [janus-facing-architecture.pt.md](janus-facing-architecture.pt.md) |
+| toki pona | [janus-facing-architecture.tok.md](janus-facing-architecture.tok.md) |
+| 中文 (toki Sonko) | [janus-facing-architecture.zh.md](janus-facing-architecture.zh.md) |
+
+## nasin pi ken ala
+
+lipu suli li jo e kipisi pi nimi *The Lines That Cannot Be Crossed* (*nasin 12
+pi ken ala*). kipisi ni li jo e nasin luka luka tu (12): ilo ale pi nasin sama
+li ken ala pakala e ona. o lukin e ona. ni la o open pali e ilo.
+
+## ilo pi nasin ni
+
+ilo pi sitelen sama (reference implementations) en ilo kepeken (instances) li
+lon poki lipu ona:
+
+- [Tell](https://github.com/NTARI-RAND/Tell) — kipisi sona (Record): lipu pi jan
+  pi ilo suli wan wan; jan lukin li lukin e ona; toki sin taso li ken kama lon ona
+- [Agrinet](https://github.com/NTARI-RAND/Agrinet) — nasin insa pi linja ilo;
+  kulupu mute pi pali kasi li wan lon ona (federated)
+- [SoHoLINK](https://github.com/NTARI-RAND/SoHoLINK) ·
+  [Cloudy](https://github.com/NTARI-RAND/Cloudy) ·
+  [sohocloud-protocol](https://github.com/NTARI-RAND/sohocloud-protocol) —
+  kipisi ilo (Substrate)
+- [lighthouse](https://github.com/NTARI-RAND/lighthouse) ·
+  [shelter](https://github.com/NTARI-RAND/shelter) ·
+  [childcare-trust-network](https://github.com/NTARI-RAND/childcare-trust-network) ·
+  [shanina](https://github.com/NTARI-RAND/shanina) ·
+  [COER](https://github.com/NTARI-RAND/COER) ·
+  [world-chase-tag](https://github.com/NTARI-RAND/world-chase-tag) — ilo open
+  (seeds) en ilo kepeken (instances) pi kipisi esun en sona (Economy &
+  Information)
+
+ilo open li awen lon nasin; selo li ken ante, anpa li lawa.
+
+## lukin pi lipu suli
+
+ilo lukin li kipisi ni: ona li jo e wawa pi ijo ale lon sewi ona (load-bearing
+rung). ona li wan e toki pi lipu suli e lipu nimi pi nasin awen (invariants).
+nasin awen ale li jo e nimi nanpa (ID) pi ante ala. lipu suli en lipu nimi li
+kama sama ala la, lukin li pakala lon tenpo ale. ona li kepeken poki ilo lawa
+taso (standard library), li wile ala e ilo ante (dependencies).
+
+```
+python jfa-conformance-suite.py                 # check the document
+python jfa-conformance-suite.py --list          # print the invariant registry
+python jfa-conformance-suite.py --doc PATH      # check another copy
+python jfa-conformance-suite.py --project PATH  # check a repo's open-questions deliverable
+```
+
+lukin ale pi ilo li pona la nanpa pini (exit code) li 0. ante la ona li 1. sina
+ante e lipu suli lon tenpo ale la, o kepeken ilo lukin lon tenpo kama.
+
+lipu nimi li jo e nasin awen 26. nasin awen 3 li lawa lon ni, lon kipisi pi lipu
+suli. nasin awen 23 li **tawa ante** (delegated): ona li lawa e ilo nanpa pi
+tenpo pali, anu lipu lawa pi kulupu lawa. ilo lukin (tests) taso li ken awen e
+ona; ilo lukin ni o lon poka pi ilo ni anu lipu lawa ni. nasin awen ni li lon
+lipu nimi, li jo e nimi nanpa (ID) pi ante ala. poki lipu li pana ala e ilo
+lukin pi toki e nimi nanpa ni la, lukin li toki e ni: nasin awen li tawa ante,
+li lawa ala lon tenpo ni. poki lipu pi nasin sama li toki e nimi nanpa ni. ona
+li toki ala e ona la, nasin sama ona li toki pi ona taso (self-attested). sina
+toki tan lipu ni e ni: nasin awen pi tawa ante li "checked", la ni li toki pi
+ona taso lon len pi ilo lukin. tan ni la, ijo pi tenpo lili (stand-in) li jo e
+sitelen nimi ona, li jo ala e "checked".
+
+## lipu ni li lon ala poki ni lon tenpo ni
+
+lipu pi nasin pi toki utala (dispute-mechanics design) — "the dispute-mechanics
+design" sama [lipu lawa](https://github.com/NTARI-RAND/bylaws) kipisi §1.5 li
+toki e ona — en lipu pi nasin kulupu (structure) en lipu pi jan ilo (robotics)
+li lon poki lipu pi kulupu NTARI. ona li lon ala poki ni lon tenpo ni.
+
+## nasin pi ken kepeken
+
+nasin tu pi ken kepeken li lon. anpa pi lipu suli li toki e ni:
+
+| ijo | nasin pi ken kepeken |
+|---|---|
+| lipu nasin (specification) — lipu suli, lipu ona pi toki ante, en lipu lawa pi tenpo pini | [CC BY-SA 4.0](LICENSE-SPEC) |
+| ilo (software) — ilo pi lukin sama | [AGPL-3.0](LICENSE) |
diff --git a/README.zh.md b/README.zh.md
new file mode 100644
index 0000000..0306c18
--- /dev/null
+++ b/README.zh.md
@@ -0,0 +1,97 @@
+> 社区翻译（草稿）—— NTARI 政策 P2-002《全球多语言广播》。来源：README.md（英文原版，2026-10-05 快照）。本文件为机器辅助的社区草稿，依据 P2-002 §3.1 尚待区域维护者审校。根据 §2.2，核心技术规范仍以英文为准。
+>
+> 如发现译文有误，欢迎 fork 仓库并提交 Pull Request
+> 来改进翻译：https://github.com/NTARI-RAND/Janus。翻译修正与代码贡献同样宝贵，我们诚挚欢迎。
+
+# 双面架构（Janus Facing Architecture）
+
+双面架构（JFA）的正式文件，由 Network Theory Applied Research Institute, Inc.（NTARI）
+依据[其章程](https://github.com/NTARI-RAND/bylaws) §1.4(a) 托管。
+
+JFA 使社区得以应对产消一体（prosumership）的经济现实，并提供一条从外生的法定货币
+通往内生的互助信用的路径。它由五个功能层组成——基质层（Substrate）、记录层（Record）、
+约定层（Covenant）、治理层（Governance），以及经济与信息层（Economy & Information）——
+每一层以三个层级实现：前端、编排器与协议。
+
+## 文件
+
+| | |
+|---|---|
+| **正式文件** | [janus-facing-architecture.md](janus-facing-architecture.md) |
+| **待决问题** | [OPEN-QUESTIONS.md](OPEN-QUESTIONS.md) |
+| **自先前文本承继的概念** | [jfa-concept-triage-2026-08-24.md](jfa-concept-triage-2026-08-24.md) |
+| **可执行的符合性测试套件** | [jfa-conformance-suite.py](jfa-conformance-suite.py) |
+| **运营商约束下的基质（P1-004，配套论文）** | [P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md](P1-004_Substrate-Constraints_v0.1.md) |
+| **先前文本** | [Historical Docs/](Historical%20Docs/) |
+
+英文文件具有权威性。提供译本是为了扩大覆盖面，而非用于解释。
+
+| 语言 | 文件 |
+|---|---|
+| العربية（阿拉伯语） | [janus-facing-architecture.ar.md](janus-facing-architecture.ar.md) |
+| Español（西班牙语） | [janus-facing-architecture.es.md](janus-facing-architecture.es.md) |
+| Français（法语） | [janus-facing-architecture.fr.md](janus-facing-architecture.fr.md) |
+| हिन्दी（印地语） | [janus-facing-architecture.hi.md](janus-facing-architecture.hi.md) |
+| Português（葡萄牙语） | [janus-facing-architecture.pt.md](janus-facing-architecture.pt.md) |
+| toki pona（道本语） | [janus-facing-architecture.tok.md](janus-facing-architecture.tok.md) |
+| 中文（Chinese） | [janus-facing-architecture.zh.md](janus-facing-architecture.zh.md) |
+
+## 不可逾越的界线
+
+正式文件中题为*不可逾越的界线*的一节，载有任何符合规范的实现都不得违反的十二项条款。
+动手构建之前，请先阅读该节。
+
+## 实现
+
+参考实现与实例位于各自的仓库中：
+
+- [Tell](https://github.com/NTARI-RAND/Tell) —— 记录层：按运营者划分、有见证、
+  仅追加的记录
+- [Agrinet](https://github.com/NTARI-RAND/Agrinet) —— 联邦化农业网络协议
+- [SoHoLINK](https://github.com/NTARI-RAND/SoHoLINK) ·
+  [Cloudy](https://github.com/NTARI-RAND/Cloudy) ·
+  [sohocloud-protocol](https://github.com/NTARI-RAND/sohocloud-protocol) ——
+  基质层
+- [lighthouse](https://github.com/NTARI-RAND/lighthouse) ·
+  [shelter](https://github.com/NTARI-RAND/shelter) ·
+  [childcare-trust-network](https://github.com/NTARI-RAND/childcare-trust-network) ·
+  [shanina](https://github.com/NTARI-RAND/shanina) ·
+  [COER](https://github.com/NTARI-RAND/COER) ·
+  [world-chase-tag](https://github.com/NTARI-RAND/world-chase-tag) —— 经济与
+  信息层的种子与实例
+
+种子符合标准；形态可以变通，底线具有约束力。
+
+## 验证文件
+
+测试套件是承重的一级：它把文本与一份具有稳定标识符的不变量登记册绑定在一起，
+因此文件与登记册一旦彼此偏离，检查就会失败。仅使用标准库，没有任何依赖。
+
+```
+python jfa-conformance-suite.py                 # check the document
+python jfa-conformance-suite.py --list          # print the invariant registry
+python jfa-conformance-suite.py --doc PATH      # check another copy
+python jfa-conformance-suite.py --project PATH  # check a repo's open-questions deliverable
+```
+
+所有已执行的检查都通过时，退出码为 0，否则为 1。每次编辑正式文件后，都请运行它。
+
+在已登记的 26 项不变量中，有 3 项在此于文件层加以约束，另有 23 项属于**委托**型——
+它们约束的是运行中的软件或某项治理文书，只能由与该代码或该文书并存的测试来执行。
+它们以稳定标识符载入登记册，并在某个仓库随附引用这些标识符的测试之前，被报告为委托且未约束。
+符合规范的仓库会引用这些标识符；在此之前，其符合性仅为自我证明。若从此处把一项委托型
+不变量报告为“已检查”，那就是披着测试运行器外衣的自我证明，因此改为对这一替代项加以标注。
+
+## 尚未在此发布
+
+争议机制设计——即[章程](https://github.com/NTARI-RAND/bylaws) §1.5 所定义的“争议机制设计”——
+以及结构与机器人相关文章，目前保存在 NTARI 的文件库中，尚未纳入本仓库。
+
+## 许可证
+
+如文件本身的页脚所述，采用两种许可证：
+
+| 内容 | 许可证 |
+|---|---|
+| 规范——正式文件、其译本以及先前文本 | [CC BY-SA 4.0](LICENSE-SPEC) |
+| 软件——符合性测试套件 | [AGPL-3.0](LICENSE) |